Document Type : Original Article
Authors
1 PhD student in Educational Governance, Faculty of Governance, University of Tehran, Tehran, Iran
2 Deputy manager, Department of Education of Tehran
3 faculty of engineering, shohadayeh Hoveizeh Campus of Technology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Dashte Azadegan, Iran
Abstract
The purpose of this study is to investigate the necessity of creating good sports governance based on thematic analysis approach. This study was conducted in terms of qualitative data type, thematic analysis method, and King and Harwicks procedure. Therefore, the population under study was domestic and foreign published articles that were published in domestic and foreign scientific journals and conferences. The unit of analysis was 18 articles, selected based on the scale of accuracy, originality, and novelty of the research. The qualitative analysis software Max Quda was used to analyze the data. Based on the analysis, 37 codes were obtained, which were organized into four interpretive codes: opportunities for using good sports governance, threats for not using good sports governance, strengths for using good sports governance, and weaknesses for not using good sports governance. According to the results obtained, it is suggested that sports authorities define precise evaluation indicators specific to each organization in order to implement good sports governance, design efficient models based on the organization's internal and external conditions, and strengthen supervision of sports institutions. It is suggested that sports policymakers and managers, using successful global models, develop a transparent and systematic framework for sports governance to help improve the performance of sports organizations and increase their efficiency.
Keywords
فراترکیب ضرورت حکمرانی خوب ورزشی با رویکرد تحلیل مضمون و swot
ریحانه قناعتی
الهام شکرانی
حسن درواخ
تاریخ دریافت:1403/10/08
تاریخ پذیرش: 1404/01/25
مقدمه
یکی از مسائل مهم مدیریتی در عصر جدید، حکمرانی[1] است. توجه به حکمرانی میتواند در پیشبرد مناسب فعالیتها و اهداف نقش مهم و تأثیرگذاری داشته باشد. حکمرانی هم چنین به واسطه سازماندهی وضعیت فعالیتها و قوانین سبب میگردد تا ضمن مشخص نمودن کارکردها منجر به بهبود اثربخشی میگردد (کرمی تیره شبانکاره و همکاران،۱۴۰۱). حکمرانی مؤثر برای همه گروهها ضروری است که قصد دارند بهدرستی کار کنند؛ مانند شرکتها، مدارس، مؤسسات خیریه، دانشگاهها، مؤسسات مذهبی، دولتهای محلی، انجمنهای داوطلبانه، ورزش حرفهای و یا سازمانهای ورزشی غیرانتفاعی (جولی اندی و همکاران، ۲۰۲۰). مشاوران حکمرانی به سازمانهای ورزشی کمک میکنند تا استانداردهای حکمرانی خوب را در ساختارهای خود پیادهسازی کنند. آنها معمولاً در زمینههایی مانند شفافیت، پاسخگویی، اصلاح ساختارهای مدیریتی و جلوگیری از فساد فعالیت دارند. نقش آنها میتواند شامل ارزیابی سازمانی، ارائه توصیههای استراتژیک و کمک به اجرای تغییرات باشد(جک[2]،2021).
تعریف واحد جهانی درباره اصطلاح حکمرانی وجود ندارد و بسته به زمینه، تعاریف مختلفی از آن تصورکردنی است. در شکل بنیادین، حکمرانی "ساختارها و فرایندهای تصمیمگیری را توصیف میکند که به یک دولت، سازمان یا گروهی از مردم اجازه میدهد امور مربوط به خود را اداره کنند" (رسایی راد و همکاران، ۱۴۰۲).
مفهوم حکمرانی در زمینۀ ورزش بدین معناست که سازمانهای ورزشی چگونه هدایت و کنترل میشوند. در واقع به بررسی مفهوم توزیع قدرت در نهاد ورزش میپردازد. هرچند هیچ تلاشی نظاممندی برای تعیین حدود و وسعت این مفهوم درحالرشد توسط نهادهای اداری، مدیران و محققان مدیریت ورزشی صورت نگرفته است، بااینحال، در حال پیداکردن جایگاه واقعی خودش در صنعت ورزش است (محمدی رئوف و همکاران، ۱۴۰۱). مدل حکمرانی در ساختار ورزش قهرمانی یک مدل مشارکتی و توسعهای است که در این ساختار، نظام حکمرانی مشورتی و اغنایی مبتنی بر مشارکت تصمیمگیرندگان و در ارتباط باز با همه ذینفعان است(غلامی و همکاران،1400). در پژوهشی با عنوان بررسی سیستماتیک اصول حکمرانی در ورزش اروپا، انبوهی از منابع اصول حکمرانی پیشنهاد شده توسط دانشگاهیان، سازمانهای دولتی و نهادهای حاکم بر ورزش، به طور سیستماتیک، اصول حکمرانی در ورزش را مرور شده است و ۵۹۴ رکورد به دست آمده است. پس از غربالگری سوابق مربوط به ارتباط و کیفیت، ۷۳ رکورد (۱۲%) باقی ماند. اکثر منابع غیرتجربی بودند و از گروههای کاری دانشگاهی و نهادهای حاکمیتی ورزشی که عمدتاً در اروپا واقع شدهاند، سرچشمه میگرفتند. بهطورکلی، ۲۵۸ اصل حاکمیت منحصربهفرد پیدا شد. شفافیت، مسئولیتپذیری و دموکراسی از نظر فراوانی غالب بودند، درحالیکه مشارکت ذینفعان و اصول مرتبط با هیئتمدیره محبوبترین موارد بودند. در نهایت فهرست اصول از طریق تحلیل موضوعی استقرایی در چهار دسته طبقهبندی شد: مبتنی بر ساختار، مبتنی بر فرایند، مبتنی بر نتیجه و مبتنی بر زمینه(تامپسون[3] و همکاران ،۲۰۲۲). پژوهشی دانش را در مورد کهنالگوهای طراحی حاکمیت سازمانهای ورزشی کانادا، مورد بازبینی قرار داده است. برای انجام این کار، بر سازمانهای ورزشی ملی کانادا تمرکز شد و سه سؤال جهت انجام این تحقیق مطرح شد: (۱) آیا کهنالگوهای طراحی حاکمیت با استفاده از معیارهای معاصرتر وجود دارد؟ (۲) چگونه میتوان کهنالگوی یک سازمان ورزشی را بهراحتی تعیین کرد؟ (۳) پیامدهای این کهنالگوهای جدید برای محققان چیست؟ در این مقاله، چشمانداز ۳۲ سازمان ورزشی کانادا با نظرسنجی آنلاین، اطلاعات در دسترس عموم و تماسهای شفافسازی، جمعآوری شد. کهنالگوها از ۴۷ ویژگی سازمانی و حاکمیتی با استفاده از تحلیل خوشهای استخراج شدند. طراحی کهنالگوی تجربی بهترین تناسب را چهار خوشه (به رهبری هیئتمدیره، مدیریت اجرایی، حرفهای و شرکتی) برای سازمان نشان داد(پرنت[4] و همکاران،۲۰۲۱).
فقدان نظریه حکمرانی باعث خواهد شد سازمان ورزشی یا در چارچوب نظریههای حکمرانی دیگران عمل کند یا با عملگرایی محض و بدون درک درست از مبنای فلسفی حکمرانی خود، راه سازمان را در مسیری خارج از اراده او هدایت کند (رسایی راد و همکاران، ۱۴۰۲). سنجش کیفیت حکمرانی ابزار مهمی برای بهبود مدیریت سازمانهای ورزشی است اما شاخصها باید با دقت طراحی و تفسیر شوند. نباید به شاخصها بهعنوان معیارهای قطعی نگاه کرد؛ بلکه آنها باید بهعنوان راهنما برای درک بهتر وضعیت حکمرانی و هدایت اصلاحات استفاده شوند. در واقع می توان گفت: شاخصهای حکمرانی میتوانند ابزار مفیدی باشند اما اگر بهدرستی طراحی و تفسیر نشوند، ممکن است نتایج نادرستی ارائه دهند و حتی باعث تصمیمگیریهای اشتباه شوند(گیرائرت[5]،2021).
در سالیان اخیر حکمرانی خوب بهعنوان پارادایم[6] غالب در زمینه حکمرانی مطرح بوده است. مفهوم حکمرانی خوب با عناوین گوناگونی از جمله "بهترین شیوه"، "اصول ادارهکردن" و به طور ساده "حکمرانی" رشدیافته است (رسایی راد و همکاران، ۱۴۰۲). الگوی حکمرانی خوب با بازسازی نیروهای اجتماعی در ساختار شبکهای، هماهنگ و منسجم، دولت را بر اساس ویژگیها و ماهیتی خاص در کنار جامعهای با بازیگران متنوع قرار میدهد که بر اولویتدهی به نقش دولت یا جامعه در مسیر توسعه غلبه میکند. بهنوعی دولت باید گامهای ابتدایی را هدفمند و برنامهریزیشده بردارد تا پیشزمینههای ساختاری الگوی حکمرانی خوب ایجاد شود(فراهانی و همکاران،۱۳۹۹). حکمرانی خوب در مؤلفههایی چون سیاست گذاری شفاف، نظام اداری حرفه ای، پاسخگویی در قبال اقدامات و جامعۀ مدنی قدرتمند نمود پیدا میکند. حکمرانی خوب نیازمند سازوکارهایی است که از طریق آن شهروندان به طور عادی بتوانند در فرایند سیاست گذاری مشارکت کنند. هر اندازه فرایند سیاست گذاری فراگیرتر باشد، سیاستها، قوانین و رویههای اداری حاصله از چنین فرایندی، قابل اجراتر و مسئولانهتر خواهد بود. مصوب مجمع عمومی سازمان ملل به صراحت بیان میکند که برای رسیدن به اهداف توسعه و ریشه کنی فساد، نیاز به حکمرانی خوب و مبتنی بر قانون است. رهبران جهان در اجلاس جهانی سازمان ملل متحد تأکید کردند که حکمرانی خوب و حاکمیت قانون در سطح ملی و بین المللی برای رشد و توسعه پایدار ضروری است(مهرابی و همکاران، ۱۴۰۲). مفهوم حکمرانی خوب از زمینه های سیاسی، اجتماعی، اقتصادی خاص جوامع غربی سربرآورده است و کاربردهای زیادی در حوزه های گوناگون مدیریت، اقتصاد، سیاست گذاری عمومی، علوم سیاسی و ...پیدا کرده است. آنچه از عملکرد سازمان در مفهوم پاسخگویی انتظار میرود پاسخگو بودن مجموعه افراد نسبت به خروجی سازمان درباره افراد، شاکلهها و محیطهایی هست که به ترتیبی حق قضاوت در خصوص رفتار و عملکرد سازمانی را دارا هستند(رسولی،1400).
یکی از حوزههایی که تحتتأثیر حکمرانی خوب قرار میگیرد، بخش ورزش است (عسگری گندمانی و همکاران، ۱۳۹۹). در صنعت ورزش نظریه حکمرانی خوب در سالهای اخیر به دغدغۀ اصلی دانشگاهیان و دستاندرکاران حوزة مدیریت ورزش تبدیل شده است (محمدی رئوف و همکاران، ۱۴۰۱). برای تضمین حکمرانی خوب در ورزش، نقشها و مسئولیت همۀ مشارکتکنندگان باید بهروشنی و واضح تعریف شود. حکمرانی خوب همچنین به چگونگی شفافیتسازی وظایف و مسئولیتها و نحوة نظارت اجراشده توسط سازمان حاکم بستگی دارد (مهرابی و همکاران، ۱۴۰۲). حکمرانی مناسب در ورزش همگانی کشور نیازمند تدوین یک برنامه راهبردی علمی با مشارکت حداکثری متخصصان مدیریت ورزشی و ورزش همگانی است که در آن برنامهها و جهتگیریهای بلندمدت ورزش همگانی مشخص باشد. درصورتیکه متولیان ورزش همگانی در تدوین برنامه توسعه ورزش همگانی مشارکت داشته باشند، به دلیل مشارکت در تدوین مراحل مختلف برنامه، نسبت به اجرای آن نیز متعهد خواهند شد(کشاورز،1399). مشارکت، سنگ بنای اصلی حکمرانی خوب است. منظور از مشارکت، قدرت تأثیرگذاشتن بر تصمیمگیریها و سهیمشدن ذینفعان در قدرت است. مشارکت از طریق وب و مشارکت آنلاین است که ضمن ایجاد رفاه اجتماعی موجب بهبود کیفیت حکمرانی نیز میشود(گندمانی و همکاران، ۱۳۹۹). تفاوت قابل توجهی در اجرای حکمرانی در بین فدراسیون های ورزشی بودند و همچنین این نکته پیامدهایی را برای مدیران ورزشی داشت، زیرا نکات قابل توجهی در اجرای حکمرانی خوب ورزشی در نهادهای حاکم بر ورزش ملی و پیامدهای عملی برای مسائل مربوط به سیاست را نشان داد. حکومتی که خواستار حرکت در بحث شفافیت و همبستگی است، نقاط قوت و کمبودهای واقعی حکمرانی ورزش خوب را بررسی می کند(گارمامو[7] و همکاران،2024). بر اساس رهیافت عقلانی افراد خودمحور هستند و تصمیمات خود را بر اساس حداکثرسازی منافع شخصی میگیرند. در این دیدگاه، نهادها و قوانین برای مهار رفتارهای خودخواهانه و پیشگیری از فساد ضروری هستند. به همین دلیل، ایجاد شفافیت، پاسخگویی و دموکراسی در سازمانهای ورزشی برای جلوگیری از سوءاستفاده از قدرت حیاتی تلقی میشود. اصول حکمرانی خوب مانند شفافیت، دموکراسی و پاسخگویی، بر پایهی رهیافت عقلانی طراحی شدهاند که در کنار استفاده از قوانین و سازوکارهای نظارتی باید به ابعاد فرهنگی، اخلاقی و ایدئولوژیک حکمرانی نیز توجه شود(گیرائرت[8]،2021).
در این پژوهش به دنبال پاسخ به این پرسشها هستیم که ایجاد حکمرانی خوب ورزشی چه ضرورتی دارد؟ استفاده از حکمرانی خوب ورزشی چه فرصتهایی فراهم میکند؟ استفاده از حکمرانی خوب ورزشی باعث ایجاد چه تهدیدهایی میشود؟ نقاط قوت استفاده از حکمرانی خوب ورزشی چیست؟ نقاط ضعف استفاده از حکمرانی خوب ورزشی چیست؟
روششناسی
در تحقیق حاضر از روش تحقیق کیفی با رویکرد تحلیل مضمون استفاده شده است. این رویکرد یکی از قویترین روشهای است که قادر است قطعات گسسته و پراکنده را به روشی نظاممند در کنار هم سازمان دهد و تصویری جامع ارائه دهد. فرایند زیر یک راهبرد تقلیل و تحلیل دادههاست که توسط آن دادههای کیفی تقسیمبندی، طبقهبندی، تلخیص و بازسازی میشود. این تحلیل اصولاً یک راهبرد توصیفی است که یافتن الگو و مفاهیم مهم را از درون مجموعهدادههای کیفی تسهیل مینماید. این رویکرد دارای رویههای مختلفی است که در این تحقیق از رویه کینگ و هاروکز[9] که سال ۲۰۱۰ بر اساس جمعبندی رویههای مختلف ارائه شده، استفاده گردیده است. این رویه دارای سه مرحله کدگذاری توصیفی، کدگذاری تفسیری و یکپارچهسازی از طریق مضمون فراگیر است و فرایند آن در جدول ۱ نشاندادهشده است:
جدول شماره ۱. فرایند تحلیل مضمونی (کینگ و هاروکز، ۲۰۱۰)
|
مرحله اول
|
کدگذاری توصیفی |
مطالعه دقیق مقاله مشخصکردن بخشهای مربوط و یادداشتگذاری کنار آنها تعریف کدهای توصیفی تکرار این فرایند برای مقاله و بازنگری کدهای توصیفی در حین پیشرفت |
|
مرحله دوم
|
کدگذاری تفسیری |
خوشهبندی کدهای توصیفی تفسیر معانی خوشهها در ارتباط با سؤال پژوهش و زمینه تحقیق بهکارگیری کدها برای کل مجموعهدادهها |
|
مرحله سوم
|
مضمون فراگیر |
استنتاج مضمون کلیدی برای مجموعهدادهها بهعنوان یک کل، از طریق مدنظر قراردادن کدهای تفسیری از موضع تئوریک و یا مقاصد عملیاتی پروژه تحقیقاتی ایجاد نموداری برای نشاندادن روابط بین سطوح کدگذاری در تحقیق |
در این تحقیق بر اساس فرایند سهمرحلهای فوق، ۱۸ مقاله مرتبط در حوزه حکمرانی ورزشی یافت. مطالعه مقالات تا دستیابی به اشباع مضمونی یعنی تا زمانی که کدهای تفسیری به انسجام رسیده و دادههای جدید، ارزش افزوده جدیدی تولید نمیکردند، ادامه پیدا کرد. بر مبنای فرایند سهمرحلهای تحلیل مضمون، در مرحله اول، محقق به کدگذاری توصیفی مقالهها پرداخت. در این مرحله، ابتدا مقالهها بهدقت مطالعه گردید. سپس قسمتهای موردنیاز جهت کدگذاری وارد نرمافزار مکس کیودا[10]، گردید. محقق بامطالعه دقیق و خطبهخط مطالب، کدهای توصیفی را به هر قطعه از جملات نسبت داد. در مرحله دوم فرایند تحلیل، با مقایسه مستمر و چندینباره کدهای توصیفی تولید شده در مرحله قبل، کدهای تفسیری ایجاد گردیدند. برای تولید کدهای تفسیری چندین کد توصیفی در ذیل چتر یک کد تفسیری جمع شده و آن را تشکیل دادند. در مرحله سوم نیز مضمون شکلگرفته در مقالهها، تحت عنوان مقولههای اصلی سازمان یافتند.
جدول شماره ۲. نمونه فیش جمعآوری اطلاعات
|
شمارۀ فیش: |
عنوان (به فارسی): |
|
|
نویسندگان |
متن |
کدهای باز (شواهد و استدلالها) |
|
|
|
مفاهیم و موارد مشخص خارج شده از متن |
|
منبع: |
||
یافته ها
در مجموع ۱۶۴ کد اولیه از مجموع ۱۸ مقاله، ایجاد شد. سپس به دلیل کثرت کدها، تمامی کدهای مشابه بر پایۀ قرابت مفهومی و معنایی در گروه خاص خود قرار گرفتند و به ۳۷ مقوله فرعی تقلیل یافتند. در نهایت بر اساس کدهای باز ثانویه، ۴ مقولۀ اصلی بر اساس swotبه دست آمد. swot مخفف کلمات Strengths، Weaknesses، Opportunities، Threats به معنی نقاط قوت، ضعفها، فرصتها و تهدیدات است. جدول سوات شامل عوامل خارجی (فرصت ها و تهدیدها) و عوامل داخلی (نقاط قوت و ضعف) می شود. تدوین استراتژی بر اساس این جدول یک فرآیند منظم ضروری است و باید توسط یک عامل اصلی هدایت شود بنابراین، برنامه ریزی بر رویکردی ساختارمند متکی است و تجزیه و تحلیل با رقبا را تسهیل می کند و تصمیم گیرندگان را در فرآیند یکپارچه استخراج داده ها به فهرستی از اولویت ها راهنمایی می کند. نکته قابل توجه و حیاتی در این جدول تعیین کنش استراتژیک از محیط خارجی است زیرا داده های داخلی معمولاً به راحتی قابل دسترسی هستند و اینکه باید نقاط قوت و ضعف و فرصت ها و تهدیدها مدام به روز رسانی شوند و حالت پویا داشته باشند(آگاروال[11] و همکاران،2012).
شکل شماره ۱. بررسی swot
برایناساس ۴ مقوله فرصتهای استفاده از حکمرانی خوب ورزشی، تهدیدهای عدم استفاده از حکمرانی خوب ورزشی، نقاط قوت استفاده از حکمرانی خوب ورزشی، نقاط ضعف عدم استفاده از حکمرانی خوب ورزشی ایجاد شد. در جدول ۲ خلاصه کدگذاریها نشاندادهشده است.
جدول شماره ۳. مفهومها و مقولههای استخراج شده از مقالهها
این جدول توسط گزارشگیری نرمافزار مکس کیو دی ای تهیه شده است.
|
متن |
کدگذاری توصیفی |
کدگذاری تفسیری |
مضمون فراگیر |
|
واگنر[12] تشکیل آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ و نقش فدراسیونهای بینالمللی، فیفا و اتحادیۀ بینالمللی فدراسیونهای دوومیدانی را در شکلدادن به این ترتیبات جدید حکمرانی تحلیل کرد. |
تحلیل تحول ساختاری |
فرصتهای
استفاده از
حکمرانی
خوب
ورزشی
|
ضرورت حکمرانی خوب ورزشی
|
|
سوتیریادو[13] به بررسی زمان تنزل، رشد و قدرت سیستم ورزش استرالیا و مشارکت ذینفعان پرداخت و نشان داد در مواجهه با ناپایداری و وابستگی به منابع مالی دولتی، ذینفعان ورزش به دنبال منابع دیگرند. |
چگونگی مشارکت ذینفعان |
||
|
یونگ[14] اظهار کرد کاربرد تئوری ذینفعان در حکمرانی ورزشی توسعۀ ورزش را در یک سیستم شفاف و ساختار قدرت متعادل تضمین میکند. |
توجه به ذینفعان |
||
|
لیانگ یی یونگ[15] اشاره داشت؛ کاربرد تئوری ذینفعان در حکمرانی ورزشی توسعه ورزش را در یک سیستم شفاف و ساختار قدرت متعادل تضمین میکند. |
|||
|
پارنت[16] و همکاران با طراحی کهنالگوی حکمرانی در سازمانهای ورزشی کانادا، چهار پیکربندی را برای سازمانهای ورزشی ارائه دادند. این کهنالگو شامل سازمان با الگوی هیئتمدیره، کهنالگوی اجرایی، کهنالگوی حرفهای و کهنالگوی شرکتی است. |
طراحی الگوهای حکمرانی |
||
|
نایت[17] فعالیت نهادی انجمن ملی دوومیدانی دانشگاهی در حوزة سازمانی دوومیدانی دانشگاهی آمریکا بررسی کرد. نتایج نشان داد که چگونه سازمانهای ورزشی (بازیگران) میتوانند روایات دفاعی را برای شکلدادن به محیطهای سازمانی تدوین کنند. |
تغییر شکل محیط سازمانی |
||
|
ایتکونین[18] و سالمیکاگنز[19] به تغییرات به وجود آمده در سه بخش خصوصی، مدنی و دولتی حوزة ورزش در صدسال اخیر اشاره و بیان کردند، توسعه در بخش مدنی ورزش و فعالیت بدنی در پی تغییرات بزرگ در جامعه و سایر سازمانهای مدنی به وجود آمد. |
بررسی همهجانبه تغییرات |
||
|
باید درک افراد را در خصوص عوامل مؤثر و موانعی که با ساختارهای حاکمیتی روبهرو هستند، افزایش داد و توانایی آنها را بهمنظور تحلیل ارتباط با حکمرانی مشارکتی بهبود بخشید. |
تغییرات اساسی در سیستم حاکمیتی |
||
|
هیئتمدیرة سازمان برای اطمینان از رسیدن به اهداف راهبردی چگونه بر عملکرد سازمان نظارت میکند. |
نظارت |
||
|
یک سازمان چگونه جهت خود را تعیین و اهداف راهبردی را توسعه میدهد. |
توسعه اهداف راهبردی |
||
|
جدیلیکا[20] به بررسی تاریخی تلاشهای اولیه یونسکو برای مشارکت در مدیریت بینالمللی ورزش میپردازد به ردیابی ارتباط یونسکو با سازمانهای بینالملل ورزشی بهویژه کمیته بینالمللی المپیک و حکمرانی ورزشی بینالمللی اشاره میکند. بااینحال، به دلایل سیاسی و ایدئولوژیک، یونسکو مستقیماً اقتدار IOC را به چالش نمیکشد و روشهای متمایز محدودکردن قدرت سیاسی در ورزش بینالمللی را نشان میدهد. |
محدودکردن قدرت سیاسی |
||
|
در سیستم حکمرانی خوب مجموعهای از توافقات، رویهها، قراردادها و سیاستها مشخص میکند که قدرت در دست چه کسی باشد؛ تصمیمات چگونه اتخاذ گردد و وظایف چگونه ادا شوند. |
منبع قدرت |
||
|
چگونه تصمیمات در زمینۀ مباحث عمومی اتخاذ شود. در واقع حکمرانی خوب میکوشد تا شاخصهایی را برای تشخیص درجۀ خوبی حکمرانی یک جامعه تعیین و این شاخصها را از طریق نماگرها یا معیارهایی چند قابلسنجش کند. |
تعیین شاخصها
|
||
|
گریرت و گرول[21] در مطالعهای با عنوان بررسی حکمرانی خوب در ۳۵ سازمان ورزشی المپیک با ارزیابی نحوة حکمرانی در فدراسیون بینالمللی هندبال، انجمن ورزشکاران اروپا، اتحادیة ژیمناستیک اروپا و غیره شواهدی تجربی از پاسخگو نبودن مقررات در کمیتههای المپیکی بهخصوص در پاسداری از عملکرد سازمانها، بهواسطة نبودن معیار اهداف و شفاف نبودن توزیع و تأمین وجه بین اعضا را گزارش کردند. |
عدم کفایت مقررات قدیمی |
تهدیدهای
عدم استفاده از
حکمرانی
خوب
ورزشی |
|
|
مشارکتکنندگان در کنفرانسی شامل کارشناسانی از بین از ۴۰ کشور دنیا عقیده داشتند که اعتبار و تمامیت ورزش به طور بنیادی در خطر است و نقش ورزش بهعنوان محرکی مثبت در جوامع تقلیلیافته است و قوانین موجود، مکانیزمها و سازمانهای ورزشی در اجرا و ارتقای حکمرانی خوب به اندازۀ کافی کارآمد نیستند. |
|||
|
ما و کورشت[22] به بررسی حکمرانی در سوپر لیگ چین و حل چالش و اختلاف بین کنترل دولت و جهتگیری بازار این لیگ پرداختند و اظهار داشتند این لیگ هنوز هم با مشکلات زیادی در مدیریت روبروست که ناشی از واگرایی در تعیین اهداف و ناکارآمدی سازمانی است. |
عدم تعیین اهداف |
||
|
ساختاری اساسنامه فدراسیون، عدم نظارت و اعمال وظایف مصرح در اساسنامه از سوی مجمع فدراسیون فوتبال، سوءمدیریت و تصمیمات خلاف قانون، افزایش بیرویة نرخ دستمزد مربیان و بازیکنان، عملکرد ضعیف و توأم با تبعیض ارکان قضایی فدراسیون، اعمالنفوذ یا عدم اجرای احکام قطعی در بعضی از پروندههای قضایی ورزشی مهم است. |
عدم نظارت |
||
|
گریرت و گرول[23] در مطالعهای با عنوان بررسی حکمرانی خوب در ۳۵ سازمان ورزشی المپیک با ارزیابی نحوة حکمرانی در فدراسیون بینالمللی هندبال، انجمن ورزشکاران اروپا، اتحادیة ژیمناستیک اروپا نشان دادند که در بیشتر سازمانهای ورزشی موردمطالعه، یک هیئت تصمیمگیری وجود نداشت که بهصورت رسمی سهم مسلم اعضا در آن مشخص باشد. با مورد ملاحظه قراردادن اعضای هیئتمدیرة سازمانهای ورزشی، یافتهها نشان داد که سلطة غیرواقعی و ترجیحی (بیمورد) قارة اروپا وجود دارد. |
عدم وجود ساختار مناسب |
||
|
در بنیادیترین شکل، حکمرانی "ساختارها و فرایندهای تصمیمگیری را توصیف میکند که به یک دولت، سازمان یا گروهی از مردم اجازه میدهد امور مربوط به خود را اداره کنند". |
اداره بهینه امور |
نقاط قوت
استفاده از
حکمرانی
خوب
ورزشی |
|
|
سوتیریادو[24] روش توسعۀ سیستم ورزش استرالیا را که در دهۀ ۱۹۷۰ رو به سقوط بود و امروزه سبب حیرت سایر کشورها شده است، نشان داد. |
توسعه سیستم
|
||
|
ساختار ورزش استرالیا انعطافپذیر است و توانایی سازگاری با هرگونه تغییرات محیطی را بهواسطة همکاری ذینفعان دارد. |
ساختار انعطافپذیر
|
||
|
کرفت[25] اظهار کرد باتوجهبه رسواییهای اخیر ضروری است که توزیع قدرت را تغییر دهیم، مدلهای کنترل قدرت سیاسی در ورزش را اصلاح و کل سیستم حکمرانی ورزش را بازنویسی کنیم. |
بازسازی دیدگاهها
|
||
|
باید بهمنظور تکریم اربابرجوع برنامه داشته باشند و نظامی بهمنظور جمعآوری و بهکارگیری انتقادها و پیشنهادها پیشبینی کنند. مدیریت ارتباط با شهروندان، میتواند ابزار فنی توسعه پاسخگویی باشد. |
پاسخگویی |
||
|
در حکمرانی خوب هدف حکومت به حداکثر رساندن رفاه عمومی، جلب رضایت مادی و معنوی شهروندان و حمایت از حقوق بنیادین شهروندان است. هر حکومتی که موفق به تحقق این اهداف شود، آن حکومت کارا و اثربخش تلقی میشود. |
اثربخشی |
||
|
اوبویل و شیلبوری[26] در خصوص ایجاد نظریۀ حکمرانی ورزشی بیان کردند که در زمان بهکارگیری سیستم حکمرانی مشارکتی در حوزة ورزش غیرانتفاعی باید عوامل مؤثر و موانع تعمیم و اجرای این نوع حکمرانی را مشخص کرد. |
شناسایی موانع حکمرانی
|
||
|
در حکمرانی خوب ورزشی نقشها و مسئولیت همۀ مشارکتکنندگان باید بهروشنی و واضح تعریف شود. حکمرانی خوب همچنین به چگونگی شفافسازی وظایف و مسئولیتها و نحوة نظارت اجراشده توسط سازمان حاکم بستگی دارد. |
شفافیت |
||
|
در اولین سمینار "خودگردانی در جنبش المپیک و ورزش" نیز مجدداً بر اهمیت حکمرانی خوب بهویژه نیاز به شفافیت تأکید شد، این مسئولیت جنبش المپیک است که با شفافیت کامل فعالیت کند. |
|||
|
لیانگ یی یونگ[27] اظهار کرد در ۳۰ سال اخیر توجه به مبحث حکمرانی ورزشی به حرفهای گرایی افزایش پیدا کرده است بااینحال مدلهای مختلف حاکمیتی ورزش در بسیاری از کشورها شکلگرفته که برخلاف زمینه تاریخی، فرهنگی و اقتصادی آن کشورها است. |
حرفهایسازی |
||
|
اتحادیه فوتبال دانمارک در حال تبدیل به اولین نهاد حاکمیتی ورزشی دانمارک است که مسئولیت اجتماعی شرکتی را پذیرفته است. مفهوم مسئولیت اجتماعی، جزء مفاهیم اصلی مطرح شده در حکمرانی ورزش دانمارک هستند. |
مسئولیتپذیری اجتماعی |
||
|
برای تضمین حکمرانی خوب در ورزش، نقشها و مسئولیت همۀ مشارکتکنندگان باید بهروشنی و واضح تعریف شود. حکمرانی خوب همچنین به چگونگی شفافسازی وظایف و مسئولیتها و نحوة نظارت اجراشده توسط سازمان حاکم بستگی دارد. |
|||
|
بررسی گزارش تکمیل شده توسط ریچارد لاپچیک[28]، مدیر مؤسسة تنوع و اخلاق در ورزش (دانشگاه فلوریدا مرکزی) نشان داد، بیانات استرلینگ[29] به طور چشمگیری تلاشهای ترویج تنوع و شمولیت انبیای را تضعیف کمک کرده و به رابطة انبیای با طرفداران بهشدت آسیب رسانده است. |
رعایت اخلاقیات |
||
|
رهبران جهان در اجلاس جهانی سازمان ملل متحد تأکید کردند که حکمرانی خوب و حاکمیت قانون در سطح ملی و بینالمللی برای رشد و توسعه پایدار ضروری است. |
رشد پایدار |
||
|
داشتن سیاست روشن عدالت (جنسیتی، قومی، نژادی و...) بهعنوان مهمترین عوامل برای توسعۀ همبستگی در ورزش و دستیابی به حکمرانی خوب مورد تأکید است. |
عدالت |
||
|
رقابتهای نخبگان ورزشی، تغییر سبک زندگی و دیگر ابتکارات به ترغیب مشارکت مردمی در ورزش، کمک کرده است. تعداد فزایندهای از مردم میخواهند با پتانسیلهای متفاوت در تمام سطوح در ورزش درگیر شوند. جهانیشدن، افزایش فعالیت برونمرزی، نیاز به سازگاری با مقررات فدراسیون بینالمللی و فعالیت در چارچوب قانونی نامشخص همۀ جنبشهای ورزشی را به چالش کشیده است. |
مشارکت |
||
|
حکمرانی خوب نیازمند سازوکارهایی است که از طریق آن شهروندان به طور عادی بتوانند در فرایند سیاستگذاری مشارکت کنند. هر اندازه فرایند سیاستگذاری فراگیرتر باشد، سیاستها، قوانین و رویههای اداری حاصله از چنین فرایندی، قابلاجراتر و مسئولانه خواهد بود. |
|||
|
برای رسیدن به اهداف توسعه و ریشهکنی فساد، نیاز به حکمرانی خوب و مبتنی بر قانون است. |
کاهش فساد |
||
|
نهادها و پژوهشگران مختلف شاخصهای متعددی را برای حکمرانی خوب در سطح جهان عنوان کردهاند، برای مثال سازمان ملل حکمرانی را تضمینکنندة کمینهشدن فساد، احترام به نظر اقلیتها و اقشار آسیبپذیر در انجام تصمیمگیریها برمیگزیند. |
|||
|
مثال سوءمدیریت در فدراسیون بینالمللی والیبال است که در آن روبن آکوستا[30] طبق گفتهها حداقل ۳۳ میلیون دلار در طول مسئولیت در کمیسیونهای شخصی به دست آورده است. بااینحال، رسوایی در فدراسیون بینالمللی فوتبال بیشترین توجه را جلب کرده و به نظر میرسد مفصلتر از همۀ آنهاست. |
سوءمدیریت |
نقاط ضعف
عدم استفاده
از حکمرانی
خوب
ورزشی |
|
|
سوءمدیریت همواره در ورزش وجود دارد و علت آن میتواند فرانگرفتن استانداردهای حکمرانی خوب در سازمانهای ورزشی باشد. |
|||
|
از سال ۲۰۱۱ اتحادیۀ باشگاههای اروپا (ECA) و لیگ فوتبال حرفهای اروپا (EPFL) موضوع حکمرانی خوب را در رأس برنامههای خود قرار دادهاند. شرکتکنندگان در کنفرانس، نیز بر این مسئله تأکید کردند که مشکلات در زمینة سوءمدیریت در حال گسترش است. |
|||
|
در آوریل ۲۰۱۴، آدام سیلور[31] مدیر مسابقات انجمن ملی بسکتبال در یک کنفرانس مطبوعاتی اعلام کرد دونالد استرلینگ[32] به سبب اظهارات اهانتآمیز و قضاوتهای نژادپرستانهاش (تخطی از وظایف) در لیگ، از هرگونه ارتباط با اتحادیه ملی بسکتبال طرد میشود. همچنین مبلغ ۲.۵ میلیون دلار، برابر بیشترین مقداری که اساسنامة اتحادیه ملی بسکتبال اجازه داده است، از او مصادره خواهد شد. |
نژادپرستی |
||
|
اصل محدودیت زمانی برای تصاحب پستها بهشدت بهواسطة مبادلات قدرت تهدید میشود. |
توزیع نادرست قدرت |
||
|
کمیتة بینالمللی المپیک بهواسطة قبول پیشنهاد بازیهای المپیک زمستانی ۲۰۰۲، به میزبانی سالتلیکسیتی در معرض اتهام رشوهخواری است. |
رشوهخواری |
||
|
در سال ۲۰۰۶ آزمون دوپینگ ۹ تن از ورزشکاران ملیپوش رشتة وزنهبرداری اعزامی به مسابقات دومینیکن مثبت گزارش شد و وزنهبرداری ایران ۴۰۰ هزار دلار جریمه شد. همچنین ۲ نفر از ملیپوشان رشتة بوکس اعزامی به المپیک ۲۰۰۰ سیدنی به این سرنوشت دچار شدند. |
دوپینگ |
||
|
با مورد ملاحظه قراردادن اعضای هیئتمدیرة سازمانهای ورزشی، یافتهها نشان داد که سلطة غیرواقعی و ترجیحی (بیمورد) قارة اروپا وجود دارد و کارکنان مرد نسبت به کارکنان زن برتری دارند. |
تبعیض جنسیتی |
در مرحله بعد بهمنظور برقراری رابطه بین مفاهیم تولید شده در مرحله کدگذاری کدها و مؤلفهها وارد محیط نرمافزار مکس کیو دی شد.
شکل شماره ۲. بخشی از کدگذاریهای اکتشافی انجام شده در نرمافزار
در نهایت مدل نهایی با نرمافزار Mindomo تهیه شد و در شکل ۳ ارائه گردید.
شکل شماره ۳. مدل نهایی ضرورت ایجاد حکمرانی خوب ورزشی با رویکرد swot
بحث و نتیجهگیری
در این پژوهش با استفاده از تحلیل مضمون تلاش شد که الگوی حکمرانی خوب ورزشی طراحی و تدوین گردد. بدین منظور با بررسی ۱۸ مقاله مرتبط داخلی و خارجی و طی سه مرحله کدگذاری توصیفی، تفسیری و فراگیر، متون مقالهها مورد تحلیل قرار گرفتند که برایناساس الگوی نهایی با چهار مقوله اصلی استخراج گردید. در این الگو فرصتهای استفاده از حکمرانی خوب ورزشی، تهدیدهای عدم استفاده از حکمرانی خوب ورزشی، نقاط قوت استفاده از حکمرانی خوب ورزشی، نقاط ضعف عدم استفاده از حکمرانی خوب ورزشی بهعنوان عوامل مهم ضرورت حکمرانی خوب ورزشی قرار دارد که در ادامه به تبیین هر کدام از آنها پرداخته میشود.
در بخش فرصتهای استفاده از حکمرانی خوب ورزشی عواملی مانند: تحلیل تحول ساختاری، چگونگی مشارکت ذینفعان، توجه به ذینفعان، طراحی الگوهای حکمرانی، تغییر شکل محیط سازمانی، بررسی همهجانبه تغییرات، تغییرات اساسی در سیستم حاکمیتی، نظارت، توسعه اهداف راهبردی، محدودکردن قدرت سیاسی، منبع قدرت و تعیین شاخصها مدنظر قرار گرفت که با پژوهش محمدی رئوف و همکاران، غلامی و همکاران، رسولی همخوانی دارد.
در بخش تهدیدهای عدم استفاده از حکمرانی خوب ورزشی عواملی مانند: عدم کفایت مقررات قدیمی، عدم تعیین اهداف، عدم نظارت و عدم وجود ساختار مناسب مدنظر قرار گرفت که با پژوهش پرنت و همکاران همخوانی دارد.
در بخش نقاط قوت استفاده از حکمرانی خوب ورزشی عواملی مانند: اداره بهینه امور، توسعه سیستم، ساختار انعطافپذیر، بازسازی دیدگاهها، پاسخگویی، اثربخشی، شناسایی موانع حکمرانی، شفافیت، حرفهایسازی، مسئولیتپذیری اجتماعی، رعایت اخلاقیات، رشد پایدار، عدالت، مشارکت و کاهش فساد مدنظر قرار گرفت که با پژوهش کشاورز گندمانی و همکاران، تامپسون و همکاران همخوانی دارد.
در بخش نقاط ضعف عدم استفاده از حکمرانی خوب ورزشی عواملی مانند: سوءمدیریت، نژادپرستی، توزیع نادرست قدرت، رشوهخواری، دوپینگ و تبعیض جنسیتی مدنظر قرار گرفت که با پژوهش پرنت و همکاران همخوانی دارد.
با توجه به نتایج به دست آمده پیشنهاد می گردد متولیان امر ورزش جهت اجرای حکمرانی خوب ورزشی تعریف شاخصهای دقیق ارزیابی مخصوص هر ارگان را انجام دهند، به طراحی مدلهای کارآمد بر اساس شرایط داخلی و خارجی سازمان، بپردازند و نظارت بر نهادهای ورزشی را تقویت نمایند. پیشنهاد میشود سیاستگذاران و مدیران ورزشی با بهرهگیری از مدلهای موفق جهانی، چارچوبی شفاف و نظاممند برای حکمرانی در ورزش تدوین کنند تا به بهبود عملکرد سازمانهای ورزشی و افزایش کارآمدی آنها کمک شود.
براساس تحلیل های انجام شده در کلیه متون داخلی و خارجی، پژوهشی که ترکیب حکمرانی و جدول سوات باشد، انجام نشده است و جهت تحقیقات آینده پیشنهاد می گردد ترکیب این دو موضوع در سازمان های مختلف استفاده شود.
در مورد محدودیت مقاله می توان گفت جدول سوات به صورت ذهنی بوده بنابراین باید برای هر سازمان با حضور افراد باتجربه و باتوجه به شرایط خاص حکمرانی، جدولی خاص از عوامل ترسیم شود.
)