بررسی وضعیت الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران

غلامرضا خوش فر^[1]

بهمن طیبی^[2]

 10.22034/ssys.2025.3531.3585

تاریخ دریافت مقاله: 28/12/1403

                                                                                 تاریخ پذیرش مقاله: 12/03/1404

مقدمه

در حدود یک قرن اخیر مفهوم سبک زندگی در حوزه جامعه‌شناسی از اهمیت بسزایی برخوردار شده و به صورت فزایندهای مورد توجه محققان و اندیشمندان قرار گرفته است. سبک زندگی به علایق، نظرات، رفتارهای یک فرد، گروه یا فرهنگ اشاره می کند. این اصطلاح نخستین بار توسط آلفرد آدلر روانشناس اتریشی مطرح شد. سبک زندگی از ترکیب دو واژه سبک و زندگی با دو بار معنایی متفاوت تشکیل شده است. معنای لغوی واژه زندگی روشن است، اما در تعریف واژه سبک در لغت نامه فارسی و غیر آن، معنای گوناگونی درج شده است که اگر چه ریشه در کاربرد آن دارد در زبان فارسی واژه سبک در روند مفهومی خود، ابتدا و به شکل غالب در سبک شناسی ادبی و هنری به کار رفته است اما به تدریج در دیگر حوزه ها نیز کاربرد یافته است این کلمه به معنای طرز، شیوه، روش آمده است (حضرت دوست و همکاران، 1403). سبک زندگی به فعالیت های عادی، معمول روزانه اشاره دارد که افراد آنها را  در زندگی خود به طور قابل قبول پذیرفته اند، به طوری­که این فعالیت ها روی سلامت افراد تاثیر می گذارد (سعیدی و همکاران، 1403). زمینه های محیطی یکی از مضامین اصلی زمینه ساز در سبک زندگی ایرانی اسلامی است. منظور از عوامل محیطی، تعریف و نگرش خاص مبتنی بر اتفاقات محیطی، تعاریف صورت گرفته و زیرساخت های موجود، پیدایش و به وجود آمدن محیطی سالم و پویا، محیطی دوستانه، محیطی آموزشی و پرورشی، محیط آموزش عالی، محیط فرهنگی مدرسه، محیط فرهنگی خانواده، محیط فرهنگی دوستان، شرایط زیستی و بومی و جوی یک منطقه است (قنبری و همکاران، 1401). در بیشتر مواقع مجموعه عناصر سبک زندگی در یک جا جمع می شوند و افراد در یک سبک زندگی مشترک می شوند.  در جهان معاصر ادیان با چالش های مهمی دست و پنجه نرم می‌کنند که یکی از مهم ترین چالش‌ها، تعاملات فرهنگی- اجتماعی است که با تحولات سریع همراه می‌باشد که می‌تواند تاثیرات مثبت و منفی بی‌شماری بر فرهنگ یک جامعه داشته باشد.  در دین، جامعه شناسی، مدیریت، علوم‌پزشکی و روانشناسی بالینی و ... بحث از سبک زندگی مطرح است، اما در این قلمروها فقط به رفتاری خاص می‌پردازند و با شناخت‌ها و عواطف ارتباط مستقیم برقرار نمی‌کنند (حاجیانی، 1388: 284). با مروری بر مفهوم سبک زندگی اسلامی – ایرانی از دیدگاه اسلام در می یابیم که سبک زندگی اسلامی شامل سه محور اصلی اعتقادات، اخلاقیات و وظایف عملی می گردد که هر محور شامل مقوله ها و شاخص های متنوعی می شود. سبک زندگی اسلامی- ایرانی، از آن جهت که هر دو جنبه هویت ایرانی و اسلامی را در خود جای می دهد، نمی‌تواند بی ارتباط با عواطف و شناخت‌ها باشد. مهم‌ترین نوآوری در مفهوم سبک زندگی اسلامی- ایرانی این است که به آموزه‌های دینی و مسلمان بودن از یک طرف و به هویت و ماهیت ایرانی بودن از طرف دیگر تکیه دارد. بر این اساس، هر رفتاری که بخواهد مبنای اسلامی- ایرانی داشته باشد، باید حداقل‌هایی از شناخت و عواطف اسلامی- ایرانی را پشتوانه خود قرار دهد. سبک زندگی اسلامی- ایرانی، با تمام زندگی افراد و ابعاد آن مرتبط است و نمی‌تواند بی‌توجه به نیت‌ها باشد، در عین حال که تاکید آن روی رفتار است، به عواطف و احساسات نیز نظر دارد (کاویانی، 1392)

با توجه به گسترش مدرنیته و وسایل ارتباط جمعی در طی چند دهه اخیر سبک زندگی ما تحت تاثیر سبک زندگی غرب تغییر کرده و همچنین بر روی افکار، اندیشه، آگاهی، احساسات و نهایتاً بر رفتارها و عمل افراد تاثیر گذاشته است. غربی‌ها در تلاش جهت تسلط یافتن بر تمامی جهان می‌باشند که از طریق اشاعه فرهنگ در صدد تغییر فرهنگ جوامع مطابق میل خود هستند که این رخداد، فرصت‌ها و تهدیدهای بسیاری را فراروی جامعه ما قرار داده است. افزون بر این، واردات کالاهای خارجی نظیر پوشاک با طراحی‌های تبلیغاتی و هدفمند، مشکلات اقتصادی و معیشتی و بیکاری جوانان موجب دامن زدن به این پیامدها و گرایش جوانان به سبک زندگی غربی گردیده است به همین خاطر بررسی علمی الگوی سبک زندگی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. مفهوم سبک زندگی در زمره مفاهیمی است که پژوهشگران حوزه جامعه شناسی و مطالعات فرهنگی برای بیان پاره‌ای از واقعیت های فرهنگی جامعه، آن را مطرح و به کار می برند و دامنه به کارگیری آن در ادبیات علوم اجتماعی و مطالعات فرهنگی رواج زیادی یافته است تا حدی که بعضی معتقدند که این مفهوم قابلیت جانشینی بسیاری از واژگان موجود از جمله مفهوم طبقه را داراست و می تواند به نحو دقیق تری، گویای واقعیت پیچیده رفتارها و حتی نگرش های فرهنگی و اجتماعی در جامعه امروز ما باشد و حتی برخی اندیشمندان به کارگیری آن به جای مفاهیم فراگیری چون قومیت و ملیت را مطرح کرده اند. (مهدوی کنی، 1386: 199).

 در کشور ایران به دلیل وجود خرده فرهنگ‌ها و اقوام مختلف که  دارای ارزش‌های مختص به خود می‌باشند، و نیز اقشار و گروههای مختلف اجتماعی نظیر ورزشکاران، هنر مندان، فرهیختگان، جوانان، و ... ایجاب می‌کند که به بررسی وضعیت موجود الگوی سبک زندگی اسلامی- ایرانی در میان اقشار و گروههای مختلف اجتماعی پرداخته شود که در این پژوهش اختصاصاً گروه اجتماعی نسبتاً بزرگ ورزشکاران مورد توجه قرار می گیرند. در واقع امروزه ورزشکاران یکی از گروه های مهم جامعه هستند که سبک زندگی آنان مورد توجه همگان قرار گرفته است. برخورداری ورزشکاران از سبک زندگی خاص (از جمله سبک زندگی اسلامی- ایرانی و یا سبک زندگی سلامت محور و ... ) در تضمین نسبی مؤلفه های موفقیت ورزشکاران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در دنیای ورزش، تمرین و ممارست جسمانی تنها ابزار کسب موفقیت ورزشکاران نمی‌باشد و علاوه بر توانایی‌های جسمانی و تاکتیکی و مهارت های تخصصی، بهره مندی از سلامت روانی- اجتماعی و ویژگی های شخصیتی نیز از عوامل موثر بر پیشرفت ورزشی هستند (باومن[3]، 2017). رقابت ورزشی اقدامی است که از یک سو می تواند اضطراب زا باشد و از سوی دیگر، برخورداری از یک سبک زندگی مناسب و به عبارتی سالم و همراه با بهزیستی روان در ورزشکاران می تواند پیش بین افزایش شانس آنها در کسب موفقیت باشد (برنز و همکاران[4]، 2022؛ کیال و همکاران ، 1399). بنابراین رعایت معیارها و شاخص های سبک زندگی در ابعاد مختلف (ورزش، تغذیه، پوشاک، مدیریت بدن، فعالیتهای اوقات فراغت، مصرف فرهنگی و رسانه ای و...) از سوی ورزشکاران در موفقیت آنها از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

حال با توجه به تولید انواع سبک زندگی در دو قرن اخیر جامعه اسلامی- ایرانی هم باید برای حراست از هویت و سبک زندگی اسلامی- ایرانی خود در مواجهه با سبک‌های رایج و حتی رو به افزایش، دفاع منطقی و خردمندانه‌ای داشته و بتواند یک الگوی موفق که تضمین کننده سعادت دنیوی و اخروی جامعه بشری است معرفی نماید و در این زمینه به الزامات اجرایی این سبک از طریق نهادهای حاکمیتی و فعالیت‌های مردمی همت گمارد. در چنین فضای جهانی و ارتباطی بررسی نظری و بنیادی سبک زندگی اسلامی- ایرانی و شناخت وضعیت موجود الگوی سبک زندگی مردم به ویژه ورزشکاران که دلایل اهمیت این گروه اجتماعی در سطور بالا بیان گردید، و حجم بزرگی از جمعیت اثرگذار کشور را تشکیل می دهند، درخور اهمیت است و انجام این تحقیق را ضروری و حائز اهمیت بسیار زیادی می گرداند. علاوه بر اینها، انجام پژوهش در باره‌ی وضعیت موجود الگوی سبک زندگی اسلامی- ایرانی ورزشکاران کارکرد علمی داشته و موجب گسترش مرزهای دانش و معرفت در حوزه نظری و انباشتگی پیشینه تجربی در این زمینه خواهد شد. علاوه بر ضرورت های علمی، به لحاظ اجتماعییز شناخت عوامل اجتماعی مرتبط با سبک زندگی اسلامی- ایرانی به ترویج ارزشهای اجتماعی ملی و دینی و بهبود وضعیت هنجارمندی جوانان به ویژه ورزشکاران کمک می‌نماید. با توجه به آنچه گذشت، و با عنایت به کارکردهای خاص و عام سبک زندگی از جمله کارکردهای علمی، اجتماعی و فرهنگی؛ مسئله اصلی این پژوهش الگوی سبک زندگی اسلامی- ایرانی ورزشکاران کشور می باشد. بنابراین پرسش اصلی تحقیق این است که: وضعیت موجود الگوی سبک زندگی اسلامی- ایرانی ورزشکاران کشور ایران چگونه است و برای بهبود وضعیت موجود آن چه راهکارهایی ارائه می شود.

روش شناسی پژوهش

روش تحقیق حاضر از نوع آمیخته شامل کیفی (دلفی) و کمی (پیمایشی) است. در مرحله اول از روش تحقیق کیفی (دلفی) برای شناسایی شاخص ها و ابعاد سبک زندگی اسلامی- ایرانی استفاده شد. دلفی روشی است که برای رسیدن به نظر یا تصمیم گروهی، از طریق نظرخواهی از گروهی کارشناسان انجام می شود. کارشناسان و متخصصین، در چند نوبت به پرسشنامه ها پاسخ می دهند و پاسخ ها پس از هر نوبت جمع آوری شده و با گروه به اشتراک گذاشته می شود. هدف نهایی این است که به یک اجماع درست و دقیق از آنچه گروه فکر می کند برسیم. برای این منظور با ارسال چک لیست ابعاد و مولفه های سنجش سبک زندگی اسلامی ایرانی برای افراد خبره (نخبگان علمی و فنی شامل اساتید دانشگاه و مدیران و کارشناسان ادارات ورزش و جوانان استان و وزارت ورزش و جوانان کشور)، داده‌ها و اطلاعات لازم از تعداد 19 نفر خبره در چهار دور پس از اصلاح شاخص ها و مولفه ها، ابعاد نهایی الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران احصا و مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفت. بر اساس بکارگیری روش دلفی در نهایت 55 گویه در هفت مؤلفه مورد تأیید فرار گرفت. این مؤلفه ها عبارتند از: الگوی مصرف فرهنگی، الگوی مصرف مادی، الگوی دینداری، الگوی هویت اجتماعی، الگوی روابط اجتماعی، الگوی گذران اوقات فراغت، و الگوی تغذیه. بنابراین ابزار سنجش در این تحقیق پرسشنامه محقق ساخته ای است که با استفاده از روش دلفی (به شرح سطور بالا) تهیه و تنظیم و نهایی گردید و در بخش کمی مورد استفاده قرار گرفت. برای تأمین اعتبار ابزار سنجش از شاخص اعتبار همگرا استفاده شد. مقدار این شاخص برای مفاهیم اصلی تحقیق به شرح جدول ذیل می باشد.

جدول شماره 1- مقدار شاخص میانگین واریانس استخراج شده

به منظور تعیین پایایی ابزار سنجش از ضرایب آلفای کرونباخ استفاده شد و با میانگین ضریب آلفای کرونباخ معادل 954/0 مورد تایید قرار گرفت. همچنین با توجه به اینکه شاخص میانگین واریانس استخراجی برای مفهوم کلی الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی و ابعاد هفت گانه آن بالاتر از 5/0 بوده، مشخص گردید که ابزار سنجش از روایی  (اعتبار) لازم نیز برخوردار است. جامعه آماری پژوهش شامل ورزشکاران دختر و پسر 15 تا 35 سال کشور بودند که حداقل دارای 3 سال سابقه ورزشی باشند. برای تعیین حجم نمونه این پژوهش از فرمول کوکران  استفاده شد و حجم نمونه برای جوامع بزرگ مقیاس در حداکثرمقدار یعنی384 نفر محاسبه و برآورد شد و از آنجا که بر اساس برنامه توسعه وزارت کشور، پنج استان تهران، اصفهان، کردستان، خوزستان و گلستان برای مطالعه  انتخاب شدند، در مجموع 1920 نفر به عنوان حجم نمونه تحقیق تعیین گردید و نمونه ها به صورت تصادفی طبقه ای متناسب به شرح جدول ذیل انتخاب شدند.

جدول شماره 2- توزیع فراوانی نمونه های آماری بر حسب جنسیت و به تفکیک استانها

 پس از توزیع و جمع آوری و حذف پرسشنامه های ناقص، داده‌های مربوط به  1968 نفر پاسخگو مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از از بسته نرم افزار آماری اس پی اس اس[5] و با ملحوظ نمودن سطح سنجش متغیرها برای بکارگیری روش های آماری پیشرفته استفاده شد. علاوه بر این در تحلیل داده های تحقیق به منظور نامگذاری و انتخاب ابعاد و مولفه های اصلی مفهوم سبک زندگی اسلامی ایرانی، از تحلیل عاملی تأییدی نیز استفاده شده است.

یافته های پژوهش

در این بخش یافته های تحقیق در دو بخش توصیفی و تحلیلی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. در بررسی های توصیفی میزان تحصیلات جامعه آماری مشخص شد 6/17 درصد از جامعه آماری دارای تحصیلات زیر دیپلم، 2/29 درصد دیپلم، 1/41  درصد دارای مدرک کارشناسی، 8/9 درصد کارشناسی ارشد و 3/2 درصد از نمونه آماری دارای مدرک دکتری بودند. همچنین با سابقه ورزشی جامعه ورزشکاران تحت مطالعه مشخص گردید 4/47 درصد از آنها دارای سابقه ورزشی کمتر از 5 سال هستند، 1/36 درصد از آنها بین 6 تا 10 سال و 5/16 درصد از این جامعه دارای سابقه ورزشی 11 سال  و به بالا هستند.

در بخش تحلیلی ابتدا با بهره گیری از روش دلفی و بر اساس نظرات کارشناسان در چهار مرحله پس از حک و اصلاح شاخص ها و مولفه ها، ابعاد نهایی سنجش الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران به صورت الگوی مفهومی ذیل احصا شد.

شکل1- الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران

بررسی صورت گرفته نشان داد الگوی سبک زندگی ورزشکاران شامل هفت بعد اصلی  مصرف مادی، مصرف فرهنگی، تغذیه سلامت محور، گذران اوقات فراغت، دینداری، هویت اجتماعی و روابط اجتماعی می باشد که در مجموع با استفاده از 55 گویه مورد سنجش قرار گرفت.

در بخش بعدی به بررسی  شاخص‌های توصیفی مرکزی و پراکندگی الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی و ابعاد آن پرداخته می شود که نتایج آن به شرح جدول ذیل ارائه شده است.

جدول شماره 3- شاخص‌های توصیفی مرکزی و پراکندگی الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی و ابعاد آن

مقایسه الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران و ابعاد آن نشان داد که وضعیت الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران به طور کلی و همچنین چهار بعد آن یعنی: الگوی مصرف مادی، الگوی مصرف معنوی، الگوی روابط اجتماعی و الگوی هویت اجتماعی مساوی و یا بزرگتر از میانگین مورد انتظار و وضعیت سه بعد: الگوی تغذیه سلامت محور، الگوی دینداری و الگوی اوقات فراغت در حد کمتر از میانگین مورد انتظار قرار دارند. 

تحصیلات و الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران

در ادامه بررسی ها به بررسی شاخص های آماری میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی بر حسب تحصیلات پرداخته شد که نتایج آن در جدول ذیل آورده شده است.

جدول شماره 4: خلاصه شاخص های آماری میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی بر حسب تحصیلات

مقایسه میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی بر حسب سطح تحصیلات نشان می دهد که تفاوت معنی داری بین پنج گروه از ورزشکاران سطوح مختلف تحصیلی وجود دارد. مقایسه بین سطوح تحصیلی حاکی از آن است که میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی در سطح تحصیلات دکتری در بالاترین جایگاه و در سطح تحصیلات  دیپلم در پایین ترین جایگاه قرار دارد.

سطح قهرمانی و الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران

در ادامه به بررسی شاخص های آماری الگوی سبک زندگی بر حسب سطح قهرمانی پرداخته شد که یافته های آن در جدول ذیل آورده شده است.

جدول شماره 4: خلاصه شاخص های آماری الگوی سبک زندگی بر حسب سطح قهرمانی

مقایسه میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی بر حسب سطح قهرمانی نشان می دهد که تفاوت معنی داری بین سطوح قهرمانی از شهرستان تا المپیک وجود دارد. دقت در جزئیات حاکی از آن است که میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران در سطح بین المللی بالاترین رتبه و در سطح ملی پایین ترین رتبه را از آن خود نموده اند.

جنسیت و الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران

در بخش به بررسی شاخص­های آماری مقایسه میانگین­های سبک زندگی بر حسب جنسیت پرداخته شد که نتایج آن در جدول ذیل آورده شده است.

جدول شماره5: شاخص­های آماری مقایسه میانگین­های سبک زندگی بر حسب جنسیت

مقایسه میانگین ابعاد الگوی سبک زندگی بر حسب جنسیت نشان می دهد که در هیچ یک از ابعاد مورد مطالعه تفاوت معنی داری بین دو گروه مردان و زنان وجود ندارد.

مقایسه تفاوتهای جزئی در شاخص میانگین ابعاد الگوی سبک زندگی نشان می دهد که سطح میانگین در الگوهای مصرف فرهنگی، مصرف مادی، دینداری و هویت اجتماعی برای زنان بیشتر از مردان است در حالیکه در الگوهای تغذیه سلامت محور، گذران اوقات فراغت و روابط اجتماعی سطح میانگین برای مردان بیشتر از زنان می باشد.

بحث و نتیجه گیری

امروزه سبک زندگی ورزشکاران در مرکز توجه همگان قرار دارد. ورزشکاران با عنایت به اینکه یکی از گروه‌های مرجع مهم اجتماعی محسوب می شوند، جایگاه ویژه ای در میان نوجوانان و جونان جامعه دارند. در واقع سبک زندگی این گروه اجتماعی زیر ذره بین مردم قرار دارد و با رصد الگوهای رفتاری ورزشکاران، جوانان رفتار خود را با آنها تطبیق می‌دهند و سلیقه ورزشکاران معیار سلیقه جوانان قرار می گیرد. بنابراین پُر بی راه نیست که رویدادهای ورزشی مربوط به ورزشکاران از کانال­های مختلف رسمی و غیر رسمی به اطلاع طرفداران و مخاطبان رسانده می شود، و در مجموع ورزش به مثابه پدیده اجتماعی از ویژگیهای خاص پدیده اجتماعی یعنی عمومیت داشتن، بیرونی بودن نسبت به افراد جامعه و اجباری بودن (به دلیل ساختاری بودن خود را به جامعه تحمیل میکنند) تبعیت می کند و در سراسر جهان با ویژگیهای مشترک خود به پدیده ای جهان شمول تبدیل شده است.به همین خاطر این پژوهش تلاش کرد تا وضعیت الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران را مورد بررسی قرار دهد.

در نتایج بدست آمده مشخص شد الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران شامل 7 بعد مصرف مادی، مصرف فرهنگی، تغذیه سلامت محور، گذران اوقات فراغت، دینداری، هویت اجتماعی و روابط اجتماعی          می باشد. این نتیجه با نتایج تحقیق خان محمدی و همکاران(1403) که در مقاله ای با عنوان: «مطالعه جامعه‌شناختی سبک زندگی ورزشکاران متاثر از مولفه‌های دینداری» اعلام داشت دین می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر سبک زندگی ورزشکاران داشته باشد و جامعه‌شناختی سبک زندگی ورزشکاران متاثر از مولفه‌های دینداری می‌باشـد، تحقیق بارانی و همکاران(1403) با عنوان تدوین مدل سبک زندگی ورزشکاران جوان در بحران‌های سلامتی که در ان اعلام داشتند که تغذیه و اوقات فراغت جزو ابعاد الگوی سبک زندگی ورزشکاران جوان می باشد و همچنین ترکمان و همکاران (1399) که در تحقیق خود با عنوان تحلیل سبک های زندگی ورزشکاران نخبه ایرانی اعلام نمود مدل سبک زندگی ورزشکاران نخبه ایرانی شامل مولفه هایی نظیر مصرف مادی، مصرف فرهنگی، اوقات فراغت و تفریح می باشد و یا با تحقیقات علایی مقدم و همکاران (1400) که در تحقیقات خود اعلام داشتند که مسائل اعتقادی نظیر توکل و قواعد اسلامی از ابعاد اصلی مدل ورزش و تربیت بدنی درتمدن نوین اسلامی ایرانی است همخوانی دارد.با توجه به شاخص­های توصیفی مرکزی و پراکندگی الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی در ابعاد هفت­گانه و با عنایت به اینکه سه بعد از ابعاد الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی شامل الگوی تغذیه سلامت محور، الگوی دینداری و الگوی گذران اوقات فراغت که میانگین آنها کمتر از سطح انتظار (نظری) می باشد، این نتیجه با نتایج تحقیق اسدیان و همکاران (1401) که در تحقیقی با عنوان تأملی بر وضعیت سبک زندگی اسلامی - ایرانی دانشجویان دانشگاه شهید مدنی دریافتند که وضعیت عبادی دانشجویان آذربایجان مطلوب نیست همخوانی ندارد. لذا برای نهادینه سازی سبک زندگی اسلامی- ایرانی در سطح جامعه به ویژه در بین ورزشکاران علاوه بر فعالیت های فرهنگی ای که در بخش های مختلف دولتی و غیردولتی در این راستا صورت می گیرد، نظام آموزشی کشور نیز باید به این موضوع به شکل رسمی و آشکار ورود پیدا کند و نسبت به بازبینی برنامه های درسی کشور در دوره ها و سطوح تحصیلی مختلف، اقدام لازم صورت گیرد و بحث آموزش و مهارت آموزی سبک زندگی اسلامی در قالب برنامه های درسی رسمی مورد توجه قرار گیرد. رسانه های مختلف در کشور دارای نقشی بی دیل در این زمینه هستند. غفلت از این موضوع و بی توجهی به آموزش سبک زندگی اسلامی اسلامی – ایرانی می تواند صدمات جبران ناپذیری به همراه داشته باشد. معرفی الگوهای شاخص و اثرگذار ورزشی و معرفی رفتارهای منشعب از آموزه های اسلام به مخاطبین مختلف در سطح جامعه به واسطه ویژگی جذاب و مخاطب پسندی که رسانه ها دارند باید مورد توجه جدی قرار گیرد. در عین حال این نتیجه با نتیجه تحقیق ترکمانی و همکاران (1395) با عنوان سبک زندگی ورزشکاران نخبة ایرانی (ارائة یک نظریة داده‌بنیاد) که اعلام داشتند ورزشکاران نخبه ایرانی دارای رژیم غذایی نامناسب هستند هم خوانی دارد.

 در بخش بعدی بررسی ها روی ابعاد مختلف الگوی سبک زندگی ورزشکاران مشخص شد که الگوی مصرف مادی در جایگاه اول بین ابعاد مختلف قرار دارد و ورزشکاران ایرانی در این بخش رفتار اسلامی ایرانی قابل قبولی از خود نشان می دهند و مثلا در مصارف غذایی خود به غذاهای ایرانی علاقه نشان می دهند و این نکته که در تهیه مواد غذایی و طبخ آن به حلال و حرام توجه شود اهمیت می دهند. همچنین در پوشش های روزمره خود به موازین اسلامی توجه دارند و در دسته بعدی مصارف مادی یعنی انتخاب مسکن علاقه مند هستند تا از معماری ایرانی در طراحی ساختمان آنها استفاده گردد. این نتیجه با نتایج تحقیق غفوریان و همکاران (1399) که در تحقیقی با عنوان: «تأثیر سبک زندگی ایرانی، اسلامی بر رفتار مصرف کننده» اعلام داشتند که رفتار مصرف کنندگان تحت تاثیر سبک زندگی اسلامی ایرانی قرار دارد همخوانی دارد. لذا با توجه به غنای مصارف مادی  اسلامی ایرانی در حوزه های غذا، پوشاک و مسکن پیشنهاد می شود تا متولیان از ظرفیت ورزشکاران کشور بخصوص ورزشکاران سطوح ملی و بین المللی در جهت صحه گذاری این دسته از مصارف مادی بهره گیری نمایند تا بتوانند نسبت به ترویج فرهنگ اسلامی ایرانی مصارف مادی، گامی موثر بردارند.

نتایج برسی در بعد بعدی از الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران مشخص شد   الگوی روابط اجتماعی با میانگین 254/3 از 5 دارای جایگاه دوم در میان ابعاد سبک زندگی اسلامی ایرانی قرار دارد و با تعمیق در مولفه های این بعد مشخص شد ورزشکاران کشور به رقابت عادلانه و جوانمردانه اعتقاد وافر دارند و سعی دارند در رقابت های خود از آن تبعیت کنند. نتایج این تحقیق با تحقیقات نوابخش و همکاران (1399) که در تحقیق خود با عنوان شناسایی مولفه های سبک زندگی اسلامی – ایرانی در میان دانشجویان اعلام داشتند که روابط اجتماعی یه عامل مهم در سبک زندگی اسلامی ایرانی است که دارای وضعیت مطلوب و قابل قبول در بین دانشجویان برخوردار است همخوانی دارد. از آنجا که روابط اجتماعی جزئی جدایی ناپذیر در زندگی امروزی می باشد لذا می توان انتظار داشت عوامل اجتماعی یکی از مهمترین عوامل در سبک زندگی باشد چرا که جوانان ورزشکار در ارتباط با اجتماع سعی در الگو برداری از دوستان و اطرافیان خود هستند و به نوعی از این طریق کوشش در پذیرش از طرف گروه های مختلف دارند. از این رو می توان با برگزاری کارگاه های آموزشی حین مسابقات و اردوهای ورزشی سعی شود تا شناخت درستی از اجتماع، معاشرت های اجتماعی، مذاهب و نژاد های مختلف و همچنین قضاوت در خصوص افراد با جایگاه های مختلف را در ایشان ایجاد کرد. معرفی روابط اجتماعی در چارچوب باورها و الگوهای اسلامی - ایرانی با توجه با شرایط امروز جامعه از جمله مسایلی می باشد که فعالان حوزه های ملی و مذهیبی باید به آن توجه بیشتری داشته باشند و از آنجا که جوانان و ورزشکاران، امروزه دیگر در خصوص پیام های مستقیم که به ایشان ارسال می گردد مقاومت نشان داده و سعی در مخالفت دارند پیشنهاد می شود برای معرفی الگوهای اسلامی – ایرانی از قالب های فیلم، سریال، کتب، ویژه برنامه های تلویزیونی برای ارسال غیر مستقیم این پیام ها استفاده گردد. همچنین ظرفیت های رسانه ای وزارت ورزش و جوانان جهت انعکاس رفتارهای جوانمردانه و همچنین تجلیل از ورزشکاران جوانمرد در کنار قهرمانان ورزشی می تواند تاثیرات زیادی را به همراه داشته باشد. نمره بالایی مولفه احترام به پیشکسوتان ورزشی در این بخش نیز حائز اهمیت بود و این موضوع می تواند به عنوان یه دستاورد مهم سبک زندگی اسلامی ایرانی مورد بهره برداری در جوامع مختلف قرار گیرد و به عنوان یک الگوی قابل اتکا به سایر بخش های جامعه تسری داد و به همین جهت به نظر می رسد باید سازو کارهای لازم برای تشکیل انجمن پیشکسوتان ورزشی در نظر گرفته شود تا ملاقات مادی و معنوی از پیشکسوتان ورزشی به صورت سازمان یافته تری صوذت پذیرد.

همچنین در بررسی های بعدی مشخص شد روش های گذران اوقات فراغت پایین ترین نمره را در بین مولفه های مختلف را داراست.  این نتیجه با نتایج تحقیق لوک یائو و همکاران (2020) که در تحقیقات خود اعلام داشتند وضعیت اوقات فراغت و انجام فعالیت های ورزشی شدید و متوسط در دوران پس از بازنشستگی از وضعیت قابل قبولی برخوردار نیست همخوانی دارد. قطعا میانگین نمرات پایین گذراندن اوقات فراغت ورزشکاران ایرانی به اساس الگوهای اسلامی ایرانی بدین معناست که آنها از روش ها یا برنامه های وارداتی و بیگانه استفاده می کنند که با توجه شکاف های فرهنگی موجود، می تواند آسیب زا و خطر آفرین باشد لذا  پیشنهاد می شود تا با متاسب سازی برنامه های اوقات فراغت به سبک زندگی اسلامی ایرانی با نیازها و ذائقه های به روز نسبت به استقبال جوانان از این برنامه ها اقدام عاجل به عمل آید و وزارت ورزش و جوانان نیز با ایجاد و تقویت سامانه یکپارچه گذران اوقات در کشور به سازماندهی این قبیل برنامه ها و جلوگیری از موازی کاری ادارت و نهادهای مختلف کمک نماید.

در ادامه بررسی انجام شده مقایسه میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی بر حسب سطح تحصیلات مشخص شد که تفاوت معنی داری بین پنج گروه از ورزشکاران سطوح مختلف تحصیلی وجود دارد. مقایسه بین سطوح تحصیلی حاکی از آن است که میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی در سطح تحصیلات دکتری در بالاترین جایگاه و در سطح تحصیلات  دیپلم در پایین ترین جایگاه قرار دارد. این نتیجه با نتیجه تحقیق جهانگیری و همکاران (1400) که در تحقیقی با عنوان ارائه مدل ساختاری تأثیر تبلیغات رسانه ای بر سبک زندگی ورزش- محور با تبیین نقش میانجی گری بازهویت مدیریت بدن (از دیدگاه کارکنان نیروی انتظامی شهر تهران) اعلام داشتند که بین میزان تحصیلات و سبک زندگی کارکنان نیروی انتظامی شهر تهران رابطه معنادی وجود دراد و با افزایش تحصیلات ، سبک زندگی آنها نیز میانگین بالاتری را نشان می دهد همخوانی وجود دارد. این بدان معناست که با افزایش سطح تحصیلات و میزان سواد ورزشکاران ، زندگی بر اساس آموزه های اسلامی ایرانی در نزد ورزشکاران نیز بهبود پیدا می کند و به همین دلیل ضروریست تا وزارت ورزش و جوانان تلاش های لازم جهت جبران عقب ماندگی ورزشکاران مخصوصا ورزشکارانی که به طور درازمدت در اردوهای ورزشی بسر می برند تدابیر لازم اتخاذ نماید تا با افزایش سطح تحصیلات و سواد ورزشکاران، سبک زندگی اسلای ایرانی را نیز اشاعه نماید.

در بررسی مقایسه میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی بر حسب سطح قهرمانی مشخص شد که تفاوت معنی داری بین سطوح قهرمانی از شهرستان تا المپیک وجود دارد. میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکاران در سطح بین المللی بالاترین رتبه و در سطح ملی پایین ترین رتبه را از آن خود نموده اند.  و میانگین نمره سبک زندگی ورزشکاران ملی حتی از ورزشکاران غیر ملی هم کمتر است. این نتیجه با نتایج تحقیق چنگیز اغلو و همکاران (2024) که در تحقیقات خود اعلام داشتند میانگین نمره ورزشکاران ملی از ورزشکاران غیر ملی عدد بیشتری را نشان می دهد و آنها از سبک زندگی بهتری برخوردار هستند همخوانی ندارد. با توجه به این نتیجه می توان گفت الکوی سبک زندگی اسلامی ایرانی ورزشکارانی که دارای مدال بین المللی شدند نسبت به بقیه ورزشکاران وضعیت بهتری دارد و آنها بیشتر از غذا، پوشاک و مسکن متناسب با فرهنگ اسلامی ایرانی استفاده می کنند و با توجه به اینکه آنها در معرض معاشرت با ورزشکاران خارجی هستند و سفرهای خارجی زیادی را تجربه کردند ولی هم چنان به مصارف مادی متناسب با رویکرد اسلامی ایرانی پایبند هستند می تواند حائز اهمیت و رضایت بخش باشد. و در نقطه مقابل آنها گروهی به نام ورزشکاران ملی قرار دارند که کمترین سهم را در مصرف مادی منطبق بر الگوی اسلامی ایرانی به خود اختصاص دادند و قطعا الگوی مصرف مادی آنها بیشتر به مصرف خارجی گرایش دارد. با این نتیجه می توان گفت آن دسته از ورزشکارانی که در معرض هر دو الگوی اسلامی و ایرانی و همچنین الگوی غیر اسلامی و غیر ایرانی قرار گرفته اند به این نتیجه رسیدند که الگوی اسلامی  ایرانی به مراتب و از جهات مختلف برای قشر ورزشکاران مناسب تر است. 

در بررسی هدف بعدی پیرامون مقایسه میانگین الگوی سبک زندگی بر حسب جنسیت، نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که تفاوت معنی داری بین دو گروه مردان و زنان وجود ندارد. تفاوت­های جزئی در این بخش حاکی از آن است که میانگین الگوی سبک زندگی اسلامی ایرانی زنان در سطح بالاتری نسبت به مردان قرار دارد. نتیجه این بررسی با نتایج تحقیق  چیتنر و زهیت ^[6](2023)، گلابی (1401) و سیالینو و همکاران (2022) که اعلام داشتندکه بین نمرات زن و مرد در نوع سبک زندگی سالم تفاوت معنا داری وجود دارد و مردان نمرات بیشتری را بدست آوردند و سبک زندگی سالم تری داشتند همخوانی ندارد. با تعمیق بیشتر در این بخش مشخص شد قویترین بعد در سبگ زندگی ورزشکاران، هم در بخش مردان و هم در بخش زنان مربوط به بعد مصرف مادی می باشد و ضعیف ترین بعد مربوط به گذران اوقات فراغت می باشد و این نشان می دهد که ابعاد مختلف سبک زندگی ورزشکاران با تغییر جنسیت تغییر چندانی پیدا نمی کند و لذا پیشنهاد می گردد از برنامه های واحد برای هر گروه جنسیتی استفاده گردد تا با صرفه جویی در هزینه، بتوان بر کمیت و تنوع برنامه های مد نظر افزود.