طراحی الگوی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران

علی مهری[1]

مهرداد محرم زاده2

 نسرین عزیزیان کهن3

عباس نقی زاده باقی4

10.22034/ssys.2024.3387.3476

تاریخ دریافت مقاله: 28/06/1403

                                                                                 تاریخ پذیرش مقاله: 28/08/1403

مقدمه

زندگی­ماشینی و بی­تحرکی دو چالش بزرگ بشر امروزی است که سلامت ­روح و جسم او را به خطر انداخته است. در شرایط زندگی ماشینی، ورزش را می­توان به عنوان وسیله­ای مطلوب برای تأمین تجدید قوای جسمی و روحی، نشاط و شادابی اقشار مختلف جوامع در نظر گرفت (عزیزمرادی، 1399). سیر تحول ­ورزش در زندگی انسان­ها، با بازی­کردن که لازمه رشد و تکامل­کودک است شروع می­شود و سپس به ورزشی که رقابت در آن مطرح است، ارتقا می­یابد. این رقابت ابتدا بصورت غیررسمی است و در تکامل خود به ورزش­ رقابتی سازمان­یافته بصورت ورزش­ قهرمانی و حرفه­ای منتهی می­گردد (آلن و همکاران^[2]، 2021). ورزش بازتاب نظام­ اجتماعی و یکی از گسترده­ترین وقایع جمعی، در بین همه قشرها و گروه­های اجتماعی، طرفداران فراوانی دارد و از شاخص­های بارز توسعه و پیشرفت ­اجتماعی بشمار می­رود و همچنین با فرهنگ، اقتصاد و سیاست در جوامع مختلف پیوند خورده­ است. امروزه، توسعه­ ورزش و فعالیت­های ­بدنی به حدی است که متفکران ­اجتماعی آن را به منزله جهان ­کوچک در جامعه تلقی می­کنند و به زعم آنها ورزش خود به خوبی مانند آیینه، هنجارها و ارزش­ها و ساختار اجتماعی را منعکس می­سازد (شیرویی و همکاران، 1397).

امروزه ورزش در سراسر جهان جزئی جدانشدنی از فرهنگ، آموزش و علم است. پدیده ورزش بعنوان یک واقعیت­اجتماعی در ساختار مختلف جوامع­بشری وجود و حیات داشته و با شتاب هرچه بیشتر، درحال رشد، توسعه و تکامل می­باشد. این مهم بدلیل پذیرش و اعتقاد افکار عمومی به نقش ورزش و شناخت کامل اکثریت افراد جوامع از میزان ­کارآیی و تأثیرات­ مثبت آن بر تأمین ­سلامتی، تقویت بنیه جسمانی، پرورش ابعاد روانی - اجتماعی و غنی­سازی بخشی از اوقات­ فراغت بعنوان بعد همگانی و کسب افتخارات آن می­باشد (سانگ و ژانگ^[3]، 2017). شایان ذکر است، تعمیم و گسترش ورزش و فعالیت­های­بدنی در واحدهای­صنعتی و تولیدی، ارزش­های­فرهنگی در محیط­های کارگری را ترقی داده و آمادگی­های­ذهنی و جسمی لازم در راستای تحرک و چالاکی نیروی­کار جهت جلوگیری از بروز هر گونه حوادث­احتمالی حین انجام کار فراهم آورده و همچنین ارتقاء توانایی و قابلیت­های نیروی­کار را جهت انجام امور محوله بهبود می­بخشد (باباخانی، 1398). یافته­های پژوهش نشان داده ­است، بیش از 80 درصد افراد جامعه در محیط­های ­کارگری مشغول به فعالیت­اند، آنها بیش از یک­سوم عمر خود را در محیط­­کاری خود سپری می­کنند، پس با توجه به این شرایط تامین سلامتی و ایمنی آنها از اهمیت بسزایی برای جوامع­انسانی برخوردار است (دماری و همکاران، 1399).

یکی از راهکارهای دستیابی به این مهم، ورزش و فعالیت­های­بدنی افراد مشغول در محیط­های کارگری است، ورزش ­کارگری^[4] یکی از بخش­های مهم ورزش کشورها محسوب می­شود که نیازمند توجه ویژه است (سند ورزش وزارت­کار، 1395). از آنجاییکه ورزش ­کارگری به­عنوان یک نظام و سیستم و در درون سیستم­های بزرگ­تری همچون نهاداجتماعی استان و نظام­ورزش کشورها در نظر گرفته می­شود، عملکرد سازمان­های ­ورزشی در زمینه­های مختلف و میزان­ موفقیت آن در دستیابی به اهداف ­توسعه، همزمان از عوامل محیط­ درونی و عوامل محیط ­بیرونی تأثیر می­پذیرد (پهلوان، 1399). در دنیای به شدت در حال­تغییر و تحول ­کنونی بنظر می­رسد که برای هماهنگ­شدن با تحولات­ محیطی، مدیران نهادها و سازمان­های مختلف ناگزیرند تا آنجا که امکان دارد اولاً، پیش­بینی­هایی از آینده داشته باشند و روند حرکت ساختارهای تحت­امر خود را ترسیم کنند و ثانیاً، با اتخاذ و اجرای فرآیند برنامه­ریزی ­استراتژیک، همواره خود را برای متحول­شدن به­منظور سازگاری با دگرگونی­های محیطی آماده نگه دارند. بنابراین از یک سو باید آینده­های قابل­حصول ترسیم کنند و از دیگر سو، پیشران­های تاثیرگذار و همچنین امکانات­درونی را کشف و بارور نموده تا با توسل به آنها، دسترسی به آینده­مطلوب محقق شود (استارک و همکاران^[5]، 2017). بنابراین، فراهم آوردن زمینه تهیه و تدوین برنامه­راهبردی در ورزش­کارگری، گام­عمده و آغازین برای سامان بخشیدن به تلاش­های گسترده و گوناگون در عرصه­های مختلف ورزش در سطوح مختلف محسوب می­شود.

طبق گزارش­های سازمان بهداشت­جهانی، برای کاهش اثرات بیماری­ها در کنار دارو درمانی باید ورزش و فعالیت­های بدنی منظم هم مدنظر قرار گیرد، اینگونه بنظر می­رسد شرکت منظم افراد در فعالیت­های­بدنی و ورزش ضمن پیشگیری از ابتلا به بیماری­های ­جسمی و روحی، زمینه­ مناسبی را برای افزایش کیفیت­ زندگی انسان فراهم می­آورد (سانچس و همکاران^[6]، 2022). محیط­های­کاری برای کارگران بطور تدریجی نوعی اختلال جسمی _ روانی ایجاد می­کند که عدم­آگاهی بموقع و رسیدگی ­سریع به آنها می­تواند پیامدهای وخیمی برای کارگران و خانواده­های آنها و کاهش بهره­وری سازمانی به همراه داشته باشد، توجه به عوامل­اثرگذار در وضعیت­ جسمی و روانشناختی قشر شاغل جامعه امری است که در کشورهای درحال توسعه بسیار دیر مورد توجه قرار گرفته­است (باباخانی، 1398). عمده پژوهش­های مرتبط با استرس و مبانی روانشناختی محیط­کار بر این نکته تاکید دارند که استرس­زاها، وضعیت نامناسب­ فیزیکی محیط­کار و عوامل موجب ناسازگاری­ روانشناختی می­تواند علاوه بر تاثیرات ­سازمانی، بر چگونگی تعامل­ فرد در جامعه و خانواده تاثیر بگذارند (نادی و همکاران، 1392). عدم فعالیت­بدنی 35 درصد مردم­جهان را دربرگرفته­است و مرگ ناشی از عدم فعالیت­بدنی حتی از آمار مرگ ناشی از استعمال ­دخانیات بیشتر است، براساس گزارش­ها نزدیک 500 میلیون فردچاق در جهان وجود دارد و پیش­بینی می­شود این آمار به 1 میلیارد در سال 2030 برسد (بوسیوتیل و همکاران^[7]، 2017). این در حالی است که سبک ­زندگی بی­تحرک در شرایط­کار مدرن معمول است و بر اساس آمار بدست آمده کمتر از پنج درصد از بزرگسالان بمدت 30 دقیقه فعالیت­بدنی در روز دارند. نشستن را سیگارکشیدن جدید می­نامند و برای بسیاری از کارگران ­مدرن، اکثر روزها بصورت بی­تحرک سپری می­شوند، محققان دریافتند که دوره­های­ طولانی از رفتارهای بی­تحرک، برای عملکرد اجرایی _ شناختی قشر جلوی ­مغز مضر است.

در سال­های اخیر ورزش­کارگری و عوامل تاثیرگذار بر این موضوع مورد توجه محققان قرار گرفته که در ادامه به برخی از مطالعات انجام­شده در این زمینه اشاره می­شود. رمضانی­نژاد و همکاران (1401) در پژوهش خود الگوی مفهومی توسعه ورزش­کارگری طراحی و در یافته­های خود شش­سطح برای توسعه ورزش­کارگری اعلام کردند که شامل سطح­زمینه، سطح­ساختار، سطح­قابلیت، سطح­فرآیند، سطح­عملکرد و سطح­پیامد بود. عرب­جهوانی (1400) معتقد است، خدمات­سازمانی مهمترین عامل موثر بر توسعه فرهنگ ورزش­همگانی در جامعه­کارگری به شمار می­رود و پس از آن به ترتیب عوامل­مدیریتی، خدمات­عمومی، عوامل رسانه­ای- تبلیغاتی و در نهایت حمایت­اجتماعی قرار دارند. پهلوان (1399) در رساله دکتری خود الگویی برای توسعه ورزش­کارگری ایران را ارائه و اعلام کردند، توسعه ورزش­کارگری در بستر عوامل­زمینه­ای، از طریق کارآمدسازی­ساختاری، ارتقا و بکارگیری قابلیت­ها، یکپارچه­سازی فرآیندها و اثربخش­سازی عملکرد منجر به توسعه پایدار می­شود. باباخانی (1398) در پایان­نامه کارشناسی­ارشد با اهمیت­ترین نقطه­قوت ورزش­کارگری را افزایش رشته­های­ورزشی در مسابقات­ملی و نظارت­دقیق بر انتخابی­ تیم­های­ملی ورزش­کارگری معرفی کرد. محمدی­کوهی و همکاران (1397) در نتایج تحقیق خود اعلام کردند، شرکت­سایپا در زمینه ورزش­کارگری به استراتژی­تدافعی تمایل دارد بطوریکه بیشتر بر روی کاهش تهدیدها و ضعف­ها بخش ورزش­کارگری تمرکز دارند. سجادی و همکاران (1397) در آسیب­شناسی ساختاری ورزش کشور، یکی از بخش­های نیازمند تغییر ساختار را ورزش­کارگری معرفی کرده­است. کیم و چو[8] (2023) در یافته­های پژوهش خود اعلام کردند جایگاه اجتماعی، آزادی عمل و حمایت مدیران از کارگران در محیط­کار، بر نحوه انجام فعالیت­های­بدنی در اوقات­فراغت کارگران تاثیر دارد. بلافوس و همکاران^[9] (2019) در پژوهشی به بررسی خستگی پس از کار بعنوان مانعی برای فعالیت­بدنی اوقات­فراغت پرداختند. براساس نتایج­پژوهش مدت زمان فعالیت­بدنی در اوقات­فراغت به تدریج با افزایش خستگی ناشی از کار در کارگران با مشاغل­جسمی طاقت­فرسا کاهش می­یابد و کارگران­مسن کمتر از کارگران جوان فعالیت­بدنی دارند. بیاواز و همکاران^[10] (2018) در یافته های پژوهش خود اعلام کرد تمام امکانات­فیزیکی ممکن احتمال فعالیت­بدنی در اوقات­فراغت را افزایش و این امر نشان می­دهد دستیابی به محیط­های­حمایتی محل­کار می­تواند به کارگران کمک کند تا از نظر جسمی فعال باشند. دی گریس و همکاران^[11] (2017) در بررسی نقش ورزش در توسعه پایدار گزارش کرد که کارکردهای ورزش در شاخص­های سلامت­کار و مشارکت­اجتماعی مردم و اقشار کمتر مرفه نقش معنی­داری دارد. در پژوهش­های بررسی شده مرتبط با ورزش­کارگری بیشتر شرایط و وضعیت­ موجود مورد توجه قرار گرفته­است و پژوهشی که بطور مستقیم پیشران­های تاثیرگذار بر آن در آینده را بررسی کند مشاهده نگردید، بر این اساس در این تحقیق سعی شد پیشران­های موثر بر ورزش­کارگری در ایران بررسی و تبیین گردد.

باتوجه به مطالب بیان­شده کشور ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست، بطوریکه حدود40.240.792 جمعیت کشور ایران را جامعه­کارگران و خانواده­های آنها تشکیل می­دهد، قشری که می­تواند با ایفای نقش­مهم خود در توسعه­فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی کشور و همچنین دستیابی دولت به اهداف­عالیه خود موثر واقع گردد. نقش ورزش و فعالیت­های­بدنی بعنوان یکی از راهکارهای ایده­آل جهت دستیابی به این مهم و بهینه­نمودن خودباوری و مسئولیت­پذیری کارگران و نیز مشارکت­عمومی آنان در حوزه فعالیت­های­ اجتماعی امری لازم و انکارناپذیر تلقی می­گردد (پهلوان، 1399)، اما یافته­های­ پژوهش سجادی و همکاران (1397) در آسیب­شناسی ساختاری ورزش ­کشور، یکی از ساختارهای نیازمند تغییر ساختار را ورزش­گارکری معرفی کرده­است و همچنین، در سند گزارش مطالعات برنامه ­ششم توسعه وزارت­ ورزش (1396) ورزش­کارگری را یکی از حوزه­های­تخصصی در ورزش کشور معرفی کرده­است که نیازمند ایجاد تغییرات ­اساسی در آن می­باشد. با توجه به تحقیقات صورت گرفته بر روی کارگران در ایران، اغلب افراد در محل کار فعالیت­بدنی محدود و کمی دارند و یا شرکت در فعالیت­بدنی منظم، در زندگی روزانه آنها جایی ندارد، اگرچه با توجه به آمار بخشی از افراد از نظر سطح فعالیت­بدنی در محدوده مناسب برای سلامتی قرار دارند، اما این میزان فعالیت کم است. این امر در سطح جهان نیز به صورت فزاینده­ای منعکس می­شود، جایی که، ماشین­ها فعالیت نیروی انسانی را کاهش می‌دهند و فناوری­های هوشمند محیط زندگی ما را فرا می‌گیرند، ما را به کم تحرکی ترغیب می‌کنند (شاطری، 1397). این در حالی است که جامعه ما هنوز آن طور که باید و شاید به اهمیت و ضرورت ورزش پی نبرده است. بعبارت دیگر، عدم­تحرک جسمانی کارگران یعنی محروم­شدن بخش مهم سازمان از سلامتی، بهداشت­ جسمانی و روانی، شادابی و اثربخشی لازم، که یقیناً لطمه­های جبران­ناپذیری بدنبال خواهد داشت. از این­رو پرداختن به حیطه ورزش­کارگری یکی از مهمترین موضوعات در حوزه­ورزش می­باشد در واقع ورزش­کارگری یکی از تاثیرگذارترین عوامل در زمینه سلامت ­کارگران و آحاد جامعه می­باشند. ولی کم­توجهی به سیاست­ها، خط­مشی­های­ راهبردی و همچنین عدم هماهنگی بین مجموعه نهادها، سازمان­ها و دستگاه­های ­اجرایی مرتبط با ورزش­کارگری و بعضاً انجام کارهای­ موازی و عدم نظارت ­کافی بر فعالیت­های­ ورزشی از جمله مهمترین نارسایی­های ورزش­ جامعه­کارگری محسوب می­شوند. بنابراین، محقق در این پژوهش برآن شده­است تا پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری را شناسایی و الگوی این پیشران­های­موثر را طراحی کند و درنهایت سوالی که در این پژوهش مطرح می­شود این است که، الگوی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران چگونه است؟

روش­شناسی

این مطالعه از لحاظ ماهیت، از نوع آمیخته (کیفی - کمّی^[12]) است، از منظر هدف توسعه­ای – کاربردی و طرح ترکیبی مورد استفاده در آن اکتشافی^[13]  - متوالی بود. مرحله کیفی جهت شناسایی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران، بر مبنای تحلیل­تماتیک^[14] مبتنی بر روش براون و کلارک^[15](2006) انجام گرفت، در بخش­کمی تحقیق نیز با استفاده از روش مدل­سازی ساختاری - تفسیری^[16] (ISM) سطوح مدل و نحوه ارتباط میان پیشران­های شناسایی­شده ترسیم شد.

جامعه­آماری پژوهش، شامل اعضای هیئت­علمی، مدیر و معاونین اداره­کل امورورزشی وزارت­تعاون، کار و رفاه­اجتماعی، رئیس و معاونین فدراسیون ورزش­کارگری، رئیس و معاونین ادارات­ورزشی کارگران تعاون، کار و رفاه­اجتماعی استان­ها، رئیس و نواب­رئیس هیئت ورزش­کارگری استان­ها و کارگران­ورزشکار دارای عناوین در رقابت­های­ورزشی ملی و جهانی و افراد آشنا به موضوع­تحقیق بود. ملاک انتخاب افراد در این بخش دارا بودن تجارب مدیریتی در ابعاد مختلف ورزشی، سیاسی، علمی و اجرایی و یا دارای تجارب و آثار منتشر شده در حوزه سازمان‌های ورزشی، ورزش­کارگری و توسعه ورزش بود. برای انتخاب نمونه در بخش­کیفی، از روش نمونه­گیری غیرتصادفی­ با رویکرد هدفمند^[17] و از تکنیک اشباع نظری استفاده شد، بطوریکه بعد از انجام 14 مصاحبه، اطلاعات بدست آمده تکراری شد و جهت اطمینان از رخداد اشباع، مصاحبه­ها تا 17 نفر ادامه یافت. مشخصات جمعیت­شناختی آنها در جدول (1) نیز اشاره شده­است.

جدول1. مشخصات جمعیت­شناختی خبرگان تحقیق

داده­های­کیفی، از طریق انجام مصاحبه­های نیمه­ساختاریافته با خبرگان بصورت حضوری و مجازی جمع­آوری بطوریکه هرکدام از مصاحبه بمدت 30 تا 45 دقیقه بطول انجامید. پیکربندی مصاحبه­ها شامل دو بخش بود، بدین شکل که ابتدا مقدمه‌ای برای تشریح موضوع پژوهش و تعریف مفاهیم و اصطلاحات و بخش دوم شامل بدنه اصلی مصاحبه که شامل سؤالات مصاحبه بود که در برگیرنده ابعاد و مولفه‌های اثرگذار بر توسعه ورزش­کارگری کشور مطرح شده‌اند که سوال­های مصاحبه­ها عبارت بودند: از نظر شما ورزش کارگری چه فعالیت­هایی را شامل می­شود؟ انجام ورزش توسط قشر کارگر چه دستاوردی برای آنها دارد؟ بنظر شما چه عواملی بر روی توسعه ورزش­کارگری در ایران تاثیر می­گذارد؟ راهکارهای شما برای توسعه ورزش­کارگری در ایران چیست؟ بنظر شما پیشران­های موثر بر ورزش­کارگری در آینده چه مواردی است؟ در مجموع پنج سؤال اصلی در خصوص موضوع پژوهش مورد کاوش قرار گرفت. با بهره­گیری از روش تحلیل­تماتیک شش مرحله­ای براون و کلارک (2006) مطابق مراحل 1. آشنایی با داده­ها؛ 2. ایجاد کدهای اولیه؛ 3. جستجوی مضامین و تم­ها؛ 4. مرور و بررسی مضامین و تم­ها؛ 5. تعریف مضامین و تم­ها و 6. تحلیل نهایی و تهیه گزارش، تجزیه و تحلیل شد (براون و کلارک، 2006). همچنین، برای شناسایی مضمون­ها از نرم­افزار  Maxqda₁₀استفاده شد.

بمنظور اطمینان از روایی داده­های­کیفی، دو معیار مشاهده مداوم^[18] یا غوطه­وری^[19] و بازبینی توسط همکار^[20] بکار گرفته­شد (طباطبایی و همکاران، 1392). از نظر غوطه­وری یا مشاهده مداوم، فایل­صوتی ضبط­شده توسط محقق با دقت گوش داده و سپس یادداشت­هایی از محتوای صوتی و فحوای کلام آنها نوشته ­شد، پس از پیاده­سازی مصاحبه­ها، هر متن چندین بار مطالعه شد تا مضامین در ذهن محقق نقش ببندد. علاوه بر این، از یک نفر همکار آشنا به روش­شناسی مطالعات­کیفی و فرآیند کدگذاری و برداشت­های متنی نظرخواهی و مشورت گرفته­شد؛ کدگذاری چند مصاحبه با نظارت وی انجام و بعد از بررسی تایید شد.

برای محاسبه پایایی داده­ها از شاخص دو کدگذار^[21] استفاده شد، که این شاخص به درجه­ای اشاره دارد که دو یا چند کدگذار نتایج یکدیگر را تکرار کنند (خواستار، 1388). پایایی بین کدگذاران برای مصاحبه‌های انجام­گرفته، برابر 89/0 بدست آمد. با توجه به اینکه میزان پایایی بیشتر از 60/0 است (هومن، 1396 : 228)؛ در نتیجه قابلیت اعتماد کدگذاری‌ها مورد تایید است و می­توان ادعا کرد که مصاحبه، از پایایی خوبی برخوردار است. برای جمع­آوری داده­های بخش­کمی پژوهش، پس از شناسایی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران، پیشران­های شناسایی­شده در جدول ­­ماتریسی بصورت پرسشنامه­­ای با تکنیک مدل­سازی ساختاری – تفسیری (ISM) تنظیم و در اختیار نمونه­تحقیق قرارگرفت. باتوجه به ماهیت روش­کمی پژوهش مدل­سازی ساختاری – تفسیری (ISM) که نیاز به خبرگان و افراد آگاه به موضوع پژوهش دارند، لذا جامعه­ و نمونه­آماری در بخش­کیفی و کمی یکسان بود و از خبرگان شرکت­کننده در تحقیق درخواست شد، درخصوص وجود رابطه بین پیشران­های شناسایی­شده، نظر خود را بیان نمایند، پیشنهاد شده­است حداقل از نظر 5 خبره  استفاده شود (سوتی و همکاران^[22]، 2010). روایی داده­های کمی نیز با استفاده نسبت روایی­محتوایی^[23] لاوشه^[24]، 80/0 و پایایی داده­ها از طریق ضریب آلفای­کرونباخ 86/0 برآورد گردید. در ادامه، برای تجزیه­وتحلیل داده­های­ کمی و تعیین روابط علی – معلولی پیشران­ها، مراحل مدل­سازی ساختاری – تفسیری (ISM) با بهره­گیری از نرم­افزار Matalab_2016a طی شد.

یافته­های تحقیق

به­منظور ترسیم مدل ساختاری – تفسیری پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران، لازم بود که ابتدا پیشران­­های موثر در این زمینه شناسایی شود. بدین منظور، پس از تحلیل و بررسی مضمون مصاحبه­ها، تعداد 112 مفهوم­اولیه استخراج شد، مفاهیم­اولیه در مرحله­بعدی در 23 تم­فرعی و این تم­ها در مرجله­نهایی در قالب 15 تم­اصلی مطابق جدول (2) دسته­بندی شدند.

جدول 2. مضامین مستخرج از مصاحبه ها

پس از شناسایی پیشران­های اثرگذار (15 پیشران)، ماتریس خودتعاملی^[25] (SSIM)، 15*15 تنظیم و از پاسخ­دهنده­ها خواسته شد تا با نمادهای (A, V, O, X) نوع ارتباطات دوبه­دوی پیشران­ها را مشخص کنند که در نهایت ماتریس خودتعاملی ایجاد شود، به ازای هر «i , j» ارتباط میان دو شاخص در چارچوب بررسی زیر است : V(شاخص  i بر j تاثیر دارد)،  A(شاخص j بر i تاثیر دارد)، X (رابطه دوسویه) و o (نبود رابطه)

جدول 3. ماتریس خودتعاملی (SSIM) پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری ایران

در این مرحله، با در نظرگرفتن رابطه­تسری، ماتریس دسترسی­نهایی برای پیشران­ها بدست آمد و ماتریس دستیابی­اولیه، سازگار شد. به این ترتیب برخی از عناصر صفر تبدیل به 1 شدند که بصورت (^*1) نشان داده شده­است، یعنی اگر شاخص A با شاخص B و شاخص B هم با شاخص C رابطه داشته باشد، آنگاه شاخص A هم با شاخص C رابطه دارد (جدول 4).

جدول4. ماتریس دست­یابی نهایی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری

برای تعیین­ روابط و سطح­بندی پیشران­ها، باید مجموعه خروجی­ها و مجموعه ورودی­ها را برای هر پیشران از ماتریس دستیابی ­نهایی استخراج نمود، مجموعه خروجی­ها شامل خود پیشران و پیشران­هایی که از آن تأثیر می­پذیرند و مجموعه ورودی­ها شامل خود پیشران و پیشران­هایی که بر آن تأثیر می­گذارند است. پس از تعیین مجموعه­های ورودی و خروجی، اشتراک این مجموعه­ها برای هر یک از پیشران­ها تعیین می­شود. از این طریق، مجموعه مشترک برای هر پیشران به دست می­آید، پیشران­هایی که مجموعه خروجی و مشترک آنها کاملاً مشابه باشند، در بالاترین سطح از سلسله­مراتب مدل ساختاری - تفسیری قرار می­گیرند. به­منظور یافتن اجزای تشکیل­دهنده سطح بعدی سیستم، اجزای بالاترین سطح آن در محاسبات جدول مربوط حذف می­شود و عملیات مربوط به تعیین اجزای سطح بعدی مانند روش تعیین اجزای بالاترین سطح انجام می­شود؛ این عملیات تا آنجا تکرار می­شود که اجزای تشکیل­دهنده کلیه سطوح سیستم مشخص شوند (جدول 5).

جدول 5. تعیین سطوح پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران

ازآنجاکه در این پژوهش خروجی­ها و اشتراک معیارها هفت­بار برابر شد، مدل ساختاری – تفسیری پژوهش نیز در هفت سطح ارائه شده­است. پیشران­های «نوآوری، ارتقای نظارت، نیازسنجی» در سطح ­اول قرار گرفتند، بطوریکه این پیشران­ها در سلسله ­مراتب مدل ساختاری – تفسیری پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در بالاترین موقعیت قرار دارند، بدین معنی که بر هیچ یک از شاخص­ها تاثیرگذار نیست بلکه از همه آنها تاثیر می­پذیرد، پیشران «برنامه­های راهبردی» در سطح­ هفتم بر سایر پیشران­های تاثیر می­گذارد.

شکل 1. الگوی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری ایران

باتوجه به یافته­های حاصل از ماتریس­ دسترسی­نهایی در مدل­سازی ساختاری - تفسیری، قدرت ­نفوذ و وابستگی شاخص­ها مطابق جدول (6) محاسبه شد. پیشران­ها باتوجه به قدرت­نفوذ و وابستگی، در چهار سطح خود مختار (قدرت­ نفوذ پایین، وابستگی پایین)، وابسته (قدرت ­نفوذ پایین، وابستگی بالا)، پیوندی (قدرت ­نفوذ بالا، وابستگی بالا) و نفوذی (قدرت­ نفوذ بالا، وابستگی پایین) دسته­بندی شدند (راوی و همکاران^[26]، 2005).

جدول 6. قدرت نفوذ و وابستگی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری

باتوجه به نمودار قدرت ­نفوذ و وابستگی، پیشران­های برنامه­ریزی ­راهبردی، فرهنگ­سازی، توسعه زیرساخت­ها و مدیریت کارآمد در ناحیه ­مستقل قرار گرفته­اند بطوریکه این شاخص­ها بیشتر تاثیرگذار و کم­تر تاثیرپذیر هستند و از شاخص­های ورودی محسوب می­شوند. پیشران­های سیستم ­اطلاعاتی، ارتقای نوآوری، تعاملات، ارتقای نظارت و نیازسنجی در ناحیه وابسته قرار گرفته­اند بطوریکه این پیشران­ها تاثیرگذاری پایین و تاثیرپذیری بالایی دارند درواقع از شاخص­های خروجی سیستم محسوب می­شوند. باتوجه به نمودار (1) پیشران­های جایگاه ­اجتماعی، برنامه­های ­عملیاتی، منابع ­مالی، بسترهای اقتصادی، توجه رسانه و تغییرنگرش در ناحیه­ارتباطی قرار گرفته­اند بطوریکه این پیشران­ها از قدرت­ نفوذ و وابستگی بالایی برخوردار هستند و با دستکاری آنها به جهت مورد نظر می­توان به تکامل سیستم و اهداف ممکن رسید درواقع این پیشران­ها، پیشران­های ­کلیدی محسوب می­شوند.

نمودار 1. نمودار قدرت­نفوذ و وابستگی

بحث و نتیجه­گیری

ورزش بازتاب نظام ­اجتماعی و یکی از گسترده­ترین وقایع جمعی است که در بین همه قشرها و گروه­های اجتماعی طرفداران فراوانی دارد و از شاخص­های بارز توسعه و پیشرفت ­اجتماعی بشمار می­رود که با فرهنگ، اقتصاد و سیاست پیوند خورده­است. هدف این پژوهش تدوین الگوی ساختاری- تفسیری (ISM) پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران بود و با انجام مصاحبه­هایی با خبرگان ­تحقیق، یافته­هایی بدست آمد که مورد بحث قرار می­گیرد. یافته­ها نشان داد، 15 پیشران ­اصلی بر آینده ورزش­کارگری در ایران اثر دارد، این پیشران­ها شامل برنامه­ریزی ­راهبردی، فرهنگ­سازی، برنامه­ریزی­ عملیاتی، منابع ­مالی، توجه­رسانه­ها، بسترهای ­اقتصادی، جایگاه ­اجتماعی، تعاملات، ارتقای نظارت، نیازسنجی، ارتقای نوآوری، سیستم ­اطلاعاتی، توسعه زیرساخت­ها، تغییرنگرش، مدیریت ­کارآمد بود که براساس مدل ساختاری- تفسیری (ISM)، پیشران­های شناسایی­شده در هفت ­سطح طبقه­بندی شدند و نشان می­دهد که سطوح پایین­تر، بر روی سطوح­ بالاتر تأثیرگذاری بیشتری دارند، از این­رو، تفسیر یافته­ها نیز براساس اهمیت و سطوح آنها از سطح­ هفتم به سطح یک مورد بحث قرار می­گیرند.

اولین و مهمترین پیشران شناسایی­شده موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران، پیشران برنامه­ریزی­ راهبردی و بلند مدت در حوزه ورزش­کارگری ایران بود که در سطح­ هفتم الگوی پیشران­های موثر قرار گرفت و بعنوان سنگ زیربنای عوامل موثر بر ورزش­کارگری در ایران است که باید بیشتر مورد توجه قرار گیرد، این نتایج با یافته­های پژوهش رمضانی­نژاد و همکاران (1401)، پهلوان (1399)، محمدی­کوهی و همکاران (1397)، بلافوس و همکاران (2019) و دی­گریس و همکاران (2017) همسو می­باشد. در تبیین این نتایج می­توان اینگونه بیان کرد، برنامه‌ریزی ­راهبردی یکی از راه‌های کنترل آینده است که مقصد سازمان­های مختلف را تعیین می‌کند و جهت همه فعالیت‌ها را به‌سوی آن مقصد هماهنگ می‌سازد. برنامه‌ریزی ­راهبردی، با نشان‌ دادن مقصد و جهت‌گیری به‌سوی دورنمای ترسیم شده، در واقع چراغ ­راهنما برای مدیرانی است که در جست‌وجوی روش‌های جدید در زمینه مدیریت دورن­گر هستند (دو و همکاران^[27]، 2022). ورزش بعنوان یک مهارت، صنعت و حرفه به سرعت درحال تغییر و دگرگونی است. بنابراین، برای تعدیل این تغییرات و سازگاری با این تحولات، نیاز به مدیریت استراتژیک در راستای برنامه­ریزی­ راهبردی بیش از پیش احساس می‌شود. پیوستگی و اثرگذاری متقابل بخش‌های مختلف محیط­ورزشی موجب شده­است که سازمان‌های­ ورزشی نظیر فدراسیون ورزش­کارگری، نیاز به نقشه­راه و چشم‌اندازی روشن برای آینده داشته باشند. امروزه تاثیر ورزش در کاهش آسیب های اجتماعی برای همگان مشخص شده­است، اگر در ورزش سرمایه­گذاری بیشتری صورت گیرد و اوقات­فراغت کارگران و خانواده­های آنها با ورزش پر شود قطعا گام بزرگی در کاهش آسیب­ها برداشته خواهد شد.

یافته­های پژوهش نشان داد، پیشران فرهنگ­سازی در راستای داشتن زندگی­فعال و گرایش به فعالیت­های­بدنی در بین اقشار مختلف جامعه به­ویژه قشر کارگر از پیشران­های اثرگذار بر آینده ورزش­کارگری محسوب می­شود که در سطح ­ششم الگوی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران قرار دارد، یافته­های این بخش با نتایج رمضانی­نژاد و همکاران (1401) و عرب­جهوانی (1400) همخوانی دارد. در تایید نتایج تحقیق می­توان بیان کرد، منظور از فرهنگ­سازی ورزش و توسعه این مقوله، ایجاد یک باورمثبت و همیشگی در میان اقشار مختلف جامعه به­ویژه قشر کارگران نسبت به ورزش است. فرهنگ­پذیری و عمومیت ­بخشیدن به ورزش در هر جامعه­ای در گرو تعمیم و ترویج عوامل­موثر در این امر می­باشد. وضعیت ­اقتصادی افراد، اهمیت اولویت به ورزش، نگرش­ مدیران، نقش رسانه­ها و شیوه فرهنگ­پذیری و توسعه­ فرهنگ از جمله عواملی هستند که در تثبیت جایگاه­ ورزش در فرهنگ ­اجتماعی و در بین اقشار مختلف به­ویژه قشر کارگر نقش بسزایی دارند و همه این عوامل بر یکدیگر اثر می­گذارند. ورزش پدیده­ای فرهنگی، تربیتی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی می­باشد که پیوندی محکم با مجموعه نهادها و سازمان­ها و همچنین ساختارهای ­اجتماعی دارد، به این معنا که دستاوردهای ورزش و فعالیت­های مربوط به آن بطور کلی یک شاخص ­فرهنگی در زمینه­های مختلف محسوب می­شود (خداپرست و همکاران، 1400). برای توسعه ورزش­کارگری لازم است شناخت ورزشی قشر کارگر از نگاه علمی، فرهنگی و اعتقادی توسعه یابد، برای بالابردن شناخت کارگران، مدیران با ایجاد هویت سازمانی و با بهره­گیری از وسایل ارتباط جمعی و گروه­های مختلف اجتماعی براساس یک تفکرسازمانی در زمینه ورزش همگانی، فرهنگ­سازی کنند.

مدیریت یک فعالیت ­مستقیم و خطی نیست، بلکه شامل مهارت‌هایی است که با استفاده از آنها می‌توان برای پیشبرد اهداف­سازمانی تلاش کرد. بواسطه این مهارت‌ها مجموعه موردنظر توسعه خواهد یافت و به اهداف مورد نظر خواهد رسید. مدیریت کارآمد به انجام کارها با حداقل اتلاف منابع و حداکثر استفاده بهینه از منابع و موقعیت‌ها اشاره دارد، تا بدین‌ترتیب سازمان بتواند سود را به حداکثر برساند. مدیر کارآمد کسی است که از منابع محدود به منظور دستیابی به اهداف کوتاه­ مدت و بلند مدت شرکت استفاده می‌کند. درواقع مدیریت کارآمد فرآیندی پویا است که اقدامات لازم را به منظور دستیابی به اهدف سازمان بکار می‌گیرد. مدیریت کارآمد بجای اینکه توانایی تمام مجموعه را برای تحقق اهداف کوتاه­مدت بکار بگیرد، به فکر اهداف بلندمدت و در نتیجه ثبات و دوام سیستم­کاری نیز هست (پاسرینی و همکاران^[28]، 2011). از طرفی، یکی از دلایل اهمیت توسعه زیرساخت­های ورزشی و ترویج ورزش بین اقشار مختلف جامعه نظیر کارگران، تأثیر مثبت مشارکت­ در ورزش بر سلامت­ جامعه و در نتیجه کاهش هزینه­ای است که افراد برای درمان بیماری و سلامت خود و اعضای خانواده خرج می­کنند، این در حالی است که سازمان بهداشت­جهانی (WHO)^[29] طی یک راهنمای برنامه­ریزی برای فعالیت­بدنی شهروندان اروپا، در مقاله­ای تحت عنوان شهرسالم یک شهرفعال است به اهمیت فعالیت­ورزشی همه اقشار در جوامع اشاره می­کند، شهرسالم شهری است که مدام فرصت­هایی برای بهبود شرایط ­محیطی و اجتماعی جهت افزایش فعالیت بدنی فراهم می­کند. بنابراین وجود زیرساخت­های ­ورزشی مناسب همراه با رعایت معیارهای همجواری و مکان­یابی جهت رسیدن به افزایش مشارکت­ جمعی در ورزش مورد نیاز است (ابراهیمی و همکاران، 1394). علاوه بر این وایکر و همکاران^[30] (2013) و کللند و همکاران^[31] (2010) نیز در یافته­های تحقیق خود نشان دادند افرادی که در شهرهایی با امکانات­ورزشی بالا و دسترسی­آسان به این مکان­ها و همجواری بهتر این مکان­ها با سایر کاربری­های­ شهری زندگی می­کنند، مشارکت بیشتری در فعالیت­های­بدنی و همچنین رضایت بالایی از شرایط­ زندگی خود داشته­اند. در راستای تایید مطالب ­فوق، یافته­های ­تحقیق نشان داد که پیشران­های مدیریت ­کارآمد و توسعه زیرساخت­ها در زمینه مشارکت ­کارگران در فعالیت­های­ورزشی از عوامل­ کلیدی محسوب می­شود و در سطح ­پنجم الگوی پژوهش قرار گرفت، بطوریکه به اهمیت آنها در یافته­های پژوهش­های باباخانی (1398)، کیم و چو (2023) و دی گریس و همکاران (2017) نیز اشاره شده­است.

خبرگان شرکت­کننده در تحقیق معتقد بودند که پیشران­های منابع ­مالی و برنامه­ریزی­ عملیاتی بر آینده ورزش­کارگری در ایران تاثیر بسزایی دارند به این نتایج در یافته­های تحقیق محمدی­کوهی و همکاران (1397) و بیاواز و همکاران (2018) نیز اشاره شده­است. در تایید این مطالب می­توان اینگونه بیان کرد، برای بهبود رفتار منابع­ انسانی باید عوامل تأثیرگذار بر آن را شناسایی کرد، بدین منظور باید استراتژی­های لازم برای بهبود کمیت و کیفیت رفتار منابع ­انسانی شناسایی شود و در جهت بهبود آن تلاش نمود، رفتار منابع ­انسانی ارتباط مثبتی با نوع کار، نگرش، انگیزش، توانایی و کیفیت ابعاد زندگی آنها دارد سطوح بالای کیفیت ابعاد زندگی افراد و  ادراک آنها از سیستم پاداش­دهی، حقوق و دستمزد منجر به انگیزش، رضایت­شغلی، تعهد و بهره­وری بالاتر خواهد شد (خلیلی­پور و همکاران، 1400). شایان ذکر است، امروزه سازمان­ها، به­حدی پیچیده شده­اند که بدون برنامه­ریزی­های ­دقیق امکان ادامه حیات آنها ممکن نیست. ورزش­کارگری نیز از این قاعده مستثنی نیست و یکی از پیشران­های­موثر در این حوزه تدوین برنامه­عملیاتی مناسب است. بطوریکه بوید^[32] (2005) معتقد است، مرحله­نهایی در آماده­کردن برنامه­ استراتژیک، تدوین برنامه ­عملیاتی است. برنامه­ عملیاتی شامل پیش­بینی عملیات برای نیل به اهداف معین با توجه به امکانات و محدودیت­ها و خطوط­ کلی ترسیم­شده در برنامه­ریزی ­استراتژیک است. به­منظور اجرای مؤثر برنامه­استراتژیک، باید این استراتژی­های تدوین­شده به خط­مشی­های­ جزیی و فعالیت­هایی تبدیل شود که در سطح­ عملیاتی قابل درک و فهم باشد، برنامه­ عملیاتی دید بلند مدت را به فعالیت کوتاه ­مدت تبدیل می­کند.

یافته­های ­پژوهش نشان داد پیشران­های بسترهای ­اقتصادی، توجه ­رسانه­ها، تغییرنگرش و جایگاه ­اجتماعی بر آینده ورزش­کارگری در ایران موثرند و در این تحقیق در سطح­سوم الگوی پیشران­های موثر در زمینه ورزش­کارگری قرار گرفتند. این نتایج با یافته­های تحقیق رمضانی­نژاد و همکاران (1401)، عرب­جهوانی (1400)، بلافوس و همکاران (2019) و بیاواز و همکاران (2018) همسو می­باشد. در تبیین این نتایج می­توان اینگونه بیان کرد، در این بین رسانه­ها می‌توانند نقش بسزایی را در آینده ورزش­کارگری ایفا کند، چون رسانه بعنوان یکی از مهم­ترین ابزار ایجاد و نمایش قدرت­نرم نقش مهمی در اقناع و جذب مخاطب ایفا می­نماید، رسانه­ها با ماهیت و کارکرد دوگانه متضاد و متناقص می­توانند باعث آگاهی ­بخشی، معرفت­افزایی و امیدبخشی در بین اقشار مختلف جامعه شوند یا از سوی دیگر، با اشاعه اطلاعات نادرست باعث گسترش وحشت، ترس و اضطراب در بین آنها شوند؛ گفتنی است، رسانه­ها به درک و فهم ما از عمق، شدت، حجم و گستره مسائل ­اجتماعی شکل می­دهند (کریمی­فرد، 1399). ازطرفی امید به زندگی بهتر و تغییرنگرش در افراد احساس وجد و نشاط را در بر می­گیرد و هنگامی تجربه می­شود که فرد آینده بهتری را فراسوی چشمان خود انتظار داشته باشد و مطابق نظریه اسنایدر^[33] در این زمینه، امید و آینده­نگری مشتمل بر دو مفهوم طراحی گذرگاه­هایی به سوی اهداف مطلوب به­رغم موانع موجود و عامل انگیزش لازم درجهت استفاده بهینه از امید و آینده­نگری است که در سایه این دو مفهوم، فرد درک روشنی از اهداف ارزشمند خود بدست آورد و سپس توانایی تولید راهبرد در راستای دستیابی به این اهداف را داشته باشد که قدرت اراده، قدرت راهیابی و تشخیص موانع لازمه اینکار است (اسنایدر و همکاران، 2000). بطوریکه با تغییرنگرش و تغییر سبک­ زندگی در بین کارگران  تمایل آنها به سمت مشارکت در فعالیت­های­بدنی و داشتن زندگی فعال افزایش می­یابد و از زندگی ماشینی و غیرفعال دور می­شوند. شایان ذکر است، درجهان امروز توانمندی، قدرت­اقتصادی و رفاه هر کشور در گرو استفاده بهینه از امکانات و منابع­انسانی آن کشور است. در این راستا هر چه نیروی­انسانی شاغل در بخش­های مختلف توانمندتر، با انگیزه­تر و سالم­تر باشند، پیشرفت و توفیق آن کشور در عرصه­های گوناگون اقتصادی و اجتماعی بیشتر خواهد بود. امروزه ورزش در سلامت ­افراد، گذراندن اوقات­فراغت سالم و با نشاط، لذت­بخش و ایجاد روابط ­سالم در جامعه و پیشگیری از بسیاری از مفاسد اجتماعی و انحرافات ­اخلاقی و بخصوص در نسل ­جوان، نقش خود را به خوبی نشان داده­است. درحقیقت، امروزه انگیزه اکثر افراد نظیر کارگران و نیروی ­کار از شرکت در فعالیت­های ­ورزشی، رسیدن به درجات ­بالا و دستیابی به قهرمانی نیست، بلکه کسب ­سلامت، تندرستی، نشاط، روابط ­­اجتماعی و دوری از بیماری­ها و کسب جایگاه ­اجتماعی ویژه علل مهم شرکت در ورزش و فعالیت­های ­بدنی است (محمدی­کوهی و همکاران، 1397). به­علاوه، جیانگ و همکاران^[34] (2010) شاخص­ها و بسترهای اقتصادی را بعنوان بنیادی­ترین عامل اثرگذار بر توسعه ­ورزش در جوامع مختلف معرفی کرده­اند، یک جامعه ثروتمند قادر به تخصیص مبلغ بیشتری از منابع به توسعه­ زیرساخت­های­ورزشی نظیراستادیوم­ها، تجهیزات و مربیگری حرفه­ای است که ایجاد و توسعه استعداد ورزشی بیشتری را در کشور به همراه خواهد داشت، چرا که بهبود وضعیت ­اقتصادی، با افزایش سطح ­رفاه مردم و این موضوع بالتبع، با افزایش تقاضای افراد مختلف برای ورزش و فعالیت­های­بدنی همراه است که باعث شکوفایی هرچه بیشتر استعدادها و در نهایت، قهرمان­پروری در آن کشور می­شود، بدون تردید میزان مشارکت کارگران و نیروی­کار در کشورها هم تحت تاثیر شاخص­های ­اقتصادی آن کشور قرار دارد.

در تمام فعالیت­هایی که انسان­ محور آن قرار دارد، روابط ­اجتماعی که شالوده­ اصلی آن روابط ­انسانی است، از جایگاه مهمی برخوردار است. یکی از موقعیت­هایی که برقراری روابط ­اجتماعی و تعاملات ­انسانی در آن مفهوم و معنای ویژه­ای می­یابد، ورزش است. کارکرد اجتماعی تربیت­بدنی و ورزش در توسعه و تحکیم روابط­ اجتماعی، کارکردی زیربنایی و بنیادی است که در کل ساختار جامعه و روابط موجود بین اقشار و آحاد اجتماعی اثرات قابل توجهی بر جای می­گذارد، روابط­اجتماعی در ورزش آنقدر اهمیت دارد که بعنوان رکن مهمی در ضرورت شرکت افراد نظیر کارگران در فعالیت­های اوقات­فراغت و ورزش ­تفریحی مورد توجه قرار گرفته­است (کشکر و همکاران، 1396). ازطرفی، سیستم­های ­اطلاعاتی به مثابه یک سیستم­ رسمی در سازمان، گزارش­های لازم را برای تصمیم­گیری مدیران در سطوح مختلف سازمان را فراهم می­کند. لذا، با توسعه فناوری­های لازم و بکارگیری آن در سازمان­های ­ورزشی مانند ابعاد مختلف ورزش­کارگری با استفاده از این قابلیت­ها خواهند توانست علاوه بر نظارت بر فعالیت­های بخش­های مختلف سازمان، یکپارچگی لازم را بین دوایر سازمان ایجاد و در نتیجه موجب کارآیی بیشتر سازمان خواهد شد (الماسی و زردشتیان، 1397). در تایید مطالب فوق، نتایج پژوهش نشان داد که پیشران­های توسعه ­تعاملات و ایجاد سیستم­های ­اطلاعاتی در حوزه ورزش­کارگری از اهمیت بسزایی برخوراد است بطوریکه در این پژوهش در سطح­دوم الگوی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران قرار گرفتند، به اهمیت این یافته­ها در نتایج تحقیق عرب­جهوانی (1400) و دی گریس و همکاران (2017) نیز اشاره شده­است.

نتایج­تحقیق نشان داد مولفه­های نیازسنجی، نظارت و نوآوری در سطح­ هفتم الگوی پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران قرار دارد و تحت تاثیر سایر پیشران­ها هستند به این یافته­ها در نتایج­پژوهش باباخانی (1398) سجادی و همکاران (1397) نیز اشاره شده­است. در تایید این نتایج می­توان اینگونه بیان کرد، نیازسنجی فرآیند جمع­آوری اطلاعات درباره نیازهای افراد، گروه­ها، ارگان­ها و سازمان­ها و اولویت­بندی آنهاست تا از این رهگذر زمینه لازم برای برطرف­کردن این نیازها فراهم آید. برگزاری هر برنامه­ای ازجمله برنامه­های­ ورزشی نیازمند شناخت ­دقیق شرایط و نیازهای موجود جامعه است. بی­توجهی به انتظارات استفاده­کنندگان از خدمات، موجب اتلاف­هزینه، زمان و نیروی­ انسانی می­شود. بنابراین نیازسنجی یکی از ابزارهای ­اطلاعاتی مهم در تصمیم­گیری است. نیازسنجی به­عنوان یکی از محورهای ­اصلی در حوزه­هایی که با برنامه­ریزی و پیش­بینی اهداف سروکار دارند مورد توجه بوده­است (نیک­آئین و همکاران، 1395). اطرفی، صنعت ­ورزش همراستا با پیشرفت روزافزون علم و تکنولوژی وارد دنیای دیجیتالیسم و سرعت شده­است، با مرور بر سیر تحولات رشته­های­ ورزشی می­توان اینگونه برداشت کرد که شتاب تغییرات در ۲۰ سال ­اخیر بسیار بیشتر از پیش بوده­است و این امر نشان از کاربرد و تاثیر چشمگیر خلاقیت و نوآوری برای بهبود و جلب رضایت مخاطبان دارد (ایزدی­شهنانی و همکاران، 1400). از این­رو، امروزه ما در حوزه ورزش­کارگری نیازمند مهارت­هایی نظیر نیازسنجی، نظارت و نوآوری هستیم که بتوانیم تولیدات و خدماتی هماهنگ با توسعه و پیشرفت­های گوناگون داشته باشیم. بخاطر اینکه ترویج و همه­گیر نمودن ورزش در جامعه کارگری و نیروی­انسانی شاغل در بخش­های مختلف، موجبات تأمین و افزایش نشاط­اجتماعی و ارتقای بهره­وری را در بین این قشر فراهم ساخته و هرگونه توسعه و شکوفایی­اجتماعی موجب گردش­بهینه و چرخش­اقتصادی و رونق آن خواهد بود.

از این­رو بر مبنای نتایج پژوهش، به مدیران ­­ارشد و سیاست­گذاران در حوزه ورزش به­عنوان متولی اصلی ورزش کارگری کشور پیشنهاد می­شود با تدوین نظام جامع ورزش کارگری و همچنین لزوم توجه به اجرای ماده 154 قانون کار مبنی بر ارائه برنامه­های ورزشی مدون به کارگران، گامی بلند در زمینه ارتقای مشارکت کارگران در فعالیت­های ورزشی را بردارند و همچنین با برگزاری منظم رقابت­های ورزشی ویژه کارگران در سطح ملی و لزوم شرکت در رقابت­های بین­المللی در سایه پشتیبانی و حمایت کامل مالی در راستای ایجاد شرایط تمرینی و رقابتی مناسب، انگیزه مضاعفی در قشر کارگری کشور برای شرکت در فعالیت­های ورزشی در سطوح مختلف ایجاد کنند. شایان ذکر است که این پژوهش در مسیر انجام با محدودیت­هایی رو به­ رو بوده­است، از جمله از این محدودیت­ها می­توان به عدم دستیابی به اطلاعات و آمارهای دقیق در ارتباط با تعداد و نحوه فعالیت قشر کارگران و همچنین محدودیت‌های پیشینه­پژوهش بدلیل کمبود پژوهش‌های صورت­گرفته در خصوص ورزش­کارگری اشاره کرد.همچنین پیشنهاد شد که موانع مشارکت کارگران در ورزش، تاثیر ورزش بر عملکرد کارگران و همچنین پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و سیاسی توسعه ورزش­کارگری در پژوهش­های آتی بررسی و مطالعه شود.

بصورت جمع­بندی و نتیجه­گیری کلی از نتایج­پژوهش می­توان اینگونه بیان­کرد، یکی از نتایج ­مهم ورزش و فعالیت­های­بدنی ایجاد نشاط و سلامتی در بین کارکنان و نیروی­کار در جوامع است. شکی نیست که دستیابی به چنین اهداف ­بزرگی نیازمند نگرش ­استراتژیک و فرهنگ­سازی در راستای حفظ و بهسازی منابع ­انسانی خواهد بود. برنامه­ریزی­راهبردی و عملیاتی کردن آن در زمینه ورزش­کارگری نشان­دهنده نوعی تغییر پارادایم از مدیریت منابع­ انسانی سنتی به مدیریت منابع ­انسانی نوینی است دربرگیرنده توجه ویژه به پیشران­های موثر بر آینده ورزش­کارگری در ایران است.