Document Type : Original Article
Authors
1 PhD student in sports management, Hamedan Branch, Islamic Azad University, Hamedan, Iran
2 Assistant Professor of Sports Management, Malayer Branch, Islamic Azad University, Malayer, Iran
Abstract
The current research was carried out with the aim of identifying the factors influencing the decision on the exit of risky investors in sports start-ups. The research method was of a mixed type (qualitative-quantitative) and the qualitative part of it was done in the form of Glazer's emergent approach. The statistical population in the qualitative section included people who are aware of the research topic, and according to the purposeful selection, the number of 13 people was determined as a sample. Also, in the quantitative part of this research, all active people in the field of sports start-up were included. These people included managers, owners and entrepreneurs of successful sports startups in Iran. In order to analyze the data, AHP coding and ranking was used. The results showed that a total of 2 factors including positive and negative factors affecting the decision on the exit of risky investors in sports start-ups were identified. According to the results, it was determined that the factor of improving the credibility of sports start-ups at the market level with a normal score of 0.170 is the most important positive factor on the decision on the exit of risky investors in sports start-ups. According to the results, it was determined that the investor's disappointment in achieving the success of sports start-ups with a normal score of 0.162 is the most important negative factor on the decision on the exit of risky investors in sports start-ups. With this in mind,
Keywords
شناسایی عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی
رضوان کاویانی نیا[1]
عادل افکار[2]
مجید سلیمانی[3]
تاریخ دریافت مقاله: 16/01/1402
تاریخ پذیرش مقاله: 13/08/1402
مقدمه
صنعت ورزش نوعی از صنایع اقتصادی موجود در سطح جهان است که در آن افراد، شرکتها، کسبوکارها و سازمانهای درگیر در تولید، تسهیل، ترویج یا سازماندهی بر فعالیتهای ورزشی متمرکز میباشند. صنعت ورزش، با فراهم آوردن امکانات پیشرفته و قابلدسترس، تجهیزات، کالا، خدمات و حمایتهای مالی، نقش مهمی در توسعه ورزش دارد (موسوی راد و همکاران، 1401، 3). استفاده از ظرفیتهای صنعت ورزش میتواند سبب رشد شاخصهای اقتصادی در کشورهای مختلف گردد. بررسی آمارهای موجود در خصوص صنعت ورزش نشانگر این واقعیت است که هرساله شاهد رشد روزافزون صنعت ورزش میباشیم.
درآمد صنعت ورزش در سال 2022 به مبلغ 16/486 میلیارد دلار خواهد رسید که این مساله مطابق با پیش بینی های انجام شده های انجام شده این درآمد در سال 2023 به مبلغ 14/512 میلیارد دلار و 2027 به مبلغ 63/623 میلیارد دلار خواهد رسید (کیم و کیم[4]، 2023، 3). حیطههای مختلف صنعت ورزش امروزه شاهد پیشرفتهای گستردهای شده است. امروزه صنعت پزشکی ورزشی تنها در سال 2016 حدود 10 میلیارد دلار بهواسطه 82697 کسبوکار درآمد ایجاد کرده است. درآمد صنعت ورزش در آمریکای شمالی از 5/60 میلیارد دلار در سال 2014 به 5/73 میلیارد دلار در سال 2018 رسیده است. گسترش رسانهها و فضاهای مجازی سبب گردیده است تا صنعت ورزش و رسانه نیز ارتباطات تنگاتنگی با یکدیگر داشته باشند. از طرفی رسانهها و فضای مجازی سبب بهبود و ارتقا درآمد صنعت ورزش شده است. همچنین صنعت ورزش سبب افزایش درآمدها در رسانهها گردیده است. پیشبینیشده است تا درآمد رسانهها بهواسطه صنعت ورزش از 6/14 میلیارد دلار در سال 2014 به 6/20 میلیارد دلار در سال 2018 برسد که این مسئله رشدی به میزان 2/7 درصد را شامل میشود و اهمیت رسانه و فضای مجازی در مسیر توسعه اقتصادی صنعت ورزش را نشان میدهد (ژانگ[5] و همکاران، 2018، 111).
در جهت بهبود وضعیت ورزش در حوزههای خدمات و محصولات میبایستی هماهنگی با شرایط موجود ایجاد گردد. توسعه استارت آپ توانسته است تا جنبههای بسیاری از نحوه خدماترسانیها را تحت شعاع قرار دهد (رحیمی و همکاران، 2021، 72). کاربردهای استارت آپ در تمامی حوزهها ازجمله ورزش کاملاً مشهود میباشد. گستردگی فضای ورزش سبب گردیده است تا امروزه از آن بهعنوان یکی حوزههای ضروری جهت توسعه استارت آپ یاد شود (راتن، 2020، 106). بازاریابی و فروش خدمات و محصولات تولید کشور، گامی مهم برای رسیدن به توسعه پایدار کشور، رونق اقتصادی و تحقق اقتصاد مقاومتی مدنظر رهبر معظم انقلاب بوده و همواره مورد تأکید صاحبنظران حوزه صنعت و دانشگاه است. همچنین، شرایط اقتصادی جهانی نیز در سالهای اخیر موجب گردیده که در برنامههای توسعه (فصل چهارم قانون برنامه چهارم توسعه؛ مواد 16، 17 و 18 قانون برنامه پنجم)، به این امر توجه شود. حال ایجاد زیرساختهای موردنیاز برای رشد و توسعه اکوسیستم استارت آپی و هموار کردن مسیر کارآفرینان، هدفی است که در سالهای اخیر توسط دولت پیگیری شده است (اعظمی و آرمند، 1398، 3). استارت آپ ها معمولاً بهصورت نیروهای مستقل از دولت ایجاد میشوند، اما حمایت دولت از استارت آپ ها خود میتواند یکی از بهترین حالتهای ایجاد اشتغال برای جوانان باشد. بسیاری استارت آپ را فرهنگ نوینی برای اندیشههای نو و خلافیت برفراز ایدههای موجود میدانند که هدف از آن برطرف کردن مشکلات موجود در نقاط کلیدی است (ملک آرا، 1399، 3).
تحقیقات نشان میدهد که 21.5 درصد استارتاپ ها در سال اول، 30 درصد در سال دوم، 50 درصد در سال پنجم و 70 درصد در سال دهم شکست میخورند (وانگ[6] و همکاران، 2022، 373). هر شرکتی که در مراحل اولیه کسبوکار باشد را میتوان بهعنوان یک استارت آپ توصیف کرد؛ اما استارتآپها معمولاً جاهطلبیهای بزرگی دارند، بهویژه وقتی صحبت از رشد میشود. درحالیکه انواع مختلفی از استارت آپ وجود دارد، هر استارت آپی یک ویژگی مشترک دارد: این است که به سرعت گسترش یابد (نیگام[7] و همکاران، 2020، 3). استارت آپ مجموعه ای از تکنیک است که به کار آفرینان در بالا بردن شانس ایجاد یک کسبوکار نوپای موفق کمک میکند (موسوی راد و احمدی، 1401، 3). رشد و گسترش استارت آپ ها در سطح جهان منجر به شکلگیری ظرفیتهای مطلوبی در حوزههای مختلف شده است (چونگ[8] و همکاران، 2021، 5). گسترش استارت آپ ها و موفقیت آنان در عرصههای ملی و بینالمللی سبب گردیده است تا نگاههای بسیاری را به خود جلب نماید (چوی[9] و همکاران، 2021، 5). در مسیر توسعه استارت آپ ها میبایستی ظرفیتهای فرهنگی (کروانتس و ناردی[10]، 2012، 12)، زیرساختی (پترووا و اویانو[11]، 2020، 77)، اقتصادی (نورمحمدنصرآبادی، 1399، 3) و دولتی (کیخا و باقی یزدل، 1398، 3) ایجاد گردد. تحقیقات بسیاری به بررسی توسعه استارت آپ ها در ورزش پرداخته است (راتن، 2020، 3). با نگاهی اجمالی بر تحقیقات انجامشده در این حوزه، مشخص میگردد که عدم توجه به رفتارهای استارت آپی بهعنوان یک مسئله مهم موردتوجه قرار نگرفته است. رفتارهای استارت آپی اشاره به تلاشهای هدفمند در یک حوزه جهت توسعه و بهرهگیری از ظرفیتها و کارکردهای استارت آپ ها در جهت کمک به یک گروه و جامعه خاص در جهت ارائه خدمات و محصولات میباشد (بورستین[12]، 2016، 14). یکی از ویژگی مهم استارت آپ حضور آنان در یک محیط مبهم و نامطمئن میباشد که سبب گردیده است تا میزان ریسک استارت آپ در شرایط متفاوتی قرار گیرد (وانگ و همکاران، 2022، 373).
بسیاری از استارتآپها برای دریافت بودجه بیشتر به دیگران ازجمله خانواده، دوستان و سرمایهگذاران خطرپذیر مراجعه میکنند. استارتآپها توسط یک یا چند کارآفرین تأسیس میشوند که میخواهند محصول یا خدماتی را توسعه دهند که معتقدند تقاضا برای آن وجود دارد (کولاکوس و همکاران، 2022، 1199). استارتآپها عموما با هزینههای بالا و درآمد محدود شروع به کار میکنند، به همین دلیل است که به دنبال سرمایه از منابع مختلفی مانند سرمایهگذاران خطرپذیر هستند. سرمایهگذاری مخاطرهآمیز نوعی سرمایه خصوصی و نوعی تأمین مالی است که سرمایهگذاران به شرکتهای نوپا و کسبوکارهای کوچکی که تصور میشود پتانسیل رشد بلندمدت دارند ارائه میکنند (پارک و بائی، 2018، 326). سرمایهگذاری خطرپذیر عموماً از سرمایهگذاران ثروتمند، بانکهای سرمایهگذاری و سایر مؤسسات مالی تأمین میشود. سرمایهگذاری خطرپذیر معمولاً برای حمایت از استارتاپ ها و سایر مشاغل با پتانسیل رشد قابلتوجه و سریع استفاده میشود (روسا و همکاران، 2019، 3). شرکتهای سرمایهگذاری خطرپذیر از شرکای محدود پول جمعآوری میکنند تا در استارتآپهای امیدوارکننده یا حتی صندوقهای خطرپذیر بزرگتر سرمایهگذاری کنند (هونگ و همکاران، 2020، 743). تأمین مالی سرمایهگذاری خطرپذیر، تأمین مالی است که به شرکتها و کارآفرینان ارائه میشود. این میتواند در مراحل مختلف تکامل آنها ارائه شود، اگرچه اغلب شامل بودجه اولیه است (نیگام و همکاران، 2020، 3). صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر، سرمایهگذاریهای تلفیقی را در فرصتهای با رشد بالا در استارتآپها و دیگر شرکتهای در مراحل اولیه مدیریت میکنند و معمولاً فقط برای سرمایهگذاران معتبر باز هستند. سرمایهگذاری خطرپذیر از یک فعالیت خاص در پایان جنگ جهانی دوم به یک صنعت پیچیده با بازیگران متعددی تبدیلشده است که نقش مهمی در تحریک نوآوری دارند (کاوالو و همکاران، 2019، 26).
یکی از انواع استارت آپ ها؛ استارت آپ های ورزشی میباشد که توانسته است تا صنعت ورزش را دستخوش تغییرات اساسی نماید. ایجاد بستری در جهت توسعه استارت آپ های ورزشی یکی از نیازهای ضروری در حوزه ورزش میباشد. صنعت فناوری ورزشی قرار است سر به فلک بکشد. طبق گزارشها، انتظار میرود بازار جهانی فناوری ورزشی بین سالهای 2021 تا 2026 دو برابر شود و در سال 2026 به 40.2 میلیارد دلار برسد (هورگان، 2022، 3). بخش فناوری ورزشی با ورود تعداد بیسابقه استارت آپ های جدید به بازار و افزایش سطح سرمایهگذاری در حال رونق است. در سال 2021، بیش از 12.7 میلیارد دلار در شرکتهای فناوری ورزشی سرمایهگذاری شد (راتن، 2020، 3). در تحقیقات مختلفی به بررسی استارت آپ ها پرداخته است. وانگ و همکاران (2022) پس از بررسیهای خود اشاره داشتند که عدم وجود سرمایهگذاری خطرپذیر مطلوب میتواند منجر به بروز مشکلات مربوط به استارت آپ ها و در نتیجه شکست استارت آپ ها گردد. مالائو[13] و همکاران (2020) در تحقیق خود که باهدف توسعه استارت آپ در کشور اندونزی انجام گرفت، پس از بررسیهای خود پی بردند که تعداد شرکتهای نوپا در اندونزی در سال 2019 به 2143 رسیده است. بااینحال، 93٪ آنها استارت آپ های کوچک هستند. آنان اشاره داشتند که گسترده نمودن دامنه فعالیت شرکتهای استارت آپی یکی از مسائل ضروری در کشور اندونزی میباشد. همچنین برخی از تحقیقات به بررسی سرمایهگذاری خطرپذیر در حوزه استارت آپ ها پرداخته اند. خدابخشی (1401) در اشاره داشت که تبلیغات از طریق کانالهای مستقیم و غیرمستقیم استارت تاپ ها برروی تجویز دارو به مصرفکنندگان تأثیر مستقیم و معناداری دارد. هیگمان و سورهیم (2021) پس از بررسیهای خود پی بردند که در مسیر توسعه فناوریهای پاک میبایستی سرمایهگذاریهای خطرپذیر بهصورت جدی میبایستی بهصورت مناسبی اجرایی گردد. اسناد (1400) در تحقیق خود که باهدف صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر در کسبوکارهای دانشبنیان و استراتژیهای خروج انجام گرفت، پس از بررسیهای خود پی برد که سرمایهگذاران تنها زمانی مایل به مشارکت و تزریق وجوه هستند که ریسک مشارکت آنها با بازده مناسبی همراه باشد. هورگا (2022) پس از بررسیهای خود پی برد که ایجاد بستر فنی و همچنین ارتقا فرهنگسازی در استفاده از استارت آپ ها میتواند بهعنوان اقدامات ترویجی در فعالیت یک استارت آپ ورزشی مشخص گردد. ملک آرا (1399) در تحقیق خود که باهدف بررسی استارت آپ و مراحل راهاندازی آن انجام گرفت، پس از بررسیهای خود پی برد که در روند توسعه استارت آپ ها میبایستی به مسائل فرهنگی و فنی توجه جدی داشت. جانیوی و همکاران (2021) پس از بررسیهای خود پی بردند که بهرهگیری از سرمایهگذاری خطرپذیر بهعنوان یکی از مسائل مهم در جهت تأمین مالی راهاندازی مشخص میباشد. بارگ و همکاران (2021) در نیز اشاره داشتند که در جهت انجام سرمایهگذاری خطرپذیر مناسب میبایستی ارزشگذاری شرکتهای استارت آپی بهصورت مناسبی اجرایی گردد.
یکی از مسائل مهم در خصوص توسعه استارتآپ؛ ایجاد سرمایه گذاری خطرپذیر مطمئن در مسیر فعالیت آنان می باشد. نتایج نشان میدهد که مطابق با بررسی 172 استارتآپ با متوسط درآمد در سطح دنیا مشخص گردید که متوسط درآمد استارتآپ در سال اول صفر دلار است و به سال چهارم به حدود 3 میلیون دلار در سال میرسد که در این بین سرمایهگذاری خطرپذیر نقش مهمی را داشته است (کیم و کیم[14]، 2023، 3). اگرچه به علت گسترده بالای استارتآپهای ورزشی و همچنین فعال بودن آنان در حوزه های ورزشی و غیرورزشی؛ عملا آمار دقیقی از عملکرد استارتآپهای ورزشی وجود ندارد اما روند رشد عملکرد مالی برخی استارتآپهای ورزشی نشان دهنده گستردگی بازار این حوزه دارد. به عنوان مثال استارت آپ تیپیکو[15] با 15/1 میلیارد دلار درآمد سالانه، سوراری[16] با 739 میلیون دلار درآمد سالانه و زویفت[17] با 620 میلیون دلار درآمد سالانه بزرگترین استارت آپ های ورزشی در سال 2022 بودند (چادویک[18] و همکاران، 2023). امروزه توجه به استارت آپ های ورزشی بهعنوان یک مسئله در میان محققان بهصورت گسترده موردتوجه قرار نگرفته است. از طرفی دستورالعملها و استانداردهای تخصصی در جهت شکلگیری و توسعه استارت اپ های ورزشی شکل نگرفته است که این مسئله بهعنوان یک خلأ پژوهشی کاملاً درک میگردد. این خلأ شامل نبود مطالعات جامع و تخصصی در حوزه استارت آپ های ورزشی بهخصوص در کشور ایران میباشد. با توجه بهضرورت بهرهگیری از سرمایهگذاری خطرپذیر در روند توسعه استارت آپ های ورزشی؛ نیاز است تا بستری در جهت توسعه این سرمایهگذاریها انجام گردد. عدم مطالعه در خصوص ارائه مدل توسعه سرمایهگذاری خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی میتواند منجر به شکلگیری سرمایهگذاری نامناسب در حوزه استارت آپ های ورزشی گردد و از طرفی نحوه سرمایهگذاری در این خصوص را از مسیر علمی و منطقی خود دور نماید. بهصورتی که سرمایهگذاری در حوزه استارت آپ میبایستی در یک چارچوب مناسب باشد که بتواند عملکرد مناسبی را داشته باشد. از طرفی عدم مطالعه در خصوص مدل توسعه سرمایهگذاری خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی؛ ضمن ایجاد دغدغه در خصوص توسعه سرمایهگذاری خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی؛ شرایطی جهت ایجاد راهکارهایی در این خصوص را فراهم نماید. بدون شک انجام تحقیق حاضر ضمن بهبود شواهدی از منظر علمی و عملی؛ میتواند بستری در جهت توسعه صنعت ورزش بهواسطه بهبود استارت آپ های ورزشی را فراهم نماید. نتایج تحقیق حاضر میتواند در جهت توسعه استارت آپ های ورزشی موردتوجه محققان، متولیان حوزه استارت آپ و شرکتهای شتابدهنده قرار گیرد. نبود مطالعات جامع در خصوص شناسایی عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی؛ ابهامات اساسی در مسیر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی وجود داشته است. این ابهامات بهواسطه ایجاد مشکلاتی در جهت توسعه استارت آپ ها میتواند موفقیت استارت آپ های ورزشی را دچار ضعفهای جدی نماید. عدم تمرکز بر سرمایهگذاری خطرپذیر در روند توسعه استارت آپ ها باعث شده است تا امروزه میزان توسعهیافتگی استارت آپ های ورزشی در وضعیت مطلوبی نباشد. این در حالی است که صنعت ورزش بهعنوان یکی از ارکان مهم ورزش در سطح کشور نیازمند ایجاد بستری جهت توسعه استارت آپ های ورزشی باشد. این مسئله سبب گردیده است تا تحقیق حاضر باهدف شناسایی عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی؛ سعی در پاسخ به این سؤال داشته باشد که عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی کدماند و مدل آن به چه صورت است؟
روششناسی پژوهشپژوهش حاضر از نوع، پژوهشهای کاربردی میباشد که بهصورت میدانی انجام گردید. روش پژوهش حاضر از نظر روش گردآوری دادهها آمیخته بود که بهصورت کیفی-کمی اجرایی گردید. در بخش کیفی از روش رهیافت ظاهر شونده گلیزر استفاده شد. بدینصورت که با توجه به روش کیفی رهیافت ظاهر شونده گلیزر؛ کدگذاری در این بخش بهصورت کدگذاری باز، انتخابی و نظری بود. همچنین در بخش کمی از روش معادلات ساختاری استفاده شد. جامعه آماری تحقیق حاضر در بخش کیفی شامل تمامی نخبگان آگاه به موضوع پژوهش بود. شاخصهای انتخاب نمونههای بخش کیفی شامل سوابق پژوهشی در حوزه موضوع تحقیق و همچنین سوابق مدیریتی در حوزه استارت آپ های ورزشی بود. بهمنظور شناسایی این نمونهها، از روش نمونهگیری هدفمند استفاده گردید. این نمونهگیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در نهایت تعداد 13 نفر بهعنوان نمونه در بخش کیفی مشخص گردیدند. همچنین در بخش کمی تحقیق حاضر شامل تمامی افراد فعال در حوزه استارت آپ ورزشی بود. این افراد شامل مدیران، صاحبان و کارآفرینان استارت آپ های ورزشی موفق در کشور ایران بود که استارت آپ آنان به موفقیت در عملکرد دستیافته است. ملاک های موفقیت این استارتآپها؛ درآمد خالص بالای 000/000/000/3 ریال در سال بود. براساس آمارهای کسبشده تعداد آنان شامل 245 نفر بود. بر اساس انتخاب تمام شمار تمامی این افراد بهعنوان نمونه تحقیق مشخص شدند. در نهایت پس از توزیع و جمعآوری پرسشنامههای پژوهش تعداد 202 نفر با پژوهش حاضر همکاری داشتند. لذا از میان پرسشنامههای بخش کمی پژوهش، تعداد 202 پرسشنامه تکمیلشده مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت.ابزار گردآوری اطلاعات شامل مصاحبه و پرسشنامه بود. برای فرآیند جمعآوری اطلاعات از مصاحبههای کیفی با نخبگان دانشگاهی و صاحبنظران استفاده شد. در ادامه تحقیق و در بخش کمی تحقیق، ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته بود که سؤالات آن بر اساس اطلاعات کسبشده از بخش کیفی تحقیق بود. این پرسشنامه بهصورت مقایسه زوجی با توجه به روش AHP طراحی گردیده بود. بهصورت کلی این پرسشنامه به شناسایی و بررسی 21 عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی پرداخته بود. روایی محتوایی این پرسشنامه با استفاده از نظرات 7 تن از اساتید دانشگاهی موردبررسی قرار گرفت. روایی سازه این پرسشنامه به وسیله روش تحلیل عاملی موردبررسی قرار گرفت. همچنین در بخش کیفی پژوهش جهت بررسی روایی از قابلیت باور پذیری (اعتبار)، انتقالپذیری و تاییدپذیری استفاده گردید. بدین منظور محقق جهت بررسی قابلیت باورپذیری از تأیید فرایند پژوهش توسط هشت متخصص و همچنین استفاده از دو کدگذار جهت کدگذاری چند نمونه مصاحبه جهت کسب اطمینان از یکسانی دیدگاه کدگذاران استفاده گردید. همچنین جهت بررسی انتقالپذیری از نظرات سه متخصص که در پژوهش مشارکت نداشتند در مورد یافتههای پژوهش مورد مشورت قرار گرفتند. همچنین جهت بررسی قابلیت تأیید پذیری از ثبت و ضبط تمامی مصاحبهها و بررسی آنان در زمانهای مورد نیاز استفاده گردید. در پژوهش حاضر جهت بررسی پایایی، از کمیتههای تخصصی استفاده گردید. بدینصورت که از اعضای این کمیته تخصصی جهت کدگذاری موازی برخی مصاحبهها و همچنین ارزیابی و برنامههای مربوط به مصاحبهها استفاده شد. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادههای پژوهش حاضر از کدگذاری بهصورت کدگذاری باز، انتخابی و نظری در بخش کیفی با استفاده از روش رهیافت ظاهر شونده گلیزر و همچنین از روش AHP در بخش کمی استفاده گردید.
یافتههای پژوهش
جدول 1 یافتههای توصیفی مربوط به نمونههای پژوهش را نشان میدهد.
جدول 1: یافتههای توصیفی پژوهش
|
بخشها |
ویژگیهای جمعیت شناختی |
گروهها |
فراوانی |
درصد |
|
بخش کیفی |
جنسیت |
مرد |
10 |
9/76 درصد |
|
زن |
3 |
1/23 درصد |
||
|
سطح تحصیلات |
دکتری |
7 |
8/53 درصد |
|
|
کارشناسی ارشد |
4 |
8/30 درصد |
||
|
کارشناسی |
2 |
4/15 درصد |
||
|
بخش کمی |
جنسیت |
مرد |
175 |
6/86 درصد |
|
زن |
27 |
4/13 درصد |
||
|
سطح تحصیلات |
کارشناسی و پایینتر |
92 |
5/45 درصد |
|
|
کارشناسی ارشد |
65 |
2/32 درصد |
||
|
دکتری |
45 |
3/22 درصد |
||
|
رده سنی |
زیر 30 سال |
57 |
3/28 درصد |
|
|
30-40 سال |
94 |
5/46 درصد |
||
|
بالای 40 سال |
51 |
2/25 درصد |
بهمنظور شناسایی عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی از روش کیفی از نوع رهیافت ظاهر شونده گلیزر و انجام مصاحبه استفاده گردید. پس از انجام کدگذاریها، ویژگیهای مستخرج از مصاحبهها مشخص گردید و جمعبندی گردید. پس از بررسیهای کدهای اولیه به استخراج عوامل و بررسی فراوانی هر یک از عوامل پرداختهشده است. جدول شماره 2 نتایج کدگذاری در خصوص عوامل مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی را نشان میدهد.
جدول 2. کدهای استخراجی از مصاحبهها
|
کدها |
فراوانی |
|
رضایت از عملکرد استارتآپ ورزشی |
10 |
|
بهبود توان مالی استارتآپ ورزشی |
9 |
|
دستیابی به استانداردهای موجود استارتآپی |
9 |
|
اطمینان از بازگشت سرمایه سرمایهگذار |
9 |
|
کاهش وابستگیهای ذهنی استارتآپ به سرمایهگذار |
8 |
|
کاهش ترس آینده از سوی استارتآپ ورزشی |
9 |
|
بلوغ استارتآپ ورزشی |
10 |
|
بهبود اعتبار استارتآپ ورزشی در سطح بازار |
11 |
|
خبرگی نیروی انسانی استارتآپ ورزشی |
9 |
|
ثبات محیط اقتصادی حاکم بر استارتآپ ورزشی |
9 |
|
بهبود ارزش داراییهای نقدی |
9 |
|
ایجاد تنشهای درونی در استارتآپ ورزشی |
9 |
|
نیاز سریع به داراییهای نقدی |
8 |
|
ایجاد محدودیتهای حقوقی و قانونی جدید برای سرمایهگذار |
10 |
|
ناامیدی سرمایهگذار از حصول موفقیت استارتآپ ورزشی |
7 |
|
ترس از حصول نتایج مدنظر از سرمایهگذاری |
7 |
|
جذابیت فرصت های جایگزین از سوی سرمایهگذار |
7 |
|
عدم دستیابی به استانداردهای عملکردی مطلوب از سوی استارتآپ ورزشی |
8 |
|
تلاش استارتآپ ورزشی جهت خرید سهام سرمایهگذار |
8 |
|
عدم سازگاری میان سرمایهگذار و متولیان استارتآپ ورزشی |
7 |
|
تخریب جایگاه استارتآپ ورزشی در سطح بازار |
8 |
پس از کدگذاریهای انجامشده در نهایت تعداد 21 کد اولیه استخراج گردید. در ادامه به تحلیل تم و نامگذاری تمهای استخراجشده پرداخته شد. جدول شماره 3 نتیجه دستهبندی و تم گذاری کدهای استخراجی را نشان میدهد.
جدول 3. دستهبندی کدهای باز
|
کدها |
|
|
عوامل مثبت |
رضایت از عملکرد استارتآپ ورزشی |
|
بهبود توان مالی استارتآپ ورزشی |
|
|
دستیابی به استانداردهای موجود استارتآپی |
|
|
اطمینان از بازگشت سرمایه سرمایهگذار |
|
|
کاهش وابستگیهای ذهنی استارتآپ به سرمایهگذار |
|
|
کاهش ترس آینده از سوی استارتآپ ورزشی |
|
|
بلوغ استارتآپ ورزشی |
|
|
بهبود اعتبار استارتآپ ورزشی در سطح بازار |
|
|
خبرگی نیروی انسانی استارتآپ ورزشی |
|
|
ثبات محیط اقتصادی حاکم بر استارتآپ ورزشی |
|
|
بهبود ارزش داراییهای نقدی |
|
|
عوامل منفی |
ایجاد تنشهای درونی در استارتآپ ورزشی |
|
نیاز سریع به داراییهای نقدی |
|
|
ایجاد محدودیتهای حقوقی و قانونی جدید برای سرمایهگذار |
|
|
ناامیدی سرمایهگذار از حصول موفقیت استارتآپ ورزشی |
|
|
ترس از حصول نتایج مدنظر از سرمایهگذاری |
|
|
جذابیت فرصتهای جایگزین از سوی سرمایهگذار |
|
|
عدم دستیابی به استانداردهای عملکردی مطلوب از سوی استارتآپ ورزشی |
|
|
تلاش استارتآپ ورزشی جهت خرید سهام سرمایهگذار |
|
|
عدم سازگاری میان سرمایهگذار و متولیان استارتآپ ورزشی |
|
|
تخریب جایگاه استارتآپ ورزشی در سطح بازار |
|
نتایج نشان داد که در مجموع تعداد 2 عامل شامل عوامل مثبت و منفی مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی مشخص شدند. شکل شماره 1 این شاخصها را نشان میدهد.
شکل 1. عوامل شناساییشده
بهمنظور بررسی این شاخصها در بخش کمی از روش رتبهبندی AHP استفاده شد. در جدول 4 نتایج رتبهبندی بندی مربوط به عوامل مثبت مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی را به نمایش گذاشته است.
جدول 4: امتیاز اولویتبندیهای عوامل مثبت مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی
|
عوامل مثبت |
نمرات نرمال |
اولویت |
|
بهبود اعتبار استارتآپ ورزشی در سطح بازار |
170/0 |
اول |
|
ثبات محیط اقتصادی حاکم بر استارتآپ ورزشی |
139/0 |
دوم |
|
خبرگی نیروی انسانی استارتآپ ورزشی |
094/0 |
سوم |
|
بهبود توان مالی استارتآپ ورزشی |
093/0 |
چهارم |
|
بلوغ استارتآپ ورزشی |
089/0 |
پنجم |
|
رضایت از عملکرد استارتآپ ورزشی |
084/0 |
ششم |
|
دستیابی به استانداردهای موجود استارتآپی |
077/0 |
هفتم |
|
اطمینان از بازگشت سرمایه سرمایهگذار |
072/0 |
هشتم |
|
بهبود ارزش داراییهای نقدی |
067/0 |
نهم |
|
کاهش وابستگیهای ذهنی استارتآپ به سرمایهگذار |
060/0 |
دهم |
|
کاهش ترس آینده از سوی استارتآپ ورزشی |
050/0 |
یازدهم |
با توجه به نتایج جدول بالا مشخص گردید که عامل بهبود اعتبار استارتآپ ورزشی در سطح بازار با نمره نرمال 170/0 مهمترین عوامل مثبت بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی میباشد. نتایج همچنین نشان داد که ثبات محیط اقتصادی حاکم بر استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 139/0، خبرگی نیروی انسانی استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 094/0، بهبود توان مالی استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 093/0، بلوغ استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 089/0 و بلوغ استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 083/0 ازجمله عوامل مؤثر دیگر در این خصوص میباشد.
در جدول 5 نتایج رتبهبندی بندی مربوط به عوامل منفی مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی را به نمایش گذاشته است.
جدول 5: امتیاز اولویتبندیهای عوامل منفی مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی
|
عوامل منفی |
نمرات نرمال |
اولویت |
|
ناامیدی سرمایهگذار از حصول موفقیت استارتآپ ورزشی |
162/0 |
اول |
|
عدم سازگاری میان سرمایهگذار و متولیان استارتآپ ورزشی |
141/0 |
دوم |
|
تخریب جایگاه استارتآپ ورزشی در سطح بازار |
110/0 |
سوم |
|
ایجاد محدودیتهای حقوقی و قانونی جدید برای سرمایهگذار |
101/0 |
چهارم |
|
ایجاد تنش های درونی در استارتآپ ورزشی |
091/0 |
پنجم |
|
ترس از حصول نتایج مدنظر از سرمایهگذاری |
084/0 |
ششم |
|
نیاز سریع به داراییهای نقدی |
078/0 |
هفتم |
|
عدم دستیابی به استانداردهای عملکردی مطلوب از سوی استارتآپ ورزشی |
069/0 |
هشتم |
|
جذابیت فرصتهای جایگزین از سوی سرمایهگذار |
052/0 |
نهم |
|
تلاش استارتآپ ورزشی جهت خرید سهام سرمایهگذار |
049/0 |
دهم |
با توجه به نتایج جدول بالا مشخص گردید که عامل ناامیدی سرمایهگذار از حصول موفقیت استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 162/0 مهمترین عوامل منفی بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی میباشد. نتایج همچنین نشان داد که عدم سازگاری میان سرمایهگذار و متولیان استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 141/0، تخریب جایگاه استارتآپ ورزشی در سطح بازار با نمره نرمال 110/0، ایجاد محدودیتهای حقوقی و قانونی جدید برای سرمایهگذار با نمره نرمال 101/0، ایجاد تنشهای درونی در استارتآپ ورزشی با نمره نرمال 091/0 و ترس از حصول نتایج مدنظر از سرمایهگذاری با نمره نرمال 084/0 ازجمله عوامل مؤثر دیگر در این خصوص میباشد.
بحث و نتیجهگیری
استارتآپها شرکتهای جوانی هستند که برای توسعه یک محصول یا خدمات منحصربهفرد، ارائه آن به بازار و غیرقابلمقاومت کردن آن برای مشتریان تأسیسشدهاند. این شرکتها معمولاً یک مدل تجاری کاملاً توسعهیافته ندارند و مهمتر از آن، فاقد سرمایه کافی برای حرکت به مرحله بعدی کسبوکار هستند. بیشتر این شرکتها در ابتدا توسط بنیانگذارانشان تأمین مالی میشوند. تحقیق حاضر باهدف عوامل مؤثر بر تصمیمگیری سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتهای شتابدهنده در حوزه استارتآپهای ورزشی طراحی و اجرا گردید. نتایج نشان داد که درمجموع تعداد 2 عامل شامل عوامل مثبت و منفی مؤثر بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی مشخص شدند. با توجه به نتایج مشخص گردید که عامل بهبود اعتبار استارتآپ ورزشی در سطح بازار مهمترین عوامل مثبت بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی میباشد. نتایج همچنین نشان داد که ثبات محیط اقتصادی حاکم بر استارتآپ ورزشی، خبرگی نیروی انسانی استارتآپ ورزشی، بهبود توان مالی استارتآپ ورزشی، بلوغ استارتآپ ورزشی و بلوغ استارتآپ ورزشی ازجمله عوامل مؤثر دیگر در این خصوص میباشد. در تحقیقات مختلفی به این مسئله مسئله اشارهشده است. این مسئله با نتایج تحقیقات کیخا و باقی یزدل (1398)، پالیزدار و همکاران (1397)، وانگ و همکاران (2022) و جانیوی و همکاران (2021) همسو میباشد. به نظر میرسد جنبههای روانی بهواسطه تحت تأثیر قرار دادن شرایط محیطی شرکتهای شتابدهنده و همچنین ایجاد بستری در جهت کاهش تنشها و ابهامات موجود در جهت سرمایهگذاری؛ میتواند نقش مهم و تعیینکنندهای در جهت تصمیمگیری سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتهای شتابدهنده در حوزه استارتآپهای ورزشی را داشته باشد. از طرفی جنبههای روانی میتواند بهواسطه کاهش ابهامات موجود در محیط سرمایهگذاری بهخصوص در حوزه ورزش؛ میتواند بستری جهت حضور سرمایهگذاران را فراهم نماید. این مسئله ضمن تأثیرگذاری بر اعتبار استارت آپ های ورزشی میتواند منجر به بهبود جایگاه این حوزه در محیط صنعتی گردد. با این توجه کارکردهای اعتبار استارت آپ های ورزشی باعث گردیده است تا این عامل بهعنوان مهمترین عامل مثبت بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی مشخص گردد.
با توجه به نتایج همچنین مشخص گردید که عامل ناامیدی سرمایهگذار از حصول موفقیت استارتآپ ورزشی مهمترین عوامل منفی بر تصمیمگیری بر خروج سرمایهگذاران خطرپذیر در استارت آپ های ورزشی میباشد. نتایج همچنین نشان داد که عدم سازگاری میان سرمایهگذار و متولیان استارتآپ ورزشی، تخریب جایگاه استارتآپ ورزشی در سطح بازار، ایجاد محدودیتهای حقوقی و قانونی جدید برای سرمایهگذار، ایجاد تنشهای درونی در استارتآپ ورزشی و ترس از حصول نتایج مدنظر از سرمایهگذاری ازجمله عوامل مؤثر دیگر در این خصوص میباشد. وانگ و همکاران (2022) در تحقیق خود که باهدف تجربه مشارکتی سندیکاهای سرمایهگذاری خطرپذیر و شکست استارت آپ ها انجام گرفت، پس از بررسیهای خود اشاره داشتند که عدم وجود سرمایهگذاری خطرپذیر مطلوب میتواند منجر به بروز مشکلات مربوط به استارت آپ ها و در نتیجه شکست استارت آپ ها گردد. هورگان (2022) در تحقیق خود که باهدف اقدامات ترویجی در فعالیت یک استارت آپ ورزشی انجام گرفت، پس از بررسیهای خود پی برد که ایجاد بستر فنی و همچنین ارتقا فرهنگسازی در استفاده از استارت آپ ها میتواند بهعنوان اقدامات ترویجی در فعالیت یک استارت آپ ورزشی مشخص گردد. هیگمان و سورهیم (2021) در تحقیق خود که باهدف سرمایهگذاریهای خطرپذیر شرکت در استارتاپ های فناوری پاک انجام گرفت، پس از بررسیهای خود پی بردند که در مسیر توسعه فناوریهای پاک میبایستی سرمایهگذاریهای خطرپذیر بهصورت جدی میبایستی بهصورت مناسبی اجرایی گردد. این مسئله با نتایج تحقیقات وانگ و همکاران (2022)، هورگان (2022) و هیگمان و سورهیم (2021) همسو میباشد. به نظر میرسد توجه جدی شرکتهای سرمایهگذار به شاخصها و جنبههای مختلفی در حوزه سرمایهگذاری و نگاه عمیق آنان به ابعاد مختلف استارت آپ های ورزشی سبب گردیده است تا نتایج تحقیق حاضر با نتایج تحقیقات وانگ و همکاران (2022)، هورگان (2022) و هیگمان و سورهیم (2021) همسو باشد. به نظر می رسد عامل ناامیدی سرمایهگذار از حصول موفقیت استارتآپ ورزشی بهواسطه بروز آسیب های ذهنی و روانی در ارتباط با حوزه استارت آپ میتواند باعث بروز مشکلاتی در این خصوص گردد و باعث گردد تا سرمایهگذاران راغب به فعالیت در حوزه ورزش نباشند و از این حوزه خروج نمایند.
امروزه توجه به استارت آپ های ورزشی بهعنوان یک مسئله در میان محققان بهصورت گسترده موردتوجه قرار نگرفته است. از طرفی دستورالعملها و استانداردهای تخصصی در جهت شکلگیری و توسعه استارت اپ های ورزشی شکل نگرفته است که این مسئله بهعنوان یک خلأ پژوهشی کاملاً درک میگردد. این خلأ شامل نبود مطالعات جامع و تخصصی در حوزه استارت آپ های ورزشی بهخصوص در کشور ایران میباشد. با توجه به ضرورت بهرهگیری از سرمایهگذاری خطرپذیر درروند توسعه استارت آپ های ورزشی؛ نیاز است تا بستری در جهت توسعه این سرمایهگذاریها انجام گردد. استارت آپ ها معمولاً بهصورت نیروهای مستقل از دولت ایجاد میشوند، اما حمایت دولت از استارت آپ ها خود میتواند یکی از بهترین حالتهای ایجاد اشتغال برای جوانان باشد. بسیاری استارت آپ را فرهنگ نوینی برای اندیشههای نو و خلافیت برفراز ایدههای موجود میدانند که هدف از آن برطرف کردن مشکلات موجود در نقاط کلیدی است.
با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا با کنترل آشفتگی بازار استارتآپهای ورزشی بهواسطه ایجاد سیاستهای رسانهای و حمایتی از این حوزه و همچنین ارائه اطلاعات شفاف در خصوص فعالیت ها و برنامه های آتی استارتآپهای ورزشی؛ بستری جهت بهبود تنشها و ابهامات موجود در این حوزه را فراهم نمود. همچنین با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا با ایجاد بازیگران اصلی در عرصه استارتآپهای ورزشی در کشور ایران به واسطه برندسازی استارتآپهای ورزشی موفق؛ ضمن مدیریت ناآرامیهای مالی در عرصه بازارهای استارت آپی بهواسطه شناخت از چالشهای حقوقی و قانونی در حوزه استارتآپها؛ شرایطی جهت بهبود تصمیمگیری سرمایهگذاری خطرپذیر شرکتهای شتابدهنده در حوزه استارتآپهای ورزشی را فراهم نمود. همچنین با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا ایجاد بانک اطلاعاتی در خصوص ظرفیتهای استارت آپ های ورزشی و همچنین ثبت و نمایش تجارب موفق سرمایهگذاری خطرپذیر در حوزه استارتآپ های ورزشی و نمایه سازی جزئیات و اطلاعات مربوط به استارتآپهای ورزشی در کشور ایران؛ بستری را جهت بهبود تصمیم گیری سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتهای شتابدهنده در حوزه استارت آپ های ورزشی فراهم نمود. با توجه به نتایج تحقیق حاضر پیشنهاد میگردد تا تضمین بازدهی سرمایهگذاری در حوزه استارتآپ های ورزشی بهواسطه ثبت قوانین و مقررات حمایتی از استارت آپ های ورزشی و همچنین ایجاد استانداردها و دستورالعملهای جامع در حوزه استارت آپ؛ بستری را جهت بهبود تصمیم گیری سرمایه گذاری خطرپذیر شرکتهای شتاب دهنده در حوزه استارت آپ های ورزشی را فراهم نمود.
منابع
- اسناد، فاطمه. (1400). صندوقهای سرمایهگذاری خطرپذیر در کسبوکارهای دانشبنیان و استراتژیهای خروج، دومین کنفرانس بینالمللی چالشها و راهکارهای نوین در مهندسی صنایع و مدیریت و حسابداری، دامغان
- اعظمی، محسن؛ آرمند، مستانه. (1398). نقش استارت آپ ها در توسعه پایدار کشور، دومین کنفرانس ملی چشم اندازهای نوین در حسابداری، مدیریت و کارآفرینی، تهران.
- پالیزدار، کاظم و مدنی، شیما و عسگری نیا، محسن، (1397)، بررسی عوامل رفتاری و محیطی مؤثر برجذب سرمایهگذار خطرپذیر جهت سرمایهگذاری در شرکتهای دانشبنیان (مطالعه موردی: صنعت بیوتکنولوژی ایران)،
- خدابخشی، لاله. (1401). نقش کارایی کانالهای مستقیم و غیرمستقیم بر پیشرفت استارت آپ ها با میانجی تبلیغات اینترنتی، دومین همایش ملی بهبود و بازسازی سازمان و کسبوکار، تهران
- کیخا، احمد؛ باقی یزدل، رقیه. (1398). نگاهی تحلیلی به علل و عوامل شکست استارت آپ ها، سومین کنفرانس ملی کارآفرینی، تهران.
- ملک آرا، ملیکا. (1399). بررسی استارت آپ و مراحل راهاندازی آن، دومین کنفرانس بینالمللی مدیریت امور مالی، تجارت، بانک، اقتصاد و حسابداری.
- موسوی راد، سیده طاهره و احمدی، محمد. (1401). مدلسازی عوامل مؤثر بر ایجاد استارت آپ های ورزشی و تفریحی و اوقات فراغت از دیدگاه خبرگان دانشگاه و صنعت، پنجمین همایش ملی علوم ورزشی، تربیتبدنی و مدیریت راهبردی در ورزش، همدان
- نورمحمدنصرآبادی، غلامرضا. (1399). شناسایی و اولویتبندی عوامل کلیدی موفقیت استارت آپ ها با استفاده دنپ فازی (مطالعه موردی: استارت آپ های حوزه سلامت)، دومین کنفرانس بینالمللی نوآوری در مدیریت کسبوکار و اقتصاد، تهران.
- Barg, J. A., Drobetz, W., & Momtaz, P. P. (2021). Valuing start-up firms: A reverse-engineering approach for fair-value multiples from venture capital transactions. Finance Research Letters, 43,
- Burstein, M. J. (2016). The entrepreneurial commons: Reframing the relationship between intellectual property and entrepreneurship. Utah Law Review,
- Cavallo, A., Ghezzi, A., Dell'Era, C., & Pellizzoni, E. (2019). Fostering digital entrepreneurship from startup to scaleup: The role of venture capital funds and angel groups. Technological Forecasting and Social Change, 145, 24–35.
- Cervantes, R., & Nardi, B. (2012, March). Building a Mexican startup culture over the weekends. In Proceedings of the 4th International Conference on Intercultural Collaboration (pp. 11–20).
- Chadwick, S., Widdop, P., & Goldman, M. M. (Eds.). (2023). The geopolitical economy of sport: Power, politics, money, and the state. Taylor & Francis.
- Choi, J., Goldschlag, N., Haltiwanger, J. C., & Kim, J. D. (2021). Founding teams and startup performance (No. w28417). National Bureau of Economic Research.
- Chung, W. Y., Jo, Y., & Lee, D. (2021). Where ICT startup companies should be established? Efficiency comparison between cluster types. Telematics and Informatics, 56,
- Hegeman, P. D., & Sørheim, R. (2021). Why do they do it? Corporate venture capital investments in cleantech startups. Journal of Cleaner Production, 294,
- Hong, S., Serfes, K., & Thiele, V. (2020). Competition in the venture capital market and the success of startup companies: Theory and evidence. Journal of Economics & Management Strategy, 29(4), 741–791.
- HORGA, B. G. (2022). Promotion actions in the activity of a sports start-up.
- Janeway, W. H., Nanda, R., & Rhodes-Kropf, M. (2021). Venture capital booms and start-up financing. Annual Review of Financial Economics, 13, 111–127.
- Kim, C., & Kim, J. (2023). Spatial spillovers of sport industry clusters and community resilience: Bridging a spatial lens to building a smart tourism city. Information Processing & Management, 60(3), 103266.
- Kolokas, D., Vanacker, T., Veredas, D., & Zahra, S. A. (2022). Venture capital, credit, and fintech start-up formation: A cross-country study. Entrepreneurship Theory and Practice, 46(5), 1198–1230.
- Malau, D. N., Setiawan, A. D., & Hidayatno, A. (2020, April). Model conceptualization on startup company development and valuation in Indonesia. In 2020 IEEE 7th International Conference on Industrial Engineering and Applications (ICIEA) (pp. 298–302). IEEE.
- Nigam, N., Benetti, C., & Johan, S. A. (2020). Digital start-up access to venture capital financing: What signals quality? Emerging Markets Review, 45,
- Park, J. H., & Bae, Z. T. (2018). When are ‘sharks’ beneficial? Corporate venture capital investment and startup innovation performance. Technology Analysis & Strategic Management, 30(3), 324–336.
- Petrova, S., & Ivanov, S. (2020). Integration of a distributed Hadoop system into the infrastructure of a technology startup company. Izvestia Journal of the Union of Scientists-Varna. Economic Sciences Series, 9(2), 76–84.
- Rahimi, A., Alidoust Ghahfarokhi, E., & Norouzi Seyed Hosseini, R. (2021). Can market knowledge lead to entrepreneurial opportunities and commercialization in sports startups? New Approaches in Sport Sciences, 3, 71–86.
- Ratten, V. (2020). Sport startups: What does the future hold? In Sport Startups: New Advances in Entrepreneurship (pp. 105–116). Emerald Publishing Limited.
- Rosa, M. C. W., Sukoharsono, E. G., & Saraswati, E. (2019). The role of venture capital on start-up business development in Indonesia. Muhammadiyah University Yogyakarta.
- Wang, D., Pahnke, E. C., & McDonald, R. M. (2022). The past is prologue? Venture-capital syndicates’ collaborative experience and start-up exits. Academy of Management Journal, 65(2), 371–402.
- Zhang, J. J., Kim, E., Mastromartino, B., Qian, T. Y., & Nauright, J. (2018). The sport industry in growing economies: Critical issues and challenges. International Journal of Sports Marketing and Sponsorship, 19(2), 110–126.
)