Document Type : Original Article
Authors
1 Ph.D. student of Geography Department, Qeshm Branch, Islamic Azad University, Qeshm, Iran
2 Professor of Department of Geography and Urban Planning, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor of Department of Geography, Malayer Branch, Islamic Azad University, Malayer, Iran
4 Associate Professor, Department of Political Geography, Garmsar Branch, Islamic Azad University, Semnan, Iran
Abstract
The current research was carried out with the aim of identifying and identifying the effective factors on improving the integrated management of coastal tourism with an emphasis on the social coexistence of young people. The research method was of a mixed type (qualitative-quantitative) and the qualitative part was done in the form of theme analysis. Also, the statistical population in the quantitative part of the research included all the tourists of Bandar Abbas city who used the beach tourism facilities of this city. Due to the uncertainty of the size of the population and based on Cochran's sample size method in the conditions of uncertainty of the population size; According to the available sampling method, 384 people were identified as the research sample. Finally, after distributing and collecting the research questionnaires; 370 questionnaires were analyzed. The research tools included semi-structured interviews and researcher-made questionnaires. In order to analyze the data, coding and structural equation method were used. All the process of data analysis was done in SPSS, PLS and MaxQD software. The results showed that the identified factors included managerial excellence, social interactions, institutionalization, audience recovery and content improvement. The results also showed that institutionalization (effect=0.934) and audience recovery (effect=0.917) have the most importance. This problem shows that in order to improve the integrated management of coastal tourism based on the standardization of the social coexistence of young people, serious attention should be paid to factors such as institutionalization and recovery of the audience.
Keywords
شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان
مریم درویشی[1]
رحیم سرور[2]
عباس ملکحسینی[3]
حیدر لطفی[4]
10.22034/ssys.2023.2618.2894
تاریخ دریافت مقاله: 26/08/1401
تاریخ پذیرش مقاله: 17/11/1401
مقدمه
از نیمه قرن بیستم به بعد، عواملی مانند جهانیشدن، توسعه سرمایهداری، پیشرفت ابزارهای حملونقل و توسعه ارتباطات تکنولوژیکی به توسعه صنعت گردشگری منجر شده است (ازیمووانا[5] و همکاران، 2022: 2). در میان انواع حوزههای گردشگری؛ گردشگری ساحلی بهعنوان یک از پرمخاطبترین حوزهها مشخصشده است (عابدی و همکاران، 2021: 205). امروزه توریسم ساحلی به عنوان یکی از فعالیتهای جذاب؛ توانسته است تا مخاطبان بسیاری را به خود جلب نماید و به عنوان یک فعالیت اجتماعی از جایگاه مهمی در برخی مناطق برخوردار باشد (موسارو و مورالی[6]، 2019: 148). گسترش فعالیتهای مربوط به توریسم ساحلی و ایجاد گروه های اجتماعی در این حوزه باعث شده است تا امروزه کارکردهای اجتماعی توریسم ساحلی به صورت جدی مدنظر قرار گیرد. محمد و همکاران (2020) اشاره داشتند که فعالیت های مربوط به توریسم به عنوان فعالیتهای اجتماعی میتواند فواید اجتماعی را به ارمغان آورد. ایرشاد (2018) نیز اعلام داشت که توریسم میتواند ضمن ایجاد گروههای اجتماعی؛ باعث گردد تا تعاملات اجتماعی بین فردی و گروهی شکل گیرد. بورسوک و لوین (2021) نیز مشخص نمودند که توریسم ساحلی در صورتی که دارای چارچوبها و هنجارهای اجتماعی مطلوب باشد؛ باعث بهبود سطح اجتماعی افراد شرکت کننده در آن را ارتقا دهد.
توریسم مزایای اجتماعی بسیاری دارد که نشان دهنده تأثیرات اجتماعی مثبت است. این تاثیرات ممکن است شامل حفظ فرهنگ و میراث محلی، تقویت جوامع، ارائه خدمات اجتماعی، تجاری سازی فرهنگ و هنر، احیای آداب و رسوم و حفظ میراث باشد (واسیلیادیس[7] و همکاران، 2021: 50). اگرچه توریسم اثرات اجتماعی مثبتی برای جامعه محلی و هم برای توریسم دارد اما همین فعالیت میتواند کارکردهای اجتماعی منفی را نیز داشته باشد. در واقع، جامعه از طریق توریسم از کشف تاریخ و همچنین میراث فرهنگی خود لذت میبرد و ابزارهای توسعه را برای هویت جامعه خود جمع آوری میکند (چیوشی[8]، 2016: 12). همچنین توریسم به ساکنان محلی اجازه میدهد تا سنتها و فرهنگ خود را از طریق بازدیدهای توریستی حفظ کنند. به طور خلاصه، توریسم به جوامع اجازه میدهد تا ضمن محافظت از میراث فرهنگی، تاریخ و سنتهای خود؛ بستری جهت تعاملات اجتماعی را فراهم نمایند (فنت[9] و همکاران، 2007: 273).
در مسیر توسعه گردشگری ساحلی میبایستی شرایطی جهت جذب تمامی گروهها را فراهم نمود. جوانان بهعنوان یکی از گروههای مهم در حوزه گردشگری ساحلی؛ میبایستی در فعالیتهای مربوط به گردشگری ساحلی از همزیستی اجتماعی مطلوبی برخوردار باشند. همزیستی اجتماعی بهعنوان یکی از مسائل مهم در حوزه گردشگری میباشد (موسارو و مورالی[10]، 2019: 148). تاریخچه همزیستی به زمانهای گذشته برمیگردد و از دیرباز بهصورت جدی دنبال شده است (کاپوتو[11]، 2015: 25).
با توجه به کارکردهای و تاثیرات توریسم بر مسائل اجتماعی؛ نیاز است تا با بهره گیری از ظرفیت های اجتماعی توریسم؛ شرایطی جهت بهبود همزیستی اجتماعی را فراهم نمود. به عبارتی در فعالیت های مربوط به توریسم؛ تعاملات اجتماعی می تواند در صورتی که طیف گسترده ای از افراد و مخاطبان را دربر بگیرد؛ منجر به ارتقا سطح همزیستی اجتماعی گردد (مینائرت[12] و همکاران، 2012: 19). با توجه به اجتماعی بودن فعالیت های مربوط به توریسم و حضور مخاطبان گسترده در آن؛ از این ظرفیت می توان در جهت بهبود سطح همزیستی اجتماعی جوانان استفاده لازم را داشت (اورتاسون و گوتیرز[13]، 2006: 903). همزیستی حالتی است که در آن دو یا چند گروه در کنار هم زندگی میکنند و به اختلافات خود احترام میگذارند و درگیریهای خود را بدون خشونت حل میکنند (واسیلیادیس و همکاران، 2021: 50). اگرچه ایده همزیستی جدید نیست، این اصطلاح در طول جنگ سرد رایج شد. از طرفی همزیستی اجتماعی پدیدهای است که با ادراک گوناگون بر اساس چندین زیربنای جغرافیایی، قومی و جمعیتی، تاریخی، فرهنگی، معنوی، مذهبی، اقتصادی، سیاسی و غیره شکل میگیرد (فنت و همکاران، 2007: 273). هر همزیستی به شرایط جاری اقتصادی، فناوری، بیولوژیکی و جمعیتی بستگی دارد که مستقیماً بر سرنوشت همزیستی تأثیر میگذارد. از این رو، همزیستی به مثابه سازمانی تلقی میشود که در محدوده زمانی و قلمروی معینی عمل میکند و هدف آن ارائه حالتی متعادل نسبت به اجزای درونی و محیط اطراف است (چیوشی، 2016: 12). در تحقیقات مختلفی به اهمیت همزیستی اجتماعی اشاره داشتهاند (بوسی و همکاران، 2021، 195؛ بورسوک و لوین، 2021، 176؛ محمد و همکاران، 2020، 130؛ ایرشاد، 2018، 108). ضرورت استانداردسازی همزیستی اجتماعی؛ متناسب با اصول و ارزشهای جامعه کاملاً درک میگردد (ماراتا و همکاران، 2016: 267).
توجه به مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی در جهت بهبود وضعیت اجتماعی به عنوان یک مساله مهم سبب گردیده است تا تلاش هایی را از سوی محققان به خود اختصاص دهد (واسیلیادیس و همکاران، 2021: 50، فنت و همکاران، 2007: 273، چیوشی، 2016: 12). اگرچه تلاش هایی در این خصوص انجام شده است اما تاکید بیش از اندازه بر مسائل اقتصادی توریسم ساحلی سبب گردیده است تا امروزه کارکردهای اجتماعی آن به دست فراموشی سپرده شود. شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی مبتنی بر استانداردسازی همزیستی اجتماعی جوانان می تواند ضمن ایجاد بستری مناسب و مطلوب؛ شرایطی جهت توسعه اجتماعی جوامع را فراهم نماید. با توجه به اهمیت تعالی اجتماعی به خصوص در میان جوانان؛ انجام تحقیق حاضر می تواند ضمن رفع خلا تحقیقاتی در این حوزه؛ راهکارهایی در جهت بهره گیری مناسب تر از مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی در جهت ارتقا سطح همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید. اگرچه گردشگری ساحلی بهعنوان یکی از مسائل مهم مشخص میباشد اما عدم توجه به همزیستی اجتماعی مطلوب و مطابق با ارزشهای جامعه؛ سبب گردیده است تا گردشگری ساحلی بهعنوان یک فعالیت در جهت شکلگیری همزیستی اجتماعی مشخص نگردد. ابهام در جهت استانداردسازی همزیستی اجتماعی جوانان به واسطه مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی سبب گردیده است تا امروزه از ظرفیت گردشگری ساحلی بهعنوان یک فعالیت اجتماعی در جهت استانداردسازی همزیستی اجتماعی جوانان توجه نگردد. خلاء تحقیقاتی در خصوص نبود مدل بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی مبتنی بر استانداردسازی همزیستی اجتماعی جوانان سبب گردیده است تا از منظر علمی خلاء تحقیقاتی در این حوزه شکل گیرد که این خلاء باعث شده است تا شواهد علمی در این خصوص وجود نداشته باشد. ضرورت بهبود سطح همزیستی اجتماعی جوانان و همچین وجود مخاطبان گسترده در حوزه توریسم ساحلی باعث شده است تا اهمیت بهرهگیری از ظرفیتهای توریسم ساحلی در جهت بهبود همزیستی اجتماعی کاملا درک گردد. با توجه به عدم توجه به کارکردهای اجتماعی توریسم ساحلی؛ نیاز است تا ضمن شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی مبتنی بر همزیستی اجتماعی جوانان؛ شرایطی جهت ایجاد بسترهای مطلوب در مسیر بهبود کارکردهای اجتماعی جوانان را فراهم نمود. این مسئله سبب گردیده است تا تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان؛ سعی در پاسخ به این سؤال دارد که عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان چه میباشد؟
روششناسی پژوهش
پژوهش حاضر از نوع، پژوهشهای کاربردی میباشد که بهصورت میدانی انجام گردید. روش پژوهش حاضر از نظر روش گردآوری دادهها آمیخته بود که بهصورت کیفی-کمی اجرایی گردید. در بخش کیفی از روش تحلیل مضامین استفاده شد. جامعه آماری پژوهش حاضر در بخش کیفی شامل افراد آگاه به موضوع پژوهش بود. بهمنظور شناسایی این نمونهها، از روش نمونهگیری هدفمند استفاده گردید. این نمونهگیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و درنهایت تعداد 20 نفر بهعنوان نمونه در بخش کیفی مشخص گردیدند. جهت انتخاب نمونههای بخش کیفی پژوهش متخصصان حوزه گردشگری و همزیستی بهعنوان ملاک انتخاب مدنظر قرار گرفت. به واسطه پرسشنامههای اولیه دانش نمونهها در خصوص همزیستی اجتماعی مشخص گردید. جدول 1 ویژگیهای نمونههای پژوهش در بخش کیفی را به نمایش گذاشته است:
جدول 1: ویژگیهای نمونههای بخش کیفی
|
نمونه |
جنسیت |
سن |
سطح تحصیلات |
پست سازمانی |
|
نمونه 1 |
مرد |
50 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 2 |
مرد |
48 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 3 |
زن |
55 |
کارشناسی ارشد |
مدیر بخش گردشگری |
|
نمونه 4 |
مرد |
57 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 5 |
مرد |
52 |
کارشناسی |
مدیر بخش گردشگری |
|
نمونه 6 |
زن |
49 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 7 |
مرد |
50 |
کارشناسی ارشد |
مدیر بخش گردشگری |
|
نمونه 8 |
زن |
41 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 9 |
مرد |
39 |
کارشناسی ارشد |
مدیر بخش گردشگری |
|
نمونه 10 |
مرد |
37 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 11 |
مرد |
42 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 12 |
مرد |
47 |
کارشناسی ارشد |
مدیر بخش گردشگری |
|
نمونه 13 |
زن |
44 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 14 |
مرد |
45 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 15 |
مرد |
44 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 16 |
زن |
49 |
کارشناسی ارشد |
مدیر بخش گردشگری |
|
نمونه 17 |
زن |
47 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 18 |
مرد |
48 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 19 |
مرد |
52 |
دکتری |
عضو هیئتعلمی |
|
نمونه 20 |
زن |
55 |
کارشناسی ارشد |
مدیر بخش گردشگری |
همچنین جامعه آماری در بخش کمی پژوهش شامل کلیه گردشگرانی که در فاصله فروردین 1400 لغایت شهریور 1400 به شهر بندرعباس مسافرت کرده بودند و گردشگر محسوب میشدند و از امکانات گردشگری ساحلی این شهر استفاده را داشتهاند. با توجه به نامشخص بودن تعداد حجم جامعه و بر اساس روش حجم نمونه کوکران در شرایط نامشخص بودن حجم جامعه؛ تعداد 384 نفر بهعنوان نمونه تحقیق مشخص شدند. درنهایت پس از پخش و جمعآوری پرسشنامههای تحقیق؛ تعداد 370 پرسشنامه مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت. روش نمونه گیری در بخش کمی از نوع دردسترس بود. ابزار پژوهش شامل مصاحبههای نیمهساختارمند و پرسشنامه محقق ساختهای بود. جهت انجام مصاحبههای پژوهش با توجه به شرایط پیش آمده، ضمن هماهنگی با نمونههای بخش کیفی به دو صورت حضوری و غیرحضوری انجام گردید. نمونههایی که اعلام آمادگی جهت انجام مصاحبه حضوری را نمودند، با رعایت نکات بهداشتی به انجام مصاحبه بهصورت حضوری پرداخته شد. برخی نمونههای بخش کیفی نیز که امکان انجام مصاحبه بهصورت حضوری را نداشتند از طریق غیرحضوری و استفاده از تلفن و شبکههای مجازی، مصاحبه انجام گردید. خروجی مصاحبههای بخش کیفی منجر به طراحی پرسشنامه شد. این پرسشنامه خروجی بخش کیفی بود. این پرسشنامه دارای 41 سؤال بود که سؤالات آن به بررسی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی جوانان پرداخته بود. سؤالات این پرسشنامه بهصورت طیف 5 ارزشی لیکرت بود. همچنین با توجه به تخصصی بودن سؤالات پرسشنامه در ابتدای پرسشنامه متنی جهت افزایش آگاهی برخی پاسخدهندگان نسبت به سؤالات پرسشنامه مشخص و ارائه گردید تا درک تقریباً یکسانی در میان نمونههای تحقیق از ماهیت موضوع ایجاد گردد.روایی محتوایی این پرسشنامه با استفاده از نظرات 7 تن از اساتید دانشگاهی موردبررسی قرار گرفت. روایی سازه این پرسشنامه بهوسیله روش تحلیل عاملی موردبررسی قرار گرفت. پایایی این پرسشنامه نیز با استفاده از محاسبه آلفای کرونباخ میزان 85/0 مشخص گردید. همچنین در بخش کیفی پژوهش جهت بررسی روایی از قابلیت باورپذیری (اعتبار)، انتقالپذیری و تأیید پذیری استفاده گردید. بدین منظور محقق جهت بررسی قابلیت باورپذیری از تأیید فرایند پژوهش توسط هشت متخصص و همچنین استفاده از دو کدگذار جهت کدگذاری چند نمونه مصاحبه جهت کسب اطمینان از یکسانی دیدگاه کدگذاران استفاده گردید. همچنین جهت بررسی انتقالپذیری از نظرات سه متخصص که در پژوهش مشارکت نداشتند در مورد یافتههای پژوهش مورد مشورت قرار گرفتند. همچنین جهت بررسی قابلیت تأیید پذیری از ثبت و ضبط تمامی مصاحبهها و بررسی آنان در زمانهای موردنیاز استفاده گردید. در پژوهش حاضر جهت بررسی پایایی، از کمیتههای تخصصی استفاده گردید. بدینصورت که از اعضای این کمیته تخصصی جهت کدگذاری موازی برخی مصاحبهها و همچنین ارزیابی و برنامههای مربوط به مصاحبهها استفاده شد. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادههای پژوهش حاضر از کدگذاری بهصورت کدگذاری باز، محوری و انتخابی در بخش کیفی با استفاده از روش تحلیل مضامین و همچنین از روش آماری معادلات ساختاری در بخش کمی استفاده گردید. تمامی روند تجزیهوتحلیل دادههای کمی پژوهش در نرمافزارهای اس پی اس اس[14] نسخه 20، پی ال اس[15] نسخه 2 و مکسکیودیای 2018 انجام گرفت.
یافتههای پژوهش
جدول 2 یافتههای توصیفی مربوط به نمونههای پژوهش کمی را نشان میدهد:
جدول 2: یافتههای توصیفی پژوهش
|
ویژگیهای جمعیتشناختی |
گروهها |
فراوانی |
درصد |
|
جنسیت |
مرد |
220 |
5/59 درصد |
|
زن |
150 |
5/40 درصد |
|
|
سطح تحصیلات |
دیپلم و پایینتر |
81 |
9/21 درصد |
|
کاردانی و کارشناسی |
197 |
2/53 درصد |
|
|
کارشناسی ارشد و بالاتر |
92 |
9/24 درصد |
|
|
رده سنی |
زیر 30 سال |
158 |
7/42 درصد |
|
30-40 سال |
92 |
9/24 درصد |
|
|
40-50 سال |
78 |
1/21 درصد |
|
|
بالای 50 سال |
42 |
3/11 درصد |
بهمنظور شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان از روش کیفی از نوع تحلیل مضامین و انجام مصاحبه استفاده گردید. در این مرحله با مطالعه دقیق مصاحبههای پیاده شده در ابتدا برای هر یک از متون، تمامی افکار مستقل مفاهیم و نکات کلیدی و مهم بهعنوان مضمونهای پایه شناسایی شد. جدول 3 نمونهای از مضمونهای مستخرج از متن مصاحبههای انجام شده را نشان میدهد:
جدول 3: یافتههای مربوط به نمونهای از مضمونهای مستخرج از متن مصاحبهها
|
متن |
مضمون پایه |
شماره مصاحبه شونده |
|
به نظرم در جهت بهبود این مساله ضروری است تا تعاملات و مبادلات اجتماعی شکل گیرد. بدون شک این تعاملات و مبادلات اجتماعی می تواند در سطوح فردی و گروهی انجام گردد. |
ایجاد مبادلات اجتماعی در سطوح فردی و گروهی |
شماره 3 |
|
یکی از ضعف های مشهود در حوزه گردشگری ساحلی که باعث شده است تا روند تعاملات اجتماعی دچار خدشه گردد؛ عدم توجه به ذینفعان در حوزه گردشگری ساحلی میباشد. به صورتی که امروزه عملا ذینفعشناسی در حوزه گردشگری ساحلی به عنوان یک ضرورت درک می گردد. |
ذینفع شناسی در گردشگری ساحلی |
شماره 6 |
|
بدون شک گروههای مردم نهاد در جهت توسعه گردشگری ساحلی جهت شکلگیری همزیستی اجتماعی ایدهآل یکی از عوامل مهم است که میبایستی به صورت مناسبی اجرایی گردد. |
ایجاد گروههای مردم نهاد در گردشگری ساحلی |
شماره 5 |
|
به عینا دیدهام که نابرابریهای اجتماعی و تفاوتهایی که کاملا مشهود میباشد به عنوان یک مانع سبب گردیده است تا گردشگری ساحلی نتواند همزیستی اجتماعی را تسریع دهد. بدون شک رفع این مانع به عنوان یک راهکار مهم میبایستی دردستور کار قرار گیرد. |
کاهش نابرابریهای اجتماعی در گردشگری ساحلی |
شماره 7 |
|
بدون شک یکی از محدودیتهای موجود در حوزه گردشگری ساحلی که باعث شده است تا تعاملات اجتماعی را تحت شعاع قرار دهد؛ تنشهای مذهبی میباشد. کاهش تنشهای مذهبی میتواند یک عامل مهم در جهت توسعه گردشگری ساحلی جهت بهبود همزیستی اجتماعی باشد. |
کاهش تنشهای مذهبی در حوزه گردشگری ساحلی |
شماره 2 |
|
شناسایی انحرافات اجتماعی در حوزه گردشگری ساحلی و همچنین رفع این انحرافات اجتماعی میتواند بستر مناسبی جهت همزیستی اجتماعی را فراهم نماید. |
شناسایی انحرافات اجتماعی در گردشگری ساحلی |
شماره 4 |
پس از بررسی های انجام شده تعداد 41 مضمون پایه شناسایی گردید. در ادامه مقولههایی که بار معنایی مشابهی داشت و مفهومی یکسان را به ذهن متبادر میکرد ذیل یک مقوله انتزاعی و کلیتر قرار گرفت؛ بهعبارتی دیگر با دستهبندی، ترکیب و تلخیص مضمونهای پایه، تعدادی مضمون سازماندهنده که میتوانست گویای ویژگیهای گروهی بخشی از مضمونهای پایه باشد، ظهور یافت. جدول 4 مضامین پایه، مضامین سازمان دهنده و مضامین فراگیر را نشان میدهد:
جدول 4: مضمونهای پایه و مضمونهای سازماندهنده
|
مضامین فراگیر |
مضامین سازمان دهنده |
مضامین پایه |
فراوانی |
|
عوامل نهادی |
بهبود محتوا |
متناسبسازی فعالیتهای گردشگری ساحلی با خواست اجتماعی |
12 |
|
غنیسازی فعالیتهای گردشگری ساحلی |
14 |
||
|
ایجاد محتوای های فرهنگی در فضای مجازی |
15 |
||
|
ایجاد الگوهای مناسب رسانه در گردشگری ساحلی |
18 |
||
|
شفافسازی و تقویت استانداردهای اجتماعی |
13 |
||
|
بهروزرسانی فعالیتهای گردشگری ساحلی با توجه به خواست اجتماعی |
14 |
||
|
هماهنگی فعالیتهای گردشگری ساحلی با هنجارهای اجتماعی |
12 |
||
|
نهادینهسازی |
وجود سیستمهای تخفیفی و حمایتی در گردشگری ساحلی |
14 |
|
|
تبادل آداب و سنت در حوزه گردشگری ساحلی |
15 |
||
|
ایجاد تعهد تعمیمیافته در میان مخاطبان |
12 |
||
|
بهبود شبیهسازی مخاطبان گردشگری ساحلی |
13 |
||
|
افزایش منزلت به فعالیتهای گردشگری ساحلی در عرصه اجتماعی |
14 |
||
|
شکلگیری تعلق درون مذهبی |
15 |
||
|
ذینفع شناسی در گردشگری ساحلی |
16 |
||
|
پرهیز از تمرکزگرایی در گردشگری ساحلی |
13 |
||
|
بهبود تماس فرهنگی در حوزه گردشگری ساحلی |
14
|
||
|
عوامل اجرایی |
بازیابی مخاطب |
ایجاد نظام جذب مخاطب در گردشگری ساحلی |
12 |
|
هدایت و جریان دهی به اقناع پذیری مخاطبان گردشگری ساحلی |
11 |
||
|
گروهبندی مخاطبان جهت خدماترسانی مطلوبتر |
19 |
||
|
بهبود رژیم مصرف رسانهای در گردشگری ساحلی |
18 |
||
|
ایجاد مبادلات اجتماعی در سطوح فردی و گروهی |
15 |
||
|
بازیابی هویت مخاطبان گردشگری ساحلی |
14 |
||
|
کرامت بخشی به مخاطبان گردشگری ساحلی |
13 |
||
|
ایجاد تیم های جذب مخاطب در مناطق گردشگری |
15 |
||
|
تعاملات اجتماعی |
طراحی و ایجاد فعالیتهای گروهی و مشارکتی |
15 |
|
|
تدارک فعالیتهای خانوادگی در گردشگری ساحلی |
16 |
||
|
ایجاد گروههای مردم نهاد در گردشگری ساحلی |
14 |
||
|
شکلگیری وفاق اجتماعی در گردشگری ساحلی |
15 |
||
|
بهبود تکثرگرایی اجتماعی در گردشگری ساحلی |
16 |
||
|
ایجاد وابستگیهای اجتماعی در فعالیتهای گردشگری ساحلی |
17 |
||
|
ایجاد پایگاههای اجتماعی دائمی در مناطق گردشگری |
15 |
||
|
تعالی مدیریتی |
آمایش سرزمینی در گردشگری ساحلی |
18 |
|
|
بهبود مدارا سیاسی در حوزه گردشگری ساحلی |
19 |
||
|
کاهش نابرابریهای اجتماعی در گردشگری ساحلی |
17 |
||
|
بهبود تخصص گرایی در حوزه گردشگری ساحلی |
14 |
||
|
بسیج سیاسی در گردشگری ساحلی |
15 |
||
|
کاهش تنشهای مذهبی در حوزه گردشگری ساحلی |
15 |
||
|
بهبود مدارا اخلاقی در حوزه گردشگری ساحلی |
16 |
||
|
تقسیمکار در میان مخاطبان گردشگری ساحلی |
17 |
||
|
شناسایی انحرافات اجتماعی در گردشگری ساحلی |
16 |
||
|
شناسایی کج رویهای اجتماعی |
14 |
با توجه به نتایج مشخص گردید که تعداد 5 مضمون (بهبود محتوا، بازیابی مخاطب، نهادینهسازی، تعاملات اجتماعی و تعالی مدیریتی) به عنوان مضامین سازمان دهنده مشخص گردید. همچنین در تحقیق حاضر پس از بررسی های انجام شده تعداد 2 مضمون فراگیر (عوامل نهادی و عوامل اجرایی) شناسایی گردید.
بهمنظور بررسی این عوامل در بخش کمی از روش معادلات ساختاری استفاده گردید. جهت شناسایی توزیع دادههای پژوهش حاضر از محاسبه کشیدگی و چولگی استفاده شد. با توجه به نتایج این شاخصها مشخص گردید که دادههای پژوهش حاضر از توزیع غیرطبیعی برخوردار بودند. با توجه به غیرطبیعی بودن توزیع دادههای پژوهش جهت انجام روش معادلات ساختاری از نرمافزارهای واریانس محور استفاده گردید. شکل 2 و 3 مدل پژوهش در حالت بار عاملی و ضرایب تی را به نمایش گذاشتهاند:
شکل 2: مدل پژوهش در حالت بار عاملی
شکل 3: مدل پژوهش در حالت ضرایب تی
جدول 4 خلاصه مدل پژوهش را به نمایش گذاشته است:
جدول 4: خلاصه مدل پژوهش
|
عوامل |
تأثیر |
تی |
سطح معناداری |
|
بهبود محتوا |
793/0 |
168/16 |
001/0 |
|
بازیابی مخاطب |
917/0 |
357/56 |
001/0 |
|
نهادینهسازی |
934/0 |
571/50 |
001/0 |
|
تعاملات اجتماعی |
844/0 |
740/27 |
001/0 |
|
تعالی مدیریتی |
818/0 |
133/23 |
001/0 |
مطابق با نتایج مدل پژوهش مشخص گردید که با توجه به میزان تی هر عامل که بالاتر از 96/1 میباشد، میتوان چنین عنوان داشت که تمامی عوامل بهصورت معناداری در مدل پژوهش حضور داشتند. بهمنظور بررسی برازش مدل پژوهش از شاخصهای منتخب استفاده گردید. جدول شماره 5 نتایج مربوط به شاخصهای برازش مدل پژوهش را نشان میدهد:
جدول 5: شاخصهای برازش
|
|
بهبود محتوا |
بازیابی مخاطب |
نهادینهسازی |
تعاملات اجتماعی |
تعالی مدیریتی |
معیار |
وضعیت |
|
آلفای کرونباخ |
81/0 |
83/0 |
87/0 |
84/0 |
85/0 |
بالاتر از 7/0 |
مطلوب |
|
پایایی ترکیبی |
87/0 |
88/0 |
91/0 |
90/0 |
88/0 |
بالاتر از 7/0 |
مطلوب |
|
میانگین واریانس استخراجی |
57/0 |
52/0 |
56/0 |
55/0 |
51/0 |
بالاتر از 4/0 |
مطلوب |
|
ضریب تعیین |
62/0 |
84/0 |
87/0 |
71/0 |
67/0 |
19/0=ضعیف 33/0=متوسط 67/0=قوی |
مطلوب |
بهمنظور بررسی روایی واگرا از روش فورنل و لاکر[16] (1981) استفاده شد. جدول 6 نتایج روایی واگرا با استفاده از روش فورنل و لاکر را نشان میدهد:
جدول 6: شاخصهای برازش
|
|
بهبود محتوا |
بازیابی مخاطب |
نهادینهسازی |
تعاملات اجتماعی |
تعالی مدیریتی |
|
بهبود محتوا |
75/0 |
|
|
|
|
|
بازیابی مخاطب |
127/0 |
72/0 |
|
|
|
|
نهادینهسازی |
108/0 |
139/0 |
74/0 |
|
|
|
تعاملات اجتماعی |
204/0 |
150/0 |
147/0 |
74/0 |
|
|
تعالی مدیریتی |
201/0 |
147/0 |
139/0 |
108/0 |
71/0 |
همان طور که نتایج جدول 6 نشان میدهد، ریشه دوم مقادیر میانگین واریانس استخراجی هر سازه بزرگتر از مقادیر همبستگی آن سازه با سازههای دیگر میباشد. جدول 7 نتایج مربوط به شاخص برازش کلی مدل[17] را نشان میدهد:
جدول 7: شاخص GOF
|
عوامل |
مقادیر اشتراکی |
R2 |
|
|
بهبود محتوا |
57/0 |
62/0 |
594/0 |
|
بازیابی مخاطب |
52/0 |
84/0 |
660/0 |
|
نهادینهسازی |
56/0 |
87/0 |
697/0 |
|
تعاملات اجتماعی |
55/0 |
71/0 |
624/0 |
|
تعالی مدیریتی |
51/0 |
67/0 |
584/0 |
با توجه به اینکه میزان مطلوب شاخص GOF بالاتر از 36/0 میباشد، میتوان چنین اعلام داشت که میزان این شاخص در عوامل شناساییشده در وضعیت مطلوبی قرار دارد. با توجه به نتایج مربوط به شاخص برازش مدل، مشخص گردید که مدل پژوهش در تمامی شاخصها از برازش مناسبی برخوردار میباشد.
بحث و نتیجهگیری
گردشگری ساحلی بهعنوان یکی از انواع گردشگری همواره از جذابیتهای زیادی برخوردار بوده است و مخاطبانی را جذب نمودهاند. اگرچه گردشگری ساحلی بهعنوان یک مسئله مهم و کلیدی مشخص میباشد اما عدم توجه به جنبههای اجتماعی این حوزه سبب گردیده است تا از ظرفیتهای گردشگری ساحلی بهصورت مطلوب و مناسبی استفاده نگردد و شرایطی جهت شکلگیری همزیستی اجتماعی را فراهم نماید. این مسئله ناشی از خلاء پژوهشی در مسیر شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان بود. با این توجه تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان طراحی و اجرا گردید.
نتایج تحقیق حاضر نشان داد که عوامل مؤثر بر بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان شامل تعالی مدیریتی، تعاملات اجتماعی، نهادینهسازی، بازیابی مخاطب و بهبود محتوا میباشد. به عبارتی توجه به تعالی مدیریتی، تعاملات اجتماعی، نهادینهسازی، بازیابی مخاطب و بهبود محتوا میتواند زمینه جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید. در تحقیقات مختلفی به این مسئله اشارهشده است. لئو[18] و همکاران (2022)، کار[19] و همکاران (2019) و وانگ[20] و همکاران (2020) اشاره داشتند که در جهت توسعه گردشگری میبایستی بهصورت جدی جنبههای مختلفی را مدنظر قرار داد. فورسیس (2002) در تحقیق خود اشاره داشت که با توجه به وجود مخاطبان گسترده در حوزه گردشگری ساحلی؛ میبایستی از ظرفیتهای این مخاطبان در مسیر توسعه اجتماعی استفاده نمود. با این توجه میتوان چنین اعلام داشت که نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیقات فورسیس (2002)، لئو و همکاران (2022)، کار و همکاران (2019) و وانگ و همکاران (2020) همخوان میباشد. به نظر میرسد گستردگی مخاطبان در حوزه گردشگری ساحلی سبب گردیده است تا گروههای اجتماعی مختلفی با توجه به تفاوتهای فردی شکل گیرد که این مسئله میتواند زمینه جهت تحول اجتماعی را فراهم نماید. مدیریت تفاوتهای اجتماعی در حوزه گردشگری ساحلی میتواند زمینه جدی در جهت ارتقا همزیستی اجتماعی را فراهم نماید. به عبارتی جذابیتهای گردشگری ساحلی و همچنین وجود گروههای مختلف در این حوزه سبب گردیده است تا امروزه انتظار داشت که از ظرفیتهای گردشگری ساحلی در جهت بهبود همزیستی اجتماعی بتوان استفاده لازم را داشت. اگرچه در تحقیقات مختلفی به کارکردهای اجتماعی توریسم در جوامع پرداخته شده است (ویلسون[21] و همکاران، 2021: 3؛ ارابادژیان[22] و همکاران، 2021: 2235؛ ناندی، 1396: 149؛ لطفی و همکاران، 1395: 18؛ ذوالفقاری و همکاران، 2019: 3) اما همچنان روند تاثیرگذاری توریسم بر مسائل اجتماعی نیاز به مطالعات جدی دارد (سقائی و همکاران، 1395: 34). با توجه به ضرورت کارکردهای اجتماعی توریسم؛ ویلسون و همکاران (2021) اشاره داشتند که نیاز است تا جنبه های فرهنگی مختلفی در فعالیت های مربوط به توریسم پیاده سازی گردد تا شرایطی جهت ارتقا کارکردهای اجتماعی نیز فراهم گردد. ارابادژیان و همکاران (2021) نیز اشاره داشتند که در مسیر تحول اجتماعی در فعالیت های مربوط به توریسم می بایستی توجه به جنبه های مختلف و متعددی را داشت. با این توجه می توان چنین اعلام داشت که نتایج تحقیق حاضر در این خصوص با نتایج تحقیقات ویلسون و همکاران (2021) و ارابادژیان و همکاران (2021) همسو می باشد. به نظر می رسد ضرورت و جایگاه مهم مسائل اجتماعی در فعالیت های مربوط به توریسم ساحلی و نیاز به وجود بسترهای مختلفی در این خصوص سبب گردیده است تا عوامل متعددی در جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی مبتنی بر همزیستی اجتماعی جوانان شناسایی گردد.
نتایج نشان داد که عوامل شناساییشده شامل تعالی مدیریتی، تعاملات اجتماعی، نهادینهسازی، بازیابی مخاطب و بهبود محتوا بود. نتایج همچنین نشان داد که نهادینهسازی (934/0=تأثیر) و بازیابی مخاطب (917/0=تأثیر) بیشترین اهمیت را دارا میباشد. ایجاد شرایطی جهت نهادینهسازی و بازیابی مخاطبان در حوزه گردشگری ساحلی میتواند بستری در جهت ارتقا همزیستی اجتماعی را فراهم نماید. در تحقیقات مختلفی به این مسئله اشارهشده است. چیلوفیا و همکاران (2019) در تحقیق خود اشاره داشتند که در مسیر توسعه اجتماعی در حوزه گردشگری میبایستی همزمان مسئولیت اجتماعی در حوزههای مختلف گردشگری شکل گیرد. رودریگوئزگیرون و وانستی (2019) در تحقیق خود مشخص نمودند که اقدام جمعی در جهت جذب مخاطب در گردشگری میتواند منجر به توسعه اجتماعی گردد. با این توجه میتوان چنین اعلام داشت که نتایج تحقیق حاضر با نتایج چیلوفیا و همکاران (2019) و رودریگوئزگیرون و وانستی (2019) همخوان میباشد. به نظر میرسد توجه به نهادینهسازی و بازیابی مخاطبان به واسطه بهبود اجتماع های موجود در گردشگری ساحلی میتواند زمینه جدی در جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید. بدون شک توجه به نهادینهسازی و بازیابی مخاطبان میتواند به واسطه پاسخ به نیازهای جوانان شرایطی جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید. اگرچه در تحقیق حاضر نهادینهسازی و بازیابی مخاطب به عنوان دو عامل مهم در جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی مبتنی بر همزیستی اجتماعی جوانان مشخص گردید اما لائو[23] و همکاران (2022) اشاره داشتند که در جهت بهبود کارکردهای اجتماعی در فعالیتهای مربوط به توریسم؛ میبایستی زیرساخت های لازم در این حوزه فراهم گردد. از دیدگاه آنان زیرساختها به واسطه جذب تمامی گروه و مخاطبان میتواند بستری جهت تعاملات اجتماعی را فراهم نماید. با این توجه میتوان چنین اعلام داشت که نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیقات لائو و همکاران (2022) ناهمسو میباشد. به نظر میرسد تفاوتهای فرهنگی و جغرافیایی در محیط مورد مطالعه تحقیق حاضر و تحقیق لائو و همکاران (2022) باعث شکلگیری این ناهمسویی شده است. ژنگ[24] (2020) نیز مشخص نمود که بسترسازی فرهنگی و ایجاد فعالیتهای نهادینه در حوزه توریسم میتواند کارکردهای اجتماعی را بهبود دهد. با این توجه میتوان چنین اعلام داشت که نتایج تحقیق حاضر در این خصوص با نتایج تحقیقات ژنگ (2020) همسو میباشد. به نظر میرسد نهادینهسازی به واسطه ایجاد فعالیتهای کلیدی در حوزه فرهنگسازی و ایجاد بستری در جهت شکلگیری تعاملات اجتماعی میتواند شرایطی جهت حضور مخاطبان مختلف جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی مبتنی بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید.
با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا با تبادل آداب و سنت در حوزه گردشگری ساحلی و همچنین افزایش منزلت به فعالیتهای گردشگری ساحلی در عرصه اجتماعی؛ شرایطی جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید. همچنین با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا با ذینفع شناسی در گردشگری ساحلی و کرامت بخشی به مخاطبان گردشگری ساحلی؛ شرایطی جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید. با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا با ایجاد چارچوب های اخلاقی و ارزشی در حوزه توریسم و مکلف نمودن پاسخ به این چارچوب؛ ضمن تعهد تعمیمیافته در میان مخاطبان و ارزیابی تعهد این افراد با توجه به خود ارزشیابی؛ شرایطی جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید. همچنین با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا ضمن شناسایی مخاطبان حوزه توریسم و توجه به نیازهای آنان؛ ضمن بازیابی هویت مخاطبان گردشگری ساحلی به واسطه بهبود فعالیتهای فرهنگی؛ شرایطی جهت بهبود مدیریت یکپارچه توریسم ساحلی با تاکید بر همزیستی اجتماعی جوانان را فراهم نماید.
منابع
- سقائی، محسن؛ امینینژاد، غلامرضا و صبوحی، غلامرضا. (1395). «بررسی توانمندیهای گردشگری شهر ساحلی بوشهر بر اساس مدل سوات و تاپسیس». جغرافیا و برنامهریزی محیطی. 27(1 (پیاپی 61))، صص 99-126.
- لطفی، حیدر؛ منفرد، هاشم؛ نصری، فرامرز و امیری، بازرگان. (1395). «نقش مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی ICZM در ارتقای امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه علمی پژوهشی جغرافیا (برنامهریزی منطقهای). 7(1)، صص 17-32.
- ناندی، محمد. (1396). «سیاستهای حفاظت از ساحل و مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی». فصلنامه علمی پژوهشی دانش انتظامی مازندران. 8(4)، صص 139-153.
- Abedi, M., Farzan, F., Dousti, M., & Honarvar, A. (2021). “Obstacles of the Beach-Water Sports Tourism Development in Iran”.Tourism Management, 16(54), 203-206.
- Arabadzhyan, A., Figini, P., García, C., González, M. M., Lam-González, Y. E., & León, C. J. (2021). “Climate change, coastal tourism, and impact chains–a literature review”. Current Issues in Tourism, 24(16), 2233-2268.
- Azimovna, M. S., Ilkhomovna, U. D., & Shokhrukhovich, U. F. (2022). “Innovative Strategies of Tourism Development in Uzbekistan”. European Journal of Innovation in Nonformal Education, 2(1), 1-4.
- Borsuk, I., & Levin, P. T. (2021). “Social coexistence and violence during Turkey’s authoritarian transition”.Southeast European and Black Sea Studies, 21(2), 175-187.
- Bucci, F., Paniccia, R. M., Bisogni, F., Pirrotta, S., Dolcetti, F. R., Marchetti, G., & Romelli, K. (2021). “Bringing mental health back into the dynamics of social coexistence: Emotional Textual Analysis”. In Qualitative research methods in mental health (pp. 193-218). Springer, Cham.
- Caputo, A. (2015). “The local culture as a means to explore the processes of social coexistence: A case study on a neighborhood in the city of Rome”.Community Psychology in Global Perspective, 1(2), 22-39.
- Car, T., Stifanich, L. P., & Šimunić, M. (2019). “Internet of things (iot) in tourism and hospitality: Opportunities and challenges”. Tourism in South East Europe, 5, 163-175.
- Chilufya, A., Hughes, E., & Scheyvens, R. (2019). “Tourists and community development: corporate social responsibility or tourist social responsibility?” Journal of Sustainable Tourism, 27(10), 1513-1529.
- Chiweshe, M. K. (2016). “Efficacy of top-down approaches to post-conflict social coexistence and community building: Experiences from Zimbabwe”.African Journal on Conflict Resolution, 16(2), 11-34.
- Fent, T., Groeber, P., & Schweitzer, F. (2007). “Coexistence of social norms based on in-and out-group interactions”. Advances in Complex Systems, 10(02), 271-286.
- Forsyth, T. (2002). “What happened on ‘The Beach’? Social movements and governance of tourism in Thailand”.International Journal of Sustainable Development, 5(3), 326-337.
- Irshad, M. (2018). “Tri lingualism, national integration, and social coexistence in postwar Sri Lanka”. In Multilingual Education Yearbook 2018 (pp. 107-124). Springer, Cham.
- Lau, E. R., Kabu, M., & Putro, B. H. (2022). “Sport Tourism Development in Mali Beach Alor Regency-Indonesia”. In International Conference on Applied Science and Technology on Social Science 2021 (iCAST-SS 2021) (pp. 123-126). Atlantis Press.
- Marta, E., Marzana, D., Aresi, G., & Pozzi, M. (2016). “When living and working well together in organizations changes into good social coexistence: The Talent Club case”.World Futures, 72(5-6), 266-283.
- Minnaert, L., Diekmann, A., & McCabe, S. (2012). “Defining social tourism and its historical context”. Social tourism in Europe: Theory and practice, 18-30.
- Mohamed, S., Mar'ie, M., & Zeid, M. (2020). “Civilized and Social Coexistence between Muslims and Non-Muslims in Upper Egypt at the First Centuries of Hijra”. 4(2), 130-145.
- Musaro, P., & Moralli, M. (2019). “De-Bordering Narratives on Tourism and Migration. A Participatory Action-Research on Two Innovative Italian Practices”.Italian Journal of Sociology of Education, 11(2), 147-173.
- Rodriguez-Giron, S., & Vanneste, D. (2019). “Social capital at the tourist destination level: Determining the dimensions to assess and improve collective action in tourism”. Tourist Studies, 19(1), 23-42.
- Urtasun, A., & Gutiérrez, I. (2006). “Tourism agglomeration and its impact on social welfare: An empirical approach to the Spanish case”. Tourism Management, 27(5), 901-912.
- Vasileiadis, I., Koutras, S., & Stagiopoulos, P. (2021). “Changing the attitudes of high school students towards intellectual disabilities: the contribution of a social coexistence programmer”.Journal of Research in Special Educational Needs, 21(1), 49-62.
- Wang, W., Kumar, N., Chen, J., Gong, Z., Kong, X., Wei, W., & GAO, H. (2020). “Realizing the potential of the internet of things for smart tourism with 5G and AI”.IEEE network, 34(6), 295-301.
- Wilson, T., Croft, C., & Reed, S. (2021). “Promoting Intercollegiate Beach Volleyball: The Rise of the NCAA's Fasting Growing Sport”.Journal of Managerial Issues, 33(3), 1-10.
- Zheng, W. (2020). “Ecological development strategy of coastal sport projects of Jiangsu Province”. Journal of Coastal Research, 109(SI), 152-158.
- Zolfaghari, H., Basati, M., & Mazloom, K. (2019). “A Review on Climatic Capacities of North and South Shores of Iran for expanse beach sport and Tourism Activities”. Geographical Planning of Space, 9(31), 1-12.
)