شناسایی عوامل موثر بر توسعه ورزش در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب با استفاده از AHP

مهدی میرجلیلی^[1]

 فرشاد امامی^[2]

حسن معصومی^[3]

10.22034/ssys.2022.2231.2598

تاریخ دریافت مقاله: 21/11/1400

                                                                                 تاریخ پذیرش مقاله: 24/03/1401

مقدمه

توسعه در جهان امروز از مفاهیم کلیدی است که در مطالعات مختلف سیاسی، جامعه‌شناسی، اقتصادی و فرهنگی محسوب می شودهدف اصلی توسعه، ارتقاء سطح زندگی و کیفیت زندگی مردم است (قدیری، 1379). از سوی دیگر ورزش یکی از ارکان اساسی فعالیت‌ها و برنامه‌ریزی‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است و به‌عنوان مقولهای فرهنگی یک پدیده مفید اجتماعی محسوب می‌شود که تأثیرگذاری بسیار عمیقی در توسعه کشورها دارد (گودرزی، 1395؛ قائدی، 1395). درواقع ساختارهای صنعتی و اقتصادی و سیاسی جامعه در دنیای امروز ارتباط متقابلی با ورزش دارنداین درحالی است که ازیک سوتوسعه صنعتی و اقتصادی بر ارتقای کیفیت ورزشی در کل جامعه تأثیر می‌گذارد و در مقابل توجه به ورزش در سطوح تربیتی، همگانی، قهرمانی و حرفه‌ای عامل مؤثری جهت تأمین نیروی انسانی سالم و بانشاط و در نتیجه شکوفایی صنعتی، اقتصادی و اجتماعی است (سجادی، 1393). بنابراین توسعه ورزش از دغدغه های اصلی هر کشوری من‌جمله جمهوری اسلامی ایران است. امّا پدیده انقلاب و سپس جنگ تحمیلی همه نهادهای جامعه ازجمله ورزش را تحت تأثیر خود قرارداد و عملاً فرصتی برای رسیدگی عمیق به این موضوع فراهم نشد تا اینکه بعد از پایان جنگ و شروع بازسازی کشور، بخش ورزش هم مانند سایر بخش‌های اجتماعی در برنامه‌های توسعه موردتوجه قرار گرفت (مرکز پژوهش‌های مجلس، 1379). در برنامه پنج‌ساله اول توسعه (1372-1368) بر همگانی کردن ورزش و گسترش فعالیتهای تربیت‌بدنی بین مردم و به‌ویژه جوانان تأکید شده بود (بند الف هدف کلی درقانون توسعه شماره 3ردیف 14). برنامه پنج‌ساله دوم توسعه (1378-1374) نیز همانند برنامه اول دارای یک ماده‌واحده بود، اما برخلاف برنامه اول در این برنامه توجه بیشتری به توسعه ورزش و فعالیت بدنی شد (رمضانی نژاد و هژبری، 1395). در بخش سیاست‌های کلی برنامه پنج‌ساله سوم توسعه (1383-1379)، ورزش و تربیت‌بدنی هیچ جایگاهی نداشت، اما در قانون برنامه توسعه در چند مورد به این حوزه توجه شد و حتی در فصل 21 این قانون بخشی به تربیت‌بدنی و ورزش اختصاص یافت. (قانون برنامعه توسعه ماده 155) برنامه چهارم توسعه (1388-1384) مشتمل بر مضامین 12 گانه‌ای بود، اما متأسفانه هیچ‌یک به‌طور مستقل و مجزا به ورزش و تربیت‌بدنی اختصاص نداشت. به‌عبارت‌دیگر فصل یا بخشی به‌عنوان فصل ورزش و تربیت‌بدنی برای این برنامه در نظر گرفته نشده و برنامه‌های توسعه ورزش و تربیت‌بدنی در بخش‌های مختلف به‌ویژه در بخش توسعه فرهنگی و به‌صورت بخشی ارائه گردید (رمضانی نژاد و هژبری، 1395). در سیاست‌های کلی ابلاغی برنامه پنجم توسعه کشور (1394-1390) در بخش امور اجتماعی به بخش ورزش و تربیت‌بدنی تأکید و توجه شده است. به‌طوری‌که در بند 18 این سیاست‌ها آمده است، اهتمام به توسعه ورزش و حمایت از گسترش فعالیت‌های گردشگری با تأکید بر سفرهای زیارتی. این امر هرچند کافی به نظر نمی‌رسد ولیکن خود یکی از نقاط قوت برنامه پنجم توسعه هست و نشان از درک ضرورت توسعه ورزش کشور و برنامه‌ریزی در جهت آن دارد. همچنین در بسته‌های اجرایی برنامه پنجم و در اجرای سیاست‌های کلی و احکام برنامه، دولت در بخش بسته اجرایی فرهنگی و اجتماعی به‌طور مشخص به اهتمام به ورزش و اوقات فراغت تأکید نموده است. در نظام تشکیلاتی برنامه‌ریزی برنامه پنجم، ذیل کارگروه مشترک فرهنگ اسلامی- ایرانی کارگروه‌های تخصصی پیش‌بینی‌شده که یکی از آن‌ها، کارگروه تخصصی تربیت‌بدنی است. در برنامه ششم توسعه (1400-1396) نسبت به‌پیش بینی تمهیدات قانونی لازم در خصوص نحوه تقسیم درآمدهای تبلیغاتی ناشی از پخش مسابقات ورزشی، اختصاص 27/0 درصد از کل 9 درصد مالیات بر ارزش‌افزوده برای توسعه ورزش و واگذاری اراضی ملی غیر کشاورزی به بخش دولتی و تعاونی اشاره‌شده است. در این خلال؛ طرح جامع ورزش کشور در سال 1382 به‌عنوان اولین سند توسعه ورزش تنظیم شد. این سند 11 مؤلفه حمایتی برای هریک از سطوح ورزش نشان داد که مبنی نظری طراحان، توسعه همه‌جانبه و متوازن سطوح ورزش برای ایران بود؛ که با شرایط موجود کشور همخوانی نداشت. به‌طورکلی این طرح از منظر تئوریکی و عملیاتی ناکام ماند (گزارش راهبردی وزارت ورزش، 1394). با این‌حال، هرچند در اجرای سیاست‌های برنامه اول تا پنجم توسعه بهبود نسبی در بعضی از ابعاد ورزش کشور حاصل شد، ولی مشکلات اساسی و چالش‌هایی مانند؛ فساد در ورزش و عدم شفافیت مالی، مشکل حق پخش تلویزیونی، عدم موفقیت در خصوصی‌سازی باشگاه‌های ورزشی، عدم توسعه ورزش همگانی، عدم ثبات مدیران، انتخاب مدیران ناکارآمد و غیرتخصصی، ضررهای مالی باشگاه‌های حرفه­ای ناشی از عدم آگاهی به قوانین بین­المللی، چالش در برگزاری انتخابات فدراسیون‌ها ناشی از اساسنامه‌های ناکارآمد، فقدان قوانین جدید و به‌روز، تغییرات مداوم ساختار وزارت و فدراسیون‌ها، عدم پاسخگویی نسبت به شکست‌ها ناشی از فقدان نظام ارزیابی عملکرد کارآمد، بدهی‌های فدراسیون‌ها و باشگاه‌های ورزشی، چالش‎های ساختاری و فقدان هم‌افزایی ‏نهادهای تأثیرگذار حوزه ورزش، عدم تشکیل شورای عالی ورزش کشور، پایین بودن سهم ورزش در تأمین سلامت عمومی مردم، محدود بودن رشته‌های صاحب مدال و ناپایداری در کسب مدال و رتبه، عدم بهره‌گیری از ظرفیت‎های اقتصاد ورزش در تحقق سیاست‎های اقتصاد مقاومتی، تعداد زیاد پروژه‌های نیمه‌تمام و کمبود فضاهای ورزشی و عدم مدیریت آن، دسترسی نابرابر بانوان به تسهیلات و فرصت‌های متناسب و متوازن، ضعف دیپلماسی ورزشی کشور، فقدان سیاست ورزشی مشخص کلان و یکپارچه که کل جامعه را تحت پوشش قرار دهد، مقید نبودن نهادهای متولی ورزش کشور به قوانین کشور و نهادهای ورزشی بین المللی و ... نشان می‌دهد که متأسفانه در کشور ما ورزش هنوز نتوانسته نقش شایسته خود را در رسیدن به اهداف متعالی ایفا نموده و جایگاه بایسته خویش را به دست آورد. درحالی‌که انتظار می‌رود پس از گذشت 40 سال از پیروزی انقلاب اسلامی و تغییر و تحولاتی که در ساختار و سیاست‌های کلان نهاد متولی ورزش کشور انجام‌شده است، امروزه باید تشکیلات ورزشی کشور منسجم و مشخص و فعالیت‌ها و اهداف در حال اجرا، باید از استحکام و دلیل منطقی برخوردار باشد. نصرت پناه و همکاران (1398) نشان می دهد مولد متن به دنبال ایجاد گفتمانی تعاملی همراه با ایجاد حس قرابت بوده و با هدف تبیین روحیه اصیل انقلاب برای جوانان و ایجاد فضای گفتمانی سازنده، در صدد ترسیم مسیر آینده نظام است. یعقوبی و خوش باور (1398) بیان کرد؛ از نظر رهبر فرزانه انقلاب نیز، عدالت اجتماعی ومبارزه با فساد اقتصادی بر سه رکن اساسی؛ قانون عادلانه، مجریان عادل واجرای درست و بدون تبعیض قانون است که معماران و طراحان نظام اجتماعی و مدیران و سیاستگذاران در پی ریزی بنیانها و سازمانهای اجتماعی باید همواره آنها را مد نظر قرار داده وبا فساد با قاطعیت وجدیت برخورد کرده واین روش مبارزه با فسادی مثل اختلاس را در جامعه تبدیل به گفتمان وبا حضور مردم بصورت جدی مورد مطالبه عمومی قرار گیرد. شمسایی (1399) مسیر تحقق آرمان های اسلامی که باعث زمینه سازی ظهور امام زمان می گردد، ایجاد تمدن اسلامی است که هم در سخنان مقام معظم رهبری هم در وصیت نامه امام راحل نمود داشته است. بنابراین لزوم تبیین عوامل مؤثر در رشد و توسعه این ابزار و بازنگری، تغییر و تحول اساسی در اهداف، سیاست‌ها، برنامه‌ها و روش‌های اجرایی ورزش می‌تواند در نیل به اهداف و سیاست‌های استراتژیک کشور مؤثر واقع گردد. دیپیریبو^[4] (2020) عنوان می کند که عوامل اقتصادی، تکنولوژی و رسانه در توسعه ورزش نقش دارد. شیروانی و همکاران^[5] (2020) در نتایج تحقیقات خود عنوان می کنند که عوامل مدیریتی (اقتصادی، منابع انسانی، برنامه ریزی)؛ عوامل فردی؛ عوامل محیطی (فرهنگی و سیاسی) و زیرساخت بر توسعه ورزش ارتش ایران تاثیر دارد.  آپ­استور و همکاران^[6] (2020) در مطالعه ای به برسی توسه ورزش پرداختند و عوامل فردی و اجتماعی را از جمله عوامل موثر بر توسعه ورزش عنوان کرده­اند.  دربیانیه گام دوم مقام معظم رهبری در7سرفصل مسیررا برای 40 ساله دوم انقلاب مشخص نمودند. علم و پژوهش (دانش،‌ آشکارترین وسیله‌ی عزّت و قدرت یک کشور است. روی دیگر دانایی، توانایی است)، معنویّت و اخلاق (معنویّت به معنی برجسته کردن ارزشهای معنوی از قبیل: اخلاص، ایثار، توکّل، ایمان در خود و در جامعه است، و اخلاق به معنی رعایت فضیلت‌هایی چون خیرخواهی، گذشت، کمک به نیازمند، راستگویی، شجاعت، تواضع، اعتمادبه‌نفس و دیگر خلقیّات نیکو است)، اقتصاد (اقتصاد یک نقطه‌ی کلیدیِ تعیین‌کننده است. اقتصاد قوی، نقطه‌ی قوّت و عامل مهمّ سلطه‌ناپذیری و نفوذناپذیری کشور است و اقتصاد ضعیف، نقطه‌ی ضعف و زمینه‌‌ساز نفوذ و سلطه و دخالت دشمنان است)، عدالت و مبارزه با فساد (این دو لازم و ملزوم یکدیگرند. فساد اقتصادی و اخلاقی و سیاسی، توده‌ی چرکین کشورها و نظام ها و اگر در بدنه‌ی حکومت ها عارض شود، زلزله‌ی ویرانگر و ضربه‌زننده به مشروعیّت آنها است)، استقلال و آزادی (استقلال ملّی به معنی آزادی ملّت و حکومت از تحمیل و زورگویی قدرتهای سلطه‌گر جهان است)، عزّت ملّی، روابط خارجی، مرزبندی با دشمن (این هر سه، شاخه‌هایی از اصلِ «عزّت، حکمت، و مصلحت» در روابط بین‌المللی‌اند)، سبک زندگی (تلاش غرب در ترویج سبک زندگی غربی در ایران، زیانهای بی‌جبران اخلاقی و اقتصادی و دینی و سیاسی به کشور و ملّت ما زده است؛ مقابله با آن، جهادی همه‌جانبه و هوشمندانه میطلبد که باز چشم امید در آن به شما جوانها است). پژوهش حاضر به دنبال استفاده از شناسایی راهبردهای مطلوب توسعه ورزش با محوریت بیانیه گام دوم انقلاب است. این بیانیه دارای آموزه ای جامع و کامل است. نکته آن است که به ‌صورت شفاف آرمان بزرگی را برای انقلاب اسلامی با عنوان «ایجاد تمدن نوین اسلامی» بیان می ‌کند. به‌ عبارتی هدف غایی انقلاب اسلامی ایران را ایجاد تمدن نوین اسلامی بیان می ‌کنند. تمدن نوین اسلامی در جمله رهبرمعظم انقلاب با این تعبیر آمده است: «انقلاب اسلامی اینک وارد دومین مرحله خودسازی، جامعه ‌پردازی و تمدن‌سازی شده است. از سوی دیگر در چهار دهه انقلاب اسلامی؛ به دلیل افزایش متغیرهای مؤثر بر اداره و مدیریت سازمانها و پیچیده‌تر شدن محیط خارجی سازمان، مانع اصلی شاید مغفول مانده باشد. بر این اساس؛ می توان از چارچوب بیانیه گام دوم انقلاب برای چارچوب بندی متغیرهای کلان و محدود کردن آن به راهبردهای مورد نظر برای خلق تمدن نوین اسلامی استفاده کرد. موضوعی که باز هم بر ضرورت انجام پژوهش حاضر تأکید می کند. همان‌طور که تشریح شد ورزش کشور به اذعان خود مسئولان ورزشی کشور با چالش‌های جدی روبروست لذا این پژوهش شاید بتواند گامی کوچک در جهت بهبود مستمر و ارتقای عملکرد نظام مدیریت ورزش کشورو به‌تبع آن تحقق بیانیه گام دوم انقلاب در حوزه ورزش شود و این امر در نهایت زمینه رشد و توسعه و اعتلای ورزش کشور را فراهم نماید.بر این اساس داشتن الگویی تخصصی در حوزه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب می تواند دستاورد محسوب شود. الگویی که می تواند به عنوان مبنایی برای برنامه ریزی های آتی مسئولین ورزش کشور مورد استفاده و بهره برداری قرار گیرد.

روش‌شناسی پژوهش 

تحقیق حاضر از نظر ماهیت پژوهش، توصیفی و از نظر هدف کاربردی بود. رتبه بندی عوامل موثر بر توسعه ورزش در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب در 4 مرحله انجام شد. در مرحله اول مطالعات کتابخانه­ای انجام گرفت. در مرحله دوم به منظور شناسایی از مصاحبه استفاده شد. برای انجام مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته، افراد دارای سابقه مدیریت در سطوح مدیریت کلان ورزش کشور، خبرگان و سیاست گذاران ورزش، اساتید مدیریت ورزشی که در زمیته تحقیق مقاله یا تالیفاتی داشتند به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شده­اند و سپس به بیان آرا و دیدگاه­های خود درباره سؤالات مصاحبه پرداخته­اند. نمونه گیری تا زمان اشباع داده‌ها ادامه یافت. در نتیجه تعداد 25 نفر در بخش کیفی  به منظور انجام مصاحبه در این پژوهش مشارکت داشته اند. در مرحله سوم پرسشنامه اولیه ای با سه سوال (1. عوامل موثر بر  توسعه ورزش در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب را مشخص کنید؟ 2. عوامل موثر بر توسعه ورزش در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب را بیان کنید. 3. هرگونه پیشنهادی در ارتباط با توسعه ورزش در نظام جمهوری اسلامی ایران ارائه دهید) بین خبرگان توزیع گردید. مرحله چهارم: با شناسایی عامل در سه مرحله قبل پرسشنامه AHP ساخته و بین خبرگان توزیع گردید.

یافته‌های پژوهش

در تحقیق حاضر به منظور انتخاب شاخص های کلیدی از OFj و حد آستانه 70/0 استفاده شد.

اگر≥ 0 / 7  OFj شاخص انتخاب می‌شود.

اگر < 0 / 7  OFj  شاخص حذف می‌شود.

جدول 1: نتایج روش دلفی فازی      

نتایج جدول1، عوامل موثر بر توسعه ورزش در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب را نشان می دهد که همه عوامل در 15 عامل اصلی به ترتیب امید به آینده (412/0)، مدیریت جهادی (389/0)، نظام انقلابی (349/0)، روحیه انقلابی (309/0)، اخلاق محوری (294/0)، عدالت محوری (272/0)، امن و ثبات (251/0)، دینی و مهدوی (216/0)، مستقل (189/0)، اخلاقی (172/0)، ورزش دانش بنیاد (143/0)، ورزش تمدن‌ساز (138/0)، ارزش محوری (121/0)، اقتصاد ورزشی مقاوم (116/0)،  عزت مند (112/0) اولویت بندی شده اند.

جدول 2: اولویت‌بندی عوامل موثر بر توسعه ورزش در نظام جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب

نتایچ جدول 3، اولویت‌بندی مولفه‌های عدالت‌محوری نشان داد که حکمرانی مطلوب با وزن نسبی 262/0بیشترین تاثیر را بر عدالت محوری دارد. و مولفه های توزیع عادلانه بودجه 211/0، نظام نظارتی 189/0 و شفافیت مالی 156/0 به ترتیب اولویت دوم و چهارم را دارند.

جدول 3: اولویت‌بندی مولفه‌های عدالت‌محوری

نتایچ جدول 4، اولویت‌بندی مولفه­های مدیریت جهادی نشان داد که تاب آوری با وزن نسبی 241/0بیشترین تاثیر را بر مدیریت جهادی دارد. و مولفه های خدمتگزای 211/0 و قاطعیت مدیران 178/0 به ترتیب اولویت اول تا سوم را دارند.

جدول 4: اولویت‌بندی مولفه‌های مدیریت جهادی

نتایچ جدول 5، اولویت‌بندی مولفه های نظام انقلابی نشان داد که حاکمیت مردم سالاری دینی ظرفیت ها با وزن نسبی 233/0بیشترین تاثیر را بر نظام انقلابی دارد. و مولفه های استقلال 201/0، آزادی 179/0 و حضور ورزشکاران در صحنه های ملی 156/0 به ترتیب اولویت دوم تا چهارم را دارند.  

جدول 5: اولویت‌بندی مولفه‌های نظام انقلابی

نتایج جدول 6 ، اولویت بندی مولفه های روحیه انقلابی نشان داد که حضور ورزشکاران در صحنه های استکبارستیزی با وزن نسبی 189/0 بیشترین تاثیر را بر روحیه انقلابی دارد. و مولفه های تحلیل سیاسی ورزشکاران 158/0 و محیط حقوقی 122/0 به ترتیب اولویت دوم و سوم را دارند.

جدول 6: اولویت‌بندی مولفه‌های روحیه انقلابی

نتایج جدول 7، اولویت بندی مولفه های اخلاق محوری نشان داد که همت بلند در مردم با وزن نسبی 166/0 بیشترین تاثیر را بر اخلاق محوری دارد. و مولفه های طراحی احساس جمعی 141/0 در اولویت دوم قرار می گیرد.

جدول 7: اولویت‌بندی مولفه‌های اخلاق‌محوری

نتایج جدول 8، اولویت بندی مولفه های ارزش محوری نشان داد که ترویج ارزش ها و شعائر انقلاب اسلامی با وزن نسبی 179/0 بیشترین تاثیر را بر ارزش محوری دارد. و مولفه های توانمندسازی و طراحی برنامه های 129/0 و نهادینه سازی ارزش ها و نمادهای ملی و انقلابی 107/0 به ترتیب اولویت دوم و سوم را دارند.

جدول 8: اولویت‌بندی مولفه‌های ارزش‌محوری

نتایج جدول 9، اولویت بندی مولفه های امن و ثبات نشان داد که متکی به توان داخلی با وزن نسبی 161/0 بیشترین تاثیر را بر امن و ثبات دارد. و مولفه های تغیر تمامیت ارضی تضمین شده 142/0 و جامعه امن 114/0 به ترتیب اولویت دوم و سوم را دارند.

جدول 9: اولویت‌بندی مولفه‌های امن و ثبات

نتایج جدول 10، اولویت بندی مولفه های دینی و مهدوی نشان داد که ملّتی متدیّن با وزن نسبی 216/0 بیشترین تاثیر را بر دینی و مهدوی دارد و مولفه های ملّتی متدیّن 186/0 در اولویت بعدی قرار گرفت.    

جدول 10: اولویت‌بندی مولفه‌های دینی و مهدوی

نتایج جدول 11، اولویت بندی مولفه های مستقل نشان داد که متکی به توان داخلی با وزن نسبی 215/0 بیشترین تاثیر را بر مستقل دارد. و مولفه های مرزبندی با دشمن 189/0 و ایستادگی در برابر زورگویان 114/0 به ترتیب اولویت دوم و سوم را دارند.

جدول 11: اولویت‌بندی مولفه‌های مستقل

نتایج جدول 12، اولویت بندی مولفه های اخلاقی نشان داد که آزادی اجتماعی با وزن نسبی 172/0 بیشترین تاثیر را بر اخلاقی دارد. و مولفه رواج روحیه ایثار و برادری 151/0 به در اولویت بعدی قرار دارد.

جدول 12: اولویت‌بندی مولفه‌های اخلاقی

نتایج جدول 13، اولویت بندی مولفه های ورزش دانش بنیاد نشان داد که علمی سازی فرایندهای استعدادیابیبا وزن نسبی 176/0 بیشترین تاثیر را بر ورزش دانش بنیاد دارد. و مولفه های به روز رسانی محتوای آموزشی 171/0، بومی سازی تجارب ورزشی 142/0 و روزآمدسازی نظام اطلاعات 123/0 به ترتیب اولویت دوم تا چهارم را دارند.

جدول 13: اولویت‌بندی مولفه‌های ورزش دانش‌بنیاد

نتایج جدول 14، اولویت بندی مولفه های ورزش تمدن ساز نشان داد که سهم ورزش در خودسازی انقلاب اسلامی با وزن نسبی 164/0 بیشترین تاثیر را بر ورزش تمدن ساز دارد. و مولفه های سهم ورزش در جامعه پردازی انقلاب اسلامی132/0، شهم ورزش در تمدّن سازی انقلاب اسلامی110/0 به ترتیب اولویت دوم و سوم را دارند.

جدول 14: اولویت‌بندی مولفه‌های ورزش تمدن‌ساز

نتایج جدول 15، اولویت بندی مولفه های امید به آینده نشان داد که جوانگرایی با وزن نسبی 119/0 بیشترین تاثیر را بر امید به آینده دارد. و مولفه های آرمانگرایی 106/0 در اولویت بعدی قرار دارد.

جدول 15: اولویت‌بندی مولفه‌های امید به آینده

نتایج جدول 16، اولویت بندی مولفه های اقتصاد ورزشی مقاوم نشان داد که متکی به هزینه های زاید در نظام اجرایی کشور با وزن نسبی 236/0 بیشترین تاثیر را بر اقتصاد ورزشی مقاوم دارد. و مولفه های عیوب ساختاری اقتصاد 221/0، وابستگی اقتصاد ایران 204/0 و چالش های نظام بودجه بندی 183/0 به ترتیب اولویت دوم تا چهارم را دارند.

جدول 16: اولویت‌بندی مولفه‌های اقتصاد ورزشی مقاوم

نتایج جدول 17، اولویت بندی مولفه های عزت مند مقاوم نشان داد که افتخارگرایی با وزن نسبی 150/0 بیشترین تاثیر را بر عزت مند دارد. و مولفه های پیشرفت گرایی 139/0 در اولویت بعدی قراردارد.

جدول 17: اولویت‌بندی مولفه‌های عزت‌مند

بحث و نتیجه‌گیری

بیانیه گام دوم انقلاب، نقشه جامع پیشرفت و اقتدار کشور است که از یک طرف نسخه جهانی شدن انقلاب اسلامی در ساحت تمدنی را ترسیم کرده و از طرف دیگر حرکت انقلاب اسلامی در مدار تمدنی خویش، که از انسان سازی و جامعه پردازی شروع شده و به تمدن سازی می رسد، را به خوبی بیان کرده است. از این رو نهاد ورزش به عنوان یکی از نهادهای اثرگذار در فرهنگ عمومی جامعه از جایگاه ویژه ای برخوردار است و حرکت ساختارمند و هدفمند این نهاد در مسیر تمدن ساز انقلاب بسیار مهم و ضروری است. از این­رو نظریه پردازی، گفتمان سازی و مطالبه­گری عمومی پیرامون مفاهیم اصلی بیانیه گام دوم انقلاب در حوزه ورزش، از جمله اقدامات مهمی است که می­تواند در راستای تحقق آن مفید و موثر باشد.

نتایج نشان داد که عوامل «نظام انقلابی»، «روحیه انقلابی» و «مدیریت جهادی» را می توان به عنوان عوامل مهم بهبود وضعیت «امید به آینده» در ورزش ایران و در نتیجه اجرای الگوی توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش ایفا می کنند. نتایج تحقیق با نتایج تحقیق خسروی (1398) همخوان می باشد. در تبیین نتایج می توان بیان کرد که این عوامل شناسایی،  عواملی  است  که  بر  وسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب تأثیر  می­گذارد  و در واقع اگر ایجاد نشود به طور کلی سازمان و نهاد تمدن­ساز شکل نخواهد گرفت. این عوامل که در متن  بیانیه  شناسایی  شده، عبارتند از: روحیه انقلابی، نظام انقلابی و مدیریت جهادی. این سه محور در متن بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی از اهمیت بسیاری برخوردارند. چراکه در منظومه فکری مقام معظم رهبری، نقشه راه حرکتی انقلاب اسلامی دارای پنج مرحله است. مرحله اول انقلاب اسلامی؛ مرحله دوم نظام اسلامی؛ مرحله سوم دولت اسلامی؛ مرحله چهارم، جامعه و یا کشور اسلامی و مرحلة نهایی نیز تحقق امت اسلامی و تمدن بزرگ اسلامی - ایرانی است. مدیریت جهادی از منظر مقام معظم رهبری بدین معناست که با کمترین امکانات، بیشترین بهره‌وری را در حداقل زمان به‌وجود آورد. یعنی کسی اگر بتواند این کار را انجام دهد، از نظر مقام معظم رهبری مدیریت جهادی انجام داده است. از مؤلفه‌های مدیریت جهادی از منظر مقام معظم رهبری، ایمان حقیقی و واقعی به الله تبارک و تعالی و وعده‌های الهی همانند إن تنصرالله ینصرکم است. بنابراین حاکمیت مردم سالاری دینی، استقلال، آزادی، حضور ورزشکاران در صحنه های ملی، برداشتن گام های بزرگ در عدالت محوری بویژه در توزیع منابع و  امکانات، حضور ورزشکاران در صحنه های استکبارستیزی، تحلیل بالای سیاسی ورزشکاران  در مورد جنایات غرب، وجود ورزشکاران زنده کننده ماجراهای صدر اسلام با روحیه برادری و ایثار، حضور فعال ورزشکاران در زنده نگه داشتن مسأله فلسطین، مدیریت ورزشی الهام گرفته از ایمان اسلامی، توجه مدیران ورزشی به اصل «ما می توانیم»، تبدیل ظرفیت ها به مولفه های قدرت، امکان پذیرکردن تاب آوری در برابر توطئه و خباثت دشمنان می تواند در جهت توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش داشته باشند.

نتایج نشان داد که «ورزش دانش بنیان»، «اخلاق محوری»، «اقتصاد ورزشی مقاوم»، «ارزش محوری»، «عزت مندی» و «عدالت محوری» بر توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش ایفا می کنند. نتایج تحقیق با برخی از نتایج کمالی (1395) همخوان می باشد. هوشمندسازی و گسترش فناوری های نوین در ورزش کشور، افزایش سهم دانشگاه ها، مراکز پژوهشی و شرکت های دانش بنیان در جهت ارتقای ورزش، روزآمدسازی نظام آموزش ورزش با رویکرد پاسخگویی به نیازهای روز و آینده ورزش کشور، توانمندسازی، ارتقای دانش و به روزرسانی مهارت های مدیران ورزش کشور، علمی سازی فرایندهای استعدادیابی و پرورش و بکارگیری منابع انسانی حوزهء ورزش، روزآمدسازی الگوی توسعه فرهنگی ورزش کشور با تأکید بر تدوین کاربست های اجرایی، توانمندسازی و ارتقای شایستگی های اخلاقی و حرفه ای مدرسان، مربیان، معلمان و قهرمانان ورزش، ساماندهی وضعیت فرهنگ هواداری متناسب با شئونات ایرانی اسلامی می تواند در جهت توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش داشته باشند.

نتایج نشان داد که عوامل «امن و باثبات»، «دینی و مهدوی»، «مستقل»، «اخلاقی» مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش ایفا می کنند. نتایج تحقیق با نتایج تحقیقات محمدعلی و صفرآهنگ (1398) همخوان می باشد. در نهایت می توان عنوان کرد که ایجاد صف نوبت برای اعتکاف از هزاران جوان، زنده شدن ماجراهای صدر اسلام، ملّتی متدیّن، تحرک جدید در نهضت بیداری اسلامی، طی مسیر به سوی آرمان های بلند نظام اسلامی، زمینه ساز خورشید ولایت عظمی، افزایش چشمگیر عیار معنویّت و اخلاق در جامعه، برداشتن گام های بزرگ در راه عدالت، آزادی اجتماعی؛ حق تصمیم گیری و عمل کردن و اندیشیدن برای همه افراد جامع، دل های نورانی جوانان، رواج روحیه ایثار و برادری، همت بلند در مردم و احساس جمعی در جهت توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش داشته باشند که باید مورد توجه مدیران قرار گیرد.

نتایج نشان داد که عوامل «تغییرات اجتماعی»، «تحولات علم و فناوری»، «تغییرات بین المللی» و «تغییرات اقتصادی» بر توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش ایفا می کنند. نتایج تحقیق با نتایج تحقیقات ستوده (1398) و یعقوبی و خوش باور (1398) همخوان می باشد. در تبیین نتایج می تون عنوان نمود که مقابله با تهاجم فرهنگی و ترویج سبک زندگی غربی، ابزارهای رسانه ای کانون های ضد معنویت و ضد اخلاق، پدیده های جدید در صحنه های جهانی امروز، سقوط اخلاقی غرب و تبلیغ فساد غرب، تهدیدات تمامیت ارضی ایران در دوره انقلاب اسلامی، تخلفات جهان سلطه از تعهدات خود در قراردادها و معاهدات بین المللی، فشار فدراسیون های جهانی برای تحدیدسازی ورزشکاران، تغییر پارادایم کمیته بین المللی المپیک و فدراسیون های جهانی و حرکت به سمت رشته های ورزشی نوین، هزینه های زاید در نظام اجرایی کشور، عیوب ساختاری اقتصاد، وابستگی اقتصاد ایران، سهم ناچیز اقتصاد ورزش در اقتصاد کشور در جهت توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش داشته باشند.

نتایج نشان داد که «ورزش تمدن­ساز» بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش ایفا می کنند. نتایج تحقیق با برخی از نتایج شمسایی (1399) همخوان می­باشد. در تبیین نتایج می توان عنوان نمود که قرارگرفتن ایران در جایگاهی متعالی و شایسته ملّت ایران در چشم جهانیان، سهم ورزش در خودسازی انقلاب اسلامی، سهم ورزش در جامعه پردازی انقلاب اسلامی، شهم ورزش در تمدّن سازی انقلاب اسلامی می تواند در جهت توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب نقش داشته باشند. تمدن­سازی را می­توان تلاش و کوشش ملت یا جامعه صاحب تمدن در جهت  ایجاد  مقبولیت عمومی و حتی  در  سطح جهانی از تمدن مدنظر خود  و استفاده از دستاوردهای آن دانست؛ لذا تمدن­سازی را می­توان حرکت هوشمندانه  ملت  و  یا  بخشی  از ملت  به  سوی  استقرار  دستاوردهای مورد قبول و خواست آن­ها دانست. ملت ممکن است خود دارای تمدن باشد؛ اما تمدن­سازی نکند و بالعکس  ملتی  ممکن است  دارای تمدنی ضعیف­تر  باشد،  اما  به سوی  تمدن­سازی  حرکت  کند (گودرزی، 1394). در  مجموع طبق این توضیحات، می­توان گفت برای دستیابی به ورزش تمدن ساز باید چند نکته مهم و حیاتی را در نظر گرفت: نگاه تاریخی و مبتنی بر گذشته­نگری به منظور استفاده و درس گرفتن از تجربیات گذشتگان در حوزه ورزش؛ چرا که تحریف حقایق، خطر جدی در مسیر تمدن­سازی است. باید نگاه­ها و واقعیت­های اصیل، نسل به نسل، صحیح و صادقانه انتقال پیدا کند. حس آرمان خواهی، نگاه رشد و کمال در جامعه ورزش باید تقویت شود. باید جامعه ورزش در مسیر تمدن­سازی، قدرت دفاع و اقناع­سازی از دستاوردهای خود داشته باشند. در این مسیر، تمدن سازی، آخرین مرحله نقشه راه انقلاب اسلامی است که مقام معظم رهبری، امام  خامنه­ای (مدظله­العالی) در بیانات خود به آن اشاره کرده­اند. در این مرحله است که انقلاب اسلامی بعد از توفیقات داخلی موفق می­شود بازتاب بیرونی پیدا کند و نمونه­های خارجی خود را به وجود آورد. ایشان در تشریح و تبیین این مرحله می­فرمایند: «از این مرحله که عبور کنیم، بعد از آن دنیای اسلامی است. از کشور اسلامی می­شود دنیای اسلامی درست کرد. الگو که درست شد، نظایرش در  دنیا  به وجود می­آید (بیانات مقام معظم رهبری، 1379). از این­رو می­توان ورزش تمدن­ساز را پیامد الگویی در نظر گرفت که به تدریج در حال یافتن بازتاب بیرونی است و می­تواند دستاوردهایش را به خارج از حیطه تمدنی خود صادر کند. بنابراین عبارت تمدن­سازی نوین، که توسط مقام معظم رهبری مطرح شده در واقع همان احیای تمدن  اسلامی است که  با  پیروزی  انقلاب  اسلامی  نگاه­ها  به  آن معطوف  شده است؛  یعنی احیای عزت و کرامت  انسان مسلمان  در  کنار  برخورداری از دستاوردهای علمی و فناورانه که می­تواند نویدبخش ایجاد تمدنی نمونه باشد و تأکید مقام معظم رهبری بر عنصر پیشرفت همه­جانبه به عنوان ماهیت واقعی تمدن نوین اسلامی، تأکید بر عنصر حرکت و تعالی در همه عرصه­ها و همه جنبه­های زندگی مادی و معنوی است. از این­رو به نظر می­رسد مهمترین ویژگی و درون مایه ورزش تمدن­ساز باید نگاه ارزش­محور و عزت­مندانه مبتنی بر حرکت و تعالی باشد که خوشبختانه این مهم به خوبی در راهبردهای الگو و نظریه نهایی این مطالعه تأکید شده و از کدهای حاصله استخراج شده است.

به طور کلی می توان عنوان کرد که امید به آینده عامل اصلی توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب است که ضروری است علت انتخاب آن به عنوان اولین اولویت مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. مخاطب بیانیه گام دوم انقلاب، جوانان بودند. در این بیانیه هرجا که مشکل و معضلی در مسیر انقلاب تبیین گردیده، حل آن به جوانان سپرده شده و روح اصلی همه این راه‌حل‌ها که روح اصلی کل بیانیه نیز محسوب می شود، «امید» است. توجه به جوان به معنای توجه به هویت آینده کشور است، آینده‌ای که قوه آن امروز در جان امت در قالب جوانان امروز بروز کرده است. از این­رو؛ رهبر انقلاب، نسبت به مرور دستاوردها و گذشته برای نسل جوان اقدام می­کنند، یعنی قرائت تجربیات هم حتی طعم آینده دارد؛ آینده‌ای که اگر امروز بخواهیم با آن سخن بگوییم باید رو به جوان کنیم؛ جوانی که وقایع تاریخی انقلاب را ندیده است؛ برای همین برای او مقوله تاریخ باید جدی باشد تا بتواند تجربه‌ انقلاب را بازخوانی کند. بازخوانی او باعث می‌شود این تجربه دقیق‌تر و درست‌تر به او منتقل شود. و البته با اندیشه‌ رشدیافته و ایمان عمیق‌شده‌ی جوان امروزی که در طول این چهل سال حاصل شده، بازخوانی تاریخ می‌تواند تقریر دقیق‌تری از تجربیات ارائه کند. در نهایت با توجه به نتایج تحقیق مواردی از قبیل هوشمندسازی و گسترش فناوری های نوین در ورزش کشور در دستور کار قرار گیرد. سهم دانشگاه ها، مراکز پژوهشی و شرکت های دانش بنیان در جهت ارتقای ورزش افزایش یابد. ، نظام آموزش ورزش با رویکرد پاسخگویی به نیازهای روز و آینده ورزش کشور روزآمدسازی شود. الگوی توسعه فرهنگی ورزش کشور با تأکید بر تدوین کاربست­های اجرایی تهیه و اجرایی شود. مدرسان، مربیان، معلمان و قهرمانان ورزش در زمینه ارتقای شایستگی­های اخلاقی و حرفه­ای توانمند شوند. وضعیت فرهنگ هواداری متناسب با شئونات ایرانی اسلامی ساماندهی شود. رسانه­ها در جهت ترویج اخلاق و منش پهلوانی در ورزش تلاش کنند. شعائر اسلامی با محوریت ترویج فرهنگ ایثار و شهادت در جامعه ورزش و رویدادهای ورزشی مورد پاسداشت قرار گیرد. نظام جامع باشگاه داری در ورزش استقرار و توسعه یابد. از باشگاه­های ورزشی عمومی و همگانی با محوریت تسهیل مشارکت و تشویق سرمایه­گذاری بخش خصوصی حمایت شود. نظام کارآفرینی و اشتغال صنعت ورزش با حمایت از تولیدات ملی و تجاری سازی محصولات نوآورانه استقرار یابد. نظام حقوقی و سلامت اداری، و ایجاد انضباط و شفافیت مالی در  سازمان­ها و نهادهای ورزشی کشور با محوریت رفع خلاء­های قانونی استقرار یابد. بودجه، اماکن و تجهیزات ورزشی به طور عادلانه و با تأکید بر مناطق محروم و کم برخوردار مبتنی بر آمایش سرزمینی توزیع شوند. در جهت توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب پیشنهاد می شود. یکی از محدودیت­های پژوهش­های کیفی، امکان تفاسیر مختلف از پدیدۀ مورد بررسی است و طبعا تفسیر صورت گرفته از پدیدۀ مورد مطالعه در این پژوهش، تنها یکی از تفاسیر ممکن و پذیرفتنی درمورد آن است که تحقیق حاضر نیز از این قائده مستثنا نمی باشد در پایان پیشنهاد می­شود پژوهشگران روش­های دیگر کیفی را بررسی و معرفی کنند و با توجه به چالش­های مربوط به روش تحقیق کیفی که در بخش محدودیت ها اشاره شد، راه­حل­هایی نوآورانه در این شیوه ارائه دهند. همچنین با توجه به تصویب لایحه اهداف، وظایف و اختیارات وزارت ورزش و جوانان توسط نمایندگان مجلس که به موجب ماده ۵ این لایحه؛ شورای عالی ورزش و تربیت بدنی جهت تسهیل در تحقق اهداف و وظایف وزارت مندرج در این قانون تشکیل می‌شود. پیشنهاد می­شود پژوهشی در رابطه با تدوین سند توسعه ورزش مبتنی بر بیانیه گام دوم انقلاب انجام شود.